Bankacılık ve finans alanında “yetkisiz işlem ve dolandırıcılık” başlığı altında 17 kısa soru ve cevap. Her cevabın dayandığı kanun maddesi yanında gösterilir. Örnek sorular: Kartım çalındı veya kayboldu, ilk olarak ne yapmalıyım? Bildirim yapmazsam veya ağır ihmalim varsa sorumluluk sınırı uygulanır mı? Kart sorumluluğumu sigortalatabilir miyim?
Yetkisiz işlem ve dolandırıcılık
Kartım çalındı veya kayboldu, ilk olarak ne yapmalıyım?
Kartın kaybolması, çalınması veya iradenin dışında gerçekleşmiş herhangi bir işlemi öğrenmen hâlinde kart çıkaran kuruluşu derhâl haberdar etmek zorundasın. Bildirimi kayıt altına alınan bir kanaldan yap, bildirim saatini not et ve itiraz ettiğin işlemleri listele.
Bildirim yapmazsam veya ağır ihmalim varsa sorumluluk sınırı uygulanır mı?
Hayır. Hukuka aykırı kullanım kart hamilinin ağır ihmaline veya kastına dayanıyorsa ya da bildirim yapılmamışsa kanundaki sorumluluk sınırı uygulanmaz. Bu yüzden kartı ve şifreni korumak, kayıp durumunda gecikmeden bildirim yapmak çok önemlidir.
Kart sorumluluğumu sigortalatabilir miyim?
Evet. Kart çıkaran kuruluş, yapılacak talep ve ilgili sigorta prim bedelinin ödenmesi koşuluyla kart hamilinin kanunda belirtilen sınırlı sorumluluğunun sigortalanmasını sağlamakla yükümlüdür. Usul ve esaslar Kurumca çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.
Kart bilgilerim internetten kullanıldıysa bundan ben sorumlu olur muyum?
Harcama belgesi düzenlenmeksizin çeşitli iletişim araçları yoluyla veya sipariş formu vasıtasıyla yapılan mal ve hizmet alımlarındaki hukuka aykırı kullanımlardan kaynaklanan zararlardan kart hamili sorumlu tutulamaz. İradenin dışındaki işlemi öğrenince bankaya derhâl bildir.
Şifremi başkasıyla paylaştım ve işlem yapıldı, sorumluluk bende mi kalır?
Kart hamili, kartın kullanılması şifre gerektiriyorsa bu bilgileri güvenli şekilde korumak ve başkaları tarafından kullanılmasına engel olacak önlemleri almakla yükümlüdür. Zararın hamilin ağır ihmaline dayanması hâlinde kanundaki sorumluluk sınırı da uygulanmaz.
Kartım kaybolmadığı hâlde kayıp bildirip işlemi inkâr edersem ne olur?
Banka veya kredi kartını kaybettiği ya da çaldırdığı yolunda gerçeğe aykırı beyanda bulunarak kartı bizzat kullanan veya başkasına kullandıran kart hamilleri ile bunları bilerek kullananlar bir yıldan üç yıla kadar hapis ve adli para cezası ile cezalandırılır.
Bulduğum veya ele geçirdiğim başkasının kartını kullanırsam hangi suçu işlerim?
Başkasına ait kartı her ne suretle olursa olsun ele geçiren veya elinde bulunduran kişi, sahibinin rızası olmaksızın kullanarak kendisine veya başkasına yarar sağlarsa üç yıldan altı yıla kadar hapis ve adli para cezası ile cezalandırılır.
Eşimin kartını izinsiz kullanırsam cezası var mı?
Başkasının kartını rızası olmadan kullanma suçu, haklarında ayrılık kararı verilmemiş eşlerden birinin zararına işlenirse ilgili akraba hakkında cezaya hükmolunmaz. Bu kural üstsoy, altsoy ve aynı konutta yaşayan kardeşler gibi yakınlar için de belirli koşullarda geçerlidir.
Banka sistemi veya internet bankacılığı kullanılarak yapılan dolandırıcılığın cezası artar mı?
Evet. Dolandırıcılığın bilişim sistemlerinin, banka veya kredi kurumlarının araç olarak kullanılması suretiyle işlenmesi nitelikli hâldir; üç yıldan on yıla kadar hapis öngörülür. Bu hâlde hapis cezasının alt sınırı dört yıldan, adli para cezası da suçtan elde edilen menfaatin iki katından az olamaz.
Basit dolandırıcılığın cezası nedir?
Hileli davranışlarla bir kimseyi aldatıp onun veya başkasının zararına olarak kendisine veya başkasına yarar sağlayan kişiye bir yıldan beş yıla kadar hapis ve adli para cezası verilir. Nitelikli hâllerde ceza daha ağırdır; olayın hangi bentte değerlendirileceğini somut olay belirler.
Sahte dekont gösterip benden mal alan kişi hangi suçu işler?
Hileli davranışlarla aldatıp zarar vererek kendisine veya başkasına yarar sağlayan kişi dolandırıcılık suçundan bir yıldan beş yıla kadar hapis ve adli para cezası ile cezalandırılır. Dekontu, mesajları ve ödeme kayıtlarını saklayıp suç duyurusunda sun.
Hesabıma izinsiz girip parayı başka hesaba aktaran kişi hangi suçları işler?
Bilişim sistemine hukuka aykırı olarak giren kişi bir yıla kadar hapis veya adli para cezası alabilir. Sistemdeki verileri değiştirerek veya başka yere göndererek haksız çıkar sağlayan kişi ise başka suç oluşmuyorsa iki yıldan altı yıla kadar hapis ve adli para cezası ile cezalandırılır.
Banka bilişim sistemine yapılan saldırıda ceza artar mı?
Bilişim sisteminin işleyişini engelleme, bozma veya verileri değiştirme fiillerinin bir banka veya kredi kurumuna ait bilişim sistemi üzerinde işlenmesi hâlinde verilecek ceza yarı oranında artırılır.
Bankanın kart şifrelerini koruma yükümlülüğü var mı?
Evet. Kart çıkaran kuruluşlar, kartın kullanılması bir kod numarası veya şifre gerektiriyorsa bu bilgilerin gizli kalması için gerekli önlemleri almak ve harcama belgelerinde kart numarasının açıkça yer almasını engellemekle yükümlüdür. Kasten aykırı davrananlar için bir yıldan üç yıla kadar hapis öngörülür.
Gerçeğe aykırı harcama belgesi düzenleyen kişiye ne ceza verilir?
Gerçeğe aykırı olarak harcama belgesi, nakit ödeme belgesi veya alacak belgesi düzenleyen ya da bu belgelerde tahrifat yaparak kendisine veya başkasına yarar sağlayanlar iki yıldan beş yıla kadar hapis ve adli para cezası ile cezalandırılır.
Dolandırıldım, tazminat davası için ne kadar süre var?
Haksız fiilden doğan tazminat istemi, zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten başlayarak iki yılda, her hâlde fiilin işlendiği tarihten başlayarak on yılda zamanaşımına uğrar. Tazminat daha uzun ceza zamanaşımı öngören bir fiilden doğmuşsa o süre uygulanır.
Dolandırıcının hesabına yatan parayı sebepsiz zenginleşme olarak geri isteyebilir miyim?
Haklı bir sebep olmaksızın başkasının malvarlığından zenginleşen kişi, bu zenginleşmeyi geri vermekle yükümlüdür. İstem hakkı, geri isteme hakkını öğrendiğin tarihten başlayarak iki yılda, her hâlde zenginleşmenin gerçekleştiği tarihten başlayarak on yılda zamanaşımına uğrar.
Bu konuda sık sorulanlar
Bankanın hatalı tahsil ettiği parayı geri istemek için ne kadar süre var?
Sebepsiz zenginleşmeden doğan istem hakkı, geri isteme hakkının öğrenildiği tarihten başlayarak iki yılın ve her hâlde zenginleşmenin gerçekleştiği tarihten başlayarak on yılın geçmesiyle zamanaşımına uğrar. Ayrıntılı yazı
Yanlış IBAN'a gönderdiğim parayı alıcıdan geri isteyebilir miyim?
Haklı bir sebep olmaksızın başkasının malvarlığından zenginleşen, zenginleşmeyi geri vermekle yükümlüdür. İstem hakkının zamanaşımı süresi, öğrenmeden itibaren iki yıl ve her hâlde zenginleşmeden itibaren on yıldır. Ayrıntılı yazı
Şimdi ne yapabilirsin?
- Olayına uyan soruyu bul ve cevabın dayandığı maddeyi resmî metinden oku.
- Tarihleri, belgeleri ve tebligatları not et; süreler olay tarihine göre değişir.
- Dosyana özel sonuç için ilgili alanda çalışan bir avukatla görüş.
Neye dikkat etmelisin?
- Türkiye hukuku kapsamında genel bilgilendirme içerir; dosyanın tarihleri ve özel koşulları sonucu değiştirebilir.
- Cevaplar kanun metninin genel kuralını anlatır. Süreleri ve istisnaları resmî metinden ve olay tarihine göre ayrıca kontrol et.
Ne zaman avukatla görüşmelisin?
Karar veya tebligat aldıysan, bir belge imzalayacaksan ya da hangi yolun uygulanacağını ayıramıyorsan ilgili alanda avukatla görüş.
İşini kolaylaştıracak araçlar
Dayanaklar ve resmî kaynaklar
- 5237 sayılı Türk Ceza KanunuMevzuat Bilgi Sistemim.245 · m.158 · m.157 ve 158 · m.157 · m.243 ve 244 · m.244
- 5464 sayılı Banka Kartları ve Kredi Kartları KanunuMevzuat Bilgi Sistemim.16 · m.12 · m.15 ve 16 · m.12 ve 16 · m.37 · m.8 ve 39 · m.36
- 6098 sayılı Türk Borçlar KanunuMevzuat Bilgi Sistemim.72 · m.77 ve 82
İlgili konular
- Kartımdaki harcamaya itiraz için neyi belirtmeliyim?
- Banka uyuşmazlıkları, icra ve zamanaşımı · Bankacılık ve finans: kısa cevaplar ve dayanakları
- Banka, kredi kartı ve yetkisiz işlem sorunlarında ne yapabilirim?
Genel bilgidir; hukuki görüş değildir. Yayın ilkeleri