Üniversitede öğrenci disiplin cezaları kınama, bir haftadan bir aya kadar uzaklaştırma, bir yarıyıl uzaklaştırma, iki yarıyıl uzaklaştırma ve yükseköğretim kurumundan çıkarmadır; hangi eylemin hangi cezayı gerektirdiği kanunda tek tek sayılmıştır (2547 sayılı Kanun m. 54). Savunmanız için isnat edilen suç, savunma tarihinden en az yedi gün önce size yazılı bildirilir; verilen cezaya karşı on beş gün içinde üniversite yönetim kuruluna itiraz edebilir veya doğrudan idare mahkemesinde dava açabilirsiniz.
Bu yazı, disiplin cezalarını ve gerektiren eylemleri, soruşturmanın süresini ve zamanaşımını, savunma hakkını, itiraz ve dava yollarını, dava süresinin hesabını, yürütmenin durdurulması talebini, mahkeme kararının uygulanmasını ve idare ile yargının sınırlarını anlatır. Süreler hak düşürücü olabildiğinden bildirim tarihinizi başından itibaren not edin.
Bu yazıda
- Üniversitede hangi disiplin cezaları verilir?
- Hangi eylem hangi cezayı gerektirir?
- Soruşturma süresi ve zamanaşımı
- Savunma hakkı: isnat, süre, tanık
- Savunma nasıl hazırlanır?
- Savunmaya gitmezsem ne olur?
- Ceza davası ile disiplin birlikte yürür mü?
- İtiraz: yönetim kuruluna mı, mahkemeye mi?
- Dava süresi ve süre hesabı
- Yürütmenin durdurulması ve uzaklaştırılan öğrenci
- Mahkeme lehe karar verirse
- Tazminat, tam yargı ve yetkili mahkeme
- Sık yapılan hatalar
- Kaynaklar
Üniversitede hangi disiplin cezaları verilir?
Öğrenciler için disiplin cezaları kınama, bir haftadan bir aya kadar uzaklaştırma, bir yarıyıl uzaklaştırma, iki yarıyıl uzaklaştırma ve yükseköğretim kurumundan çıkarmadır (m. 54). Uzaklaştırma süresince derslere ve sınavlara katılamaz, bir yarıyıl veya iki yarıyıl uzaklaştırmada ise öğrencilik haklarından yararlanamazsınız. Çıkarma cezası alan öğrenci bir daha çıkarıldığı yükseköğretim kurumuna alınmaz.
Hangi eylem hangi cezayı gerektirir?
- Kınama: Sınavlarda kopyaya teşebbüs etmek; ders, sınav ve laboratuvar gibi çalışmaların düzenini bozmak; üniversite senatosunun belirlediği alanlar dışında kampüste sigara, diğer tütün ürünleri veya elektronik sigara kullanmak gibi eylemler.
- Bir haftadan bir aya kadar uzaklaştırma: Yükseköğretim kurumunda alkollü içki içmek; kurumun işleyiş ve huzurunu bozmak; personelin veya öğrencilerin şeref ve haysiyetini zedeleyen sözlü veya yazılı eylemlerde bulunmak; tehdit etmek gibi eylemler.
- Bir yarıyıl uzaklaştırma: Sınavlarda kopya çekmek veya çektirmek; seminer, tez ve yayınlarda intihal yapmak veya bunları kişisel emek ve akademik birikim dışında kısmen ya da tamamen başkalarına yazdırmak (anket uygulaması ve veri toplama gibi akademik değerlendirme içermeyen katkılar hariç); hırsızlık gibi eylemler.
- İki yarıyıl uzaklaştırma: Sınavlarda tehditle kopya çekmek; kendi yerine başkasını sınava sokmak veya başkasının yerine sınava girmek; cinsel tacizde bulunmak; uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanmak, taşımak, bulundurmak gibi eylemler.
- Kurumdan çıkarma: Kişilerin vücudu üzerinde cinsel davranışlarda bulunarak cinsel dokunulmazlığı ihlal etmek; uyuşturucu veya uyarıcı madde satmak ya da ticaretini yapmak gibi eylemler.
Kopyaya teşebbüs ile kopya çekmek aynı cezayı gerektirmez: teşebbüs kınama, kopya çekmek veya çektirmek bir yarıyıl uzaklaştırma, tehditle kopya iki yarıyıl uzaklaştırma gerektirir. Savunmanızda eylemin hangi aşamada kaldığını açıkça anlatmanız önemlidir. Aynı eylemin tekerrürü hâlinde bir derece ağır ceza uygulanır, ancak tekerrür gerekçesiyle çıkarma cezası verilemez.
Soruşturma süresi ve zamanaşımı
Disiplin soruşturmasına olay öğrenilince derhal başlanır ve en geç otuz gün içinde sonuçlandırılır. Tamamlanamazsa soruşturmacının gerekçeli talebiyle disiplin amiri her defasında otuz günü geçmemek üzere altmış güne, toplu olarak işlenen suçlarda doksan güne kadar ek süre verebilir (m. 54).
Olayın soruşturma açmaya yetkili amirlerce öğrenildiği tarihten itibaren, kınama ve bir haftadan bir aya kadar uzaklaştırma cezalarında bir ay, bir veya iki yarıyıl uzaklaştırma ile çıkarma cezalarında üç ay içinde soruşturmaya başlanmazsa disiplin cezası verme yetkisi zamanaşımına uğrar. Eylemin işlendiği tarihten itibaren en geç iki yıl içinde ceza verilmezse de yetki sona erer (m. 54). Bu süreleri kendi dosyanızdaki tarihlerle karşılaştırın.
Savunma hakkı: isnat, süre, tanık
Hakkında disiplin soruşturması açılan öğrenciye isnat edilen suçun neden ibaret olduğu, savunmasını yapacağı tarihten en az yedi gün önce yazılı olarak bildirilir; öğrenci bilgi sistemi, e-posta veya kısa mesajla da bildirilebilir. Bildirimde savunmanın yapılacağı gün, saat ve yer gösterilir (m. 54). Savunmayı sözlü veya yazılı yapabilirsiniz; yazılı savunmadan sonra soruşturmacı ek sorular yöneltebilir. Soruşturma sizin kendinizi gereği gibi savunmanıza imkân verecek şekilde yürütülür.
İsnat açıklanmamışsa hangi olay ve davranışın hangi düzenlemeye göre incelendiğini yazılı sorun; savunma hazırlamak için gerekli belge ve süre koşullarını isteyin. Soruşturmacı tanık dinleyebilir, keşif yapabilir ve bilirkişiye başvurabilir; tanık isimlerinizi savunma ve delil sunma aşamasında, tanığın hangi olayı doğrudan bildiğini açıklayarak bildirin. Soruşturmanın gizliliği esastır.
Savunma nasıl hazırlanır?
- İsnadı, dayanak kayıtları ve savunma süresini öğrenin.
- Olayları tarih sırasıyla, somut delillerle (mesajlar, yoklama, kamera kaydı, tanık) anlatın.
- Eylemin hukuki niteliğini tartışın: kopyaya teşebbüs mü, kopya mı; yardım mı, intihal mi?
- Usul itirazlarınızı ayrı bir başlıkta yazın (bildirim süresi, yetkili amir, zamanaşımı).
- Başka bir öğrencinin savunmasını kopyalamayın; yalnızca kendi fiilinizi ve iddialarınızı anlatın.
- Pişmanlık, geçmiş davranış ve başarı durumunuzu belgeleyin; disiplin organları bunları dikkate alarak bir derece alt ceza verebilir.
Savunmaya gitmezsem ne olur?
Davetiyede belirtildiği üzere, çağrıya özürsüz olarak uymayan veya özrünü zamanında bildirmeyen öğrenci savunma hakkından vazgeçmiş sayılır ve mevcut delillere göre karar verilir. Geçerli özür bildiren veya mücbir sebebi olana uygun bir süre verilir (m. 54). Gidemeyecekseniz özrünüzü belgesiyle birlikte zamanında yazılı bildirin.
Ceza davası ile disiplin birlikte yürür mü?
Evet. Aynı olaydan dolayı ceza kovuşturması başlamış olması disiplin soruşturmasını geciktirmez; öğrenci hakkında ceza kovuşturması açılmış olması, mahkûm olması veya olmaması disiplin cezası verilmesine engel değildir (m. 54).
İtiraz: yönetim kuruluna mı, mahkemeye mi?
Disiplin amirleri ve kurullarınca verilen cezalara karşı on beş gün içinde üniversite yönetim kuruluna itiraz edilebilir. Yönetim kurulu itirazı on beş gün içinde kabul veya reddeder; itiraz kabul edilirse yetkili disiplin amiri veya kurulu otuz gün içinde yeniden karar verir (m. 54). Doğrudan mağdur olan kişi de aynı usulle itiraz edebilir. İtirazı yazılı yapın ve teslim aldığınızı gösteren bir belge alın.
Disiplin cezasına itiraz etmeden doğrudan idari yargıya da başvurabilirsiniz (m. 54). Kurum içi itiraz ile yargısal başvuru farklı yollardır; hangisini seçtiğiniz dava açma süresini de etkileyebileceğinden bildirim tarihini ve kanuni düzeni inceleyerek süreleri ayrı takip edin.
Dava süresi ve süre hesabı
Özel kanunda ayrı süre yoksa dava açma süresi Danıştayda ve idare mahkemelerinde altmış, vergi mahkemelerinde otuz gündür. Süre, işlemin yazılı bildirim tarihini izleyen günden başlar (İYUK m. 7). Ceza bildirim tarihini gösteren belgeyi saklayın. Tatil günleri sürelere dahildir; ancak sürenin son günü tatil gününe rastlarsa süre, tatil gününü izleyen çalışma gününün bitimine kadar uzar (İYUK m. 8).
Okula yaptığınız başvuruya otuz gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır ve otuz günün bittiği tarihten itibaren dava açma süresi içinde idare mahkemesine başvurabilirsiniz (İYUK m. 10). Hukuk mahkemelerinde ilk derece kararına karşı istinaf süresi iki haftadır ve ilamın usulen tebliğiyle işlemeye başlar; ancak istinaf süresine ilişkin özel kanun hükümleri saklıdır (HMK m. 345).
Yürütmenin durdurulması ve uzaklaştırılan öğrenci
Dava açılması idari işlemin yürütülmesini durdurmaz. Mahkeme, uygulanması hâlinde telafisi güç veya imkânsız zararlar doğacak ve işlem açıkça hukuka aykırı ise gerekçe göstererek yürütmenin durdurulmasına karar verebilir (İYUK m. 27). Üniversiteden uzaklaştırıldıysanız sınav, kayıt veya mezuniyet riskini belgeleriyle birlikte dilekçenize yazın ve yürütmenin durdurulması talebinizi ayrıca belirtin. Kayıt silme kararında da karar gerekçesini, bildirim tarihini ve başvuru yolunu hızla edinin.
Mahkeme lehe karar verirse
İdare, esasa ve yürütmenin durdurulmasına ilişkin mahkeme kararlarının gereğini gecikmeksizin yerine getirmek zorundadır; bu süre hiçbir şekilde kararın idareye tebliğinden başlayarak otuz günü geçemez (İYUK m. 28). Disiplin cezasının yargı kararıyla iptal edilmesi hâlinde, kararın idareye ulaştığı tarihten itibaren kalan zamanaşımı süresi içinde, süre dolmuşsa veya dolmasına üç aydan az kalmışsa en geç üç ay içinde yeniden disiplin cezası verilebilir (m. 54).
Tazminat, tam yargı ve yetkili mahkeme
İdari işlem veya eylem nedeniyle uğradığınız zararı istemek için dava açmadan önce, eylemi öğrendiğiniz tarihten itibaren bir yıl ve her hâlde eylem tarihinden itibaren beş yıl içinde ilgili idareye başvurmalısınız; ret veya otuz günde cevapsızlık hâlinde dava süresi içinde dava açılır (İYUK m. 13). İlgililer doğrudan tam yargı davası ya da iptal ve tam yargı davalarını birlikte açabilir; önce iptal davası açıp karardan sonra tam yargı davası da açabilirsiniz (İYUK m. 12). İdari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimiyle sınırlıdır; mahkemeler yerindelik denetimi yapamaz (İYUK m. 2).
Özel okul sözleşme davalarında genel yetkili mahkeme davalının yerleşim yeri mahkemesidir; sözleşmeden doğan davalar ifa yeri mahkemesinde de açılabilir (HMK m. 6, 10). İddiayı ispat yükü, kanunda özel düzenleme yoksa, iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi lehine hak çıkaran tarafa aittir (HMK m. 190); bu yüzden yazışmaları, ödeme dekontlarını ve tanıtım belgelerini saklayın.
Sık yapılan hatalar
- Savunma bildirimini tebliğ tarihini not etmeden bırakmak.
- Eylemin niteliğini ve ağırlığını tartışmadan sadece "pişmanım" demek.
- İtiraz ile dava sürelerini birbirine karıştırmak.
- Dava açınca cezanın kendiliğinden duracağını varsaymak.
Kaynaklar
- 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu (m. 54)
- 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu (m. 2, 7, 8, 10, 12, 13, 27, 28)
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (m. 6, 10, 190, 345)