Ceza ve soruşturma alanında “deliller ve hukuka aykırı delil” başlığı altında 13 kısa soru ve cevap. Her cevabın dayandığı kanun maddesi yanında gösterilir. Örnek sorular: Mahkeme istediğim delili neden reddedebilir? Delil sunmayı geç bildirirsem delil reddedilir mi? Hâkim hangi delillere dayanarak karar verebilir?
Deliller ve hukuka aykırı delil
Mahkeme istediğim delili neden reddedebilir?
Ortaya konulması istenen delil kanuna aykırı elde edilmişse, ispat edilmek istenen olayın karara etkisi yoksa veya istem yalnızca davayı uzatmak amacıyla yapılmışsa reddedilir. Reddi halinde gerekçesi duruşma tutanağına geçirilir.
Delil sunmayı geç bildirirsem delil reddedilir mi?
Delilin ortaya konulması istemi, bunun veya ispat edilmek istenen olayın geç bildirilmiş olması nedeniyle reddedilemez. Yine de mahkeme istemin karara etkisi veya davayı uzatma amacı gibi nedenlerle değerlendirme yapabilir, bu yüzden gecikmeden sunmak gerekir.
Hâkim hangi delillere dayanarak karar verebilir?
Hâkim kararını ancak duruşmaya getirilmiş ve huzurunda tartışılmış delillere dayandırabilir; bu deliller vicdani kanaatiyle serbestçe takdir edilir. Yüklenen suç, hukuka uygun şekilde elde edilmiş her türlü delille ispat edilebilir.
Hukuka aykırı elde edilen delil mahkemede kullanılabilir mi?
Kanuna aykırı olarak elde edilen delil duruşmada ortaya konulması istendiğinde reddedilir. Yüklenen suç ancak hukuka uygun elde edilmiş delille ispat edilebilir. Mahkemenin hükmü hukuka aykırı delile dayanıyorsa bu durum kesin aykırılık sebebidir.
Baskıyla alınmış ifade delil sayılır mı?
Beyanın özgür iradeye dayanması gerekir; işkence, ilaç verme, yorma, aldatma, cebir veya tehdit gibi müdahaleler yapılamaz. Yasak usullerle elde edilen ifadeler, kişi rıza göstermiş olsa bile delil olarak değerlendirilemez.
Avukatsız alınan polis ifadesi mahkûmiyete esas olabilir mi?
Müdafi hazır bulunmaksızın kollukça alınan ifade, hâkim veya mahkeme huzurunda şüpheli veya sanık tarafından doğrulanmadıkça hükme esas alınamaz. Bu nedenle mahkemede ifadenin doğru olup olmadığını açıkça belirtmek önemlidir.
Hukuka aykırı delil gerekçeli kararda nasıl gösterilir?
Mahkûmiyet hükmünün gerekçesinde delillerin tartışılması, hükme esas alınan ve reddedilen delillerin belirtilmesi gerekir. Dosyada bulunan ve hukuka aykırı yöntemlerle elde edilen deliller ayrıca ve açıkça gösterilir.
Sanığın önceki ifadeleri duruşmada okunabilir mi?
Aralarında çelişki bulunması halinde sanığın hâkim veya mahkeme huzurunda yaptığı açıklamalar ile savcı tarafından alınan veya müdafiinin hazır bulunduğu kolluk ifadesine ilişkin tutanaklar duruşmada okunabilir.
Rapor ve resmî yazılar duruşmada nasıl delil olur?
Bir açıklama veya görüş içeren resmî belgeler, fenni muayene ve doktor raporları okunduktan sonra gerekli görülürse imza sahipleri açıklama yapmak üzere duruşmaya çağrılabilir. Sonuç olarak karşı taraflara belgeye karşı diyecekleri sorulur.
Tarafların anlaşmasıyla delil ortaya konmaktan vazgeçilebilir mi?
Cumhuriyet savcısı ile sanık veya müdafii birlikte rıza gösterirlerse tanığın dinlenmesinden veya başka herhangi bir delilin ortaya konulmasından vazgeçilebilir. Bu bir tarafın tek başına verebileceği bir karar değildir.
Ceza davasında başka mahkemeyi ilgilendiren bir sorun çıkarsa ne olur?
Yüklenen suçun ispatı başka bir mahkemenin görev alanına giren bir sorunun çözümüne bağlıysa ceza mahkemesi bu sorun hakkında da karar verebilir. Ancak o sorunla ilgili dava açılmasını veya sonuçlanmasını beklemek için bekletici sorun kararı da verebilir.
Keşif sırasında sanık ve avukatı hazır bulunabilir mi?
Keşif sırasında şüpheli, sanık, mağdur ve bunların müdafii ile vekili hazır bulunabilir. Tutuklu sanığın keşifte hazır bulundurulması ise ancak zorunlu sayılan hallerde mümkündür. Bu kişilere keşif günü önceden haber verilir.
Duruşmada hangi belgeler mutlaka anlatılır?
İstinabe veya naip yoluyla alınan sorgu ve ifade tutanakları, muayene ve keşif tutanakları gibi delil olarak kullanılacak belgeler, adli sicil özetleri ve sanığın kişisel ve ekonomik durumuna ilişkin belgeler duruşmada anlatılır.
Bu konuda sık sorulanlar
Olaydan birkaç gün sonra darp raporu alınabilir mi?
Alınabilir; kanunda bir alma süresi yoktur. Ancak bulgular kaybolmuşsa raporda yaralanma görülmeyebilir veya bulgunun bu olaydan kaynaklandığı tartışılabilir. Bu durumda olay günü çekilmiş fotoğraflar, tanıklar ve kamera kayıtları önem kazanır; hâkim bütün delilleri birlikte ve serbestçe takdir eder. Ayrıntılı yazı
Hakaret davası nasıl ispat edilir?
Hakaret, hukuka uygun elde edilmiş her türlü delille ispat edilebilir: tanık anlatımları, mesajların kendisi, ekran görüntüleri, hesap ve hat bilgileri, kamera kayıtları. Hâkim bu delilleri duruşmada tartışır ve vicdani kanaatiyle serbestçe takdir eder. Ayrıntılı yazı
Şimdi ne yapabilirsin?
- Olayına uyan soruyu bul ve cevabın dayandığı maddeyi resmî metinden oku.
- Tarihleri, belgeleri ve tebligatları not et; süreler olay tarihine göre değişir.
- Dosyana özel sonuç için ilgili alanda çalışan bir avukatla görüş.
Neye dikkat etmelisin?
- Türkiye hukuku kapsamında genel bilgilendirme içerir; dosyanın tarihleri ve özel koşulları sonucu değiştirebilir.
- Cevaplar kanun metninin genel kuralını anlatır. Süreleri ve istisnaları resmî metinden ve olay tarihine göre ayrıca kontrol et.
Ne zaman avukatla görüşmelisin?
Karar veya tebligat aldıysan, bir belge imzalayacaksan ya da hangi yolun uygulanacağını ayıramıyorsan ilgili alanda avukatla görüş.
İşini kolaylaştıracak araçlar
- Ceza dosyamda hangi adımı atmalıyım?
- Gelen tebligatı nasıl okuyabilirim?
- İlk görüşme dosyamı hazırla
- Belgemde ne yazıyor?
Dayanaklar ve resmî kaynaklar
- 5271 sayılı Ceza Muhakemesi KanunuMevzuat Bilgi Sistemim.206 ve 221 · m.207 ve 206 · m.217 · m.206, 217 ve 289 · m.148 · m.148/4 · m.230/1 · m.213 · m.214 ve 215 · m.206/3 · m.218/1 · m.84 · m.209
İlgili konular
- Ceza ve soruşturma: uygulama, belgeler ve ayrıntılı sorular
- İfade alma ve susma hakkı · Ceza ve soruşturma: kısa cevaplar ve dayanakları
- Delil toplama ve bilirkişi · Ceza ve soruşturma: kısa cevaplar ve dayanakları
Genel bilgidir; hukuki görüş değildir. Yayın ilkeleri