Hakaret davası, mağdurun savcılığa veya kolluğa yaptığı şikâyetle başlayan bir ceza soruşturmasıdır; şikâyetin, fiili ve faili öğrendiğiniz günden başlayarak altı ay içinde ve her hâlde fiilin gerçekleştiği tarihten itibaren iki yıl içinde yapılması gerekir (TCK m. 73/1-2). 25 Aralık 2025'ten beri hakaret suçunda uzlaştırma yoktur; kamu görevlisine görevinden dolayı işlenen hakaret dışındaki bütün hâller önödemeye tabidir ve şüpheli savcılığın bildirdiği miktarı on gün içinde öderse kamu davası açılmaz (TCK m. 75/1 ve 6; CMK m. 253/3). Önödeme yapılmazsa dava asliye ceza mahkemesinde görülür ve suçun cezası üç aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezasıdır (TCK m. 125/1).
Bu yazı hakaret davasının nasıl açıldığını, şikâyet süresini ve zamanaşımını, 2024-2026 arasında değişen önödeme ve uzlaştırma kurallarını, soruşturma ve davanın hangi kararlarla sonuçlanabileceğini, ispatı, hakkınızda hakaret şikâyeti varsa neler yapabileceğinizi, sicil ve memuriyet etkisini ve hakaret nedeniyle tazminat davasını anlatır.
Bu yazıda
- "Hakaret davası" iki ayrı yol demektir
- Hakaret suçu ve cezası
- Hakaret davası nasıl açılır?
- Şikâyet süresi ve zamanaşımı
- Önödeme: 2024-2026 değişiklikleri ve bugünkü süreç
- Hakaret davası nasıl sonuçlanır, ne kadar sürer?
- Hakaret nasıl ispat edilir?
- Hakkınızda hakaret şikâyeti varsa
- Sicile işler mi, memuriyete engel mi?
- Hakaret nedeniyle tazminat davası
- Sık yapılan hatalar
"Hakaret davası" iki ayrı yol demektir
Gündelik dilde "hakaret davası" denilen şey, birbirinden bağımsız iki yoldur: ceza soruşturması ve manevi tazminat davası.
- Ceza yolu: Şikâyetinizle savcılık soruşturma başlatır; amaç failin cezalandırılmasıdır. Adli para cezası mağdura değil, Devlet Hazinesine ödenir (TCK m. 52/1).
- Tazminat yolu: Kişilik hakkınızın zedelenmesi nedeniyle hukuk mahkemesinde manevi tazminat istersiniz; bu para size ödenir (TBK m. 58).
- İki yol birlikte veya ayrı ayrı kullanılabilir. Ceza dosyasının önödemeyle kapanması tazminat hakkınızı etkilemez (TCK m. 75/5).
Adalet Bakanlığının Adalet İstatistikleri 2025 verilerine göre 2025'te savcılıklarda hakaret suçuna ilişkin yaklaşık 1,23 milyon soruşturma bulunuyordu; hakaret, savcılıkların en yoğun dosya türlerinden biridir.
Hakaret suçu ve cezası
Bir kimseye onur, şeref ve saygınlığını rencide edebilecek somut bir fiil veya olgu isnat etmek ya da sövmek hakaret suçunu oluşturur ve üç aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezası gerektirir (TCK m. 125/1).
- Yüz yüze ve gıyapta: Mağdurun yüzüne söylenen hakaret suçtur. Mağdurun yokluğunda söylenen hakaretin cezalandırılması için fiilin en az üç kişiyle ihtilat edilerek işlenmesi gerekir (TCK m. 125/1).
- Mesaj ve ileti: Mağduru muhatap alan sesli, yazılı veya görüntülü bir iletiyle, örneğin WhatsApp mesajı, SMS veya sesli mesajla işlenen hakarette aynı ceza uygulanır (TCK m. 125/2).
- Alenen: Hakaret herkesin görebileceği bir sosyal medya paylaşımı gibi alenen işlenirse ceza altıda biri oranında artırılır (TCK m. 125/4).
- Nitelikli hâller: Kamu görevlisine görevinden dolayı, dini, siyasi, sosyal veya felsefi inanç ve düşünceleri nedeniyle ya da kutsal sayılan değerlerden bahisle işlenen hakarette cezanın alt sınırı bir yıldan az olamaz (TCK m. 125/3).
- İsim verilmeden: Mağdurun ismi açıkça belirtilmemiş olsa bile hakaretin ona yönelik olduğunda duraksanmayacak bir durum varsa suç oluşur (TCK m. 126).
Sosyal medya ve mesajlaşma uygulamalarındaki hakarette delil saklama ve hesabın kime ait olduğunun tespiti için internette hakaret yazımıza ve WhatsApp ekran görüntüsü delil makalesine bakabilirsiniz.
Hakaret davası nasıl açılır?
Hakaret davası, mağdurun şikâyetiyle başlar; dava dilekçesini mağdur değil, şartlar oluşursa Cumhuriyet savcısı iddianame olarak mahkemeye sunar.
- Şikâyet yeri: Şikâyet Cumhuriyet başsavcılığına veya polis ve jandarmaya yapılır; valilik, kaymakamlık veya mahkemeye verilen şikâyetler de savcılığa gönderilir (CMK m. 158/1-2). CİMER bu listede yer almaz; sürenin kaçmaması için şikâyeti doğrudan savcılığa veya kolluğa yapın.
- Şekil: Şikâyet yazılı dilekçeyle veya tutanağa geçirilmek üzere sözlü olarak yapılabilir (CMK m. 158/5).
- Dilekçenin içeriği: Kimlik ve iletişim bilgileriniz, biliniyorsa şüphelinin kimliği, olayın tarihi ve yeri, söylenen sözler ya da yazılan ifadeler aynen, tanıkların adları ve elinizdeki deliller (ekran görüntüsü, ses kaydı, bağlantı adresi) ile şikâyetçi olduğunuzu ve şüphelinin cezalandırılmasını istediğinizi açıkça yazın.
- Yer bakımından yetki: Davaya kural olarak suçun işlendiği yer mahkemesi bakar (CMK m. 12/1). Bilişim sistemlerinin araç olarak kullanılmasıyla işlenen suçlarda mağdurun yerleşim yeri mahkemeleri de yetkilidir (CMK m. 12/6); internetteki hakarete bu kuralın uygulanıp uygulanmayacağı somut olaya göre değerlendirilir. Yetkisiz bir savcılığa yapılan şikâyet yetkili yere gönderilir.
- Soruşturma: Savcılık şüphelinin ifadesini alır, delilleri toplar ve önödeme şartları varsa şüpheliye önödeme teklifi tebliğ eder.
- Dava: Önödeme yapılmaz ve yeterli şüphe varsa iddianame düzenlenir; dava asliye ceza mahkemesinde görülür. Kovuşturma evresinde kamu davasına katılarak duruşmalara ve kanun yollarına başvurma hakkı kazanırsınız (CMK m. 234/1-b).
Fiil açıkça suç oluşturmuyorsa ya da şikâyet soyut ve genel nitelikteyse savcılık soruşturma yapılmasına yer olmadığına karar verebilir; bu karara itiraz edilebilir (CMK m. 158/6).
Şikâyet süresi ve zamanaşımı
Hakarette şikâyet süresi altı aydır, ancak 14 Kasım 2024'ten beri bu süre her durumda fiilin gerçekleştiği tarihten itibaren iki yılı geçemez.
- Altı ay: Süre, fiili ve failin kim olduğunu öğrendiğiniz günden başlar (TCK m. 73/1-2).
- İki yıl üst sınırı: 7531 sayılı Kanunla eklenen kurala göre, şikâyete bağlı hakarette şikâyet süresi her ne suretle olursa olsun fiilin gerçekleştiği tarihten itibaren iki yılı geçemez (TCK m. 73/2). Örneğin yıllar önce yazılmış bir paylaşımı bugün fark etseniz bile paylaşım tarihinden itibaren iki yıl dolmuşsa şikâyet hakkınız düşer. Bu kural, değişikliğin yürürlüğe girdiği tarihte soruşturma veya kovuşturma evresinde olan dosyalara uygulanmaz.
- Dava zamanaşımı: Hakaretin cezasının üst sınırı beş yılı aşmadığından kamu davası sekiz yıl geçmesiyle düşer (TCK m. 66/1-e).
- Kamu görevlisine hakaret: Kamu görevlisine görevinden dolayı işlenen hakaret şikâyete bağlı değildir; şikâyet süresi uygulanmaz ve vazgeçme davayı düşürmez (TCK m. 131/1).
Önödeme: 2024-2026 değişiklikleri ve bugünkü süreç
Hakaret suçunun önödeme ve uzlaştırma rejimi iki yıl içinde üç kez değişti; bugün kamu görevlisine görevinden dolayı hakaret dışında bütün hâller önödemeye tabidir ve uzlaştırma uygulanmaz.
- 14 Kasım 2024: 7531 sayılı Kanunla hakaretin ileti yoluyla, alenen ve bazı nitelikli hâllerde işlenmesi önödeme kapsamına alındı, ileti yoluyla hakaret uzlaştırmadan çıkarıldı ve uzlaşma teklifine cevap süresi yedi güne çıkarıldı.
- 29 Mayıs 2025: Anayasa Mahkemesinin 27 Mart 2025 tarihli ve E.2024/197, K.2025/86 sayılı kararı Resmî Gazete'de yayımlandı; kararla, değişikliğin yürürlüğe girdiği tarihte süren dosyalara ilişkin geçiş hükmü (CMK geçici m. 7/2) iptal edildi.
- 25 Aralık 2025: 7571 sayılı Kanunla önödeme kapsamı "Hakaret (üçüncü fıkranın (a) bendi hariç, madde 125)" olarak yeniden yazıldı ve hakaret suçunun bütünü uzlaştırma dışına çıkarıldı (TCK m. 75/6-a; CMK m. 253/3). O tarihte uzlaşması sağlanmış dosyalar eski hükümlere göre sonuçlandırılır.
Bugünkü önödeme süreci şöyle işler:
- Teklif: Savcılık, ödenecek miktarı ve soruşturma giderlerini şüpheliye tebliğ eder. Miktar kanundaki ölçülere göre hesaplanır ve tebligatta gösterilir; güncel tutarı tebligattan kontrol edin (TCK m. 75/1).
- Süre: Şüpheli tebliğden itibaren on gün içinde öderse kamu davası açılmaz.
- Taksit: Şüpheli on gün içinde talep ederse miktar birer ay arayla üç eşit taksitte ödenebilir; taksit süresinde ödenmezse önödeme hükümsüz kalır ve soruşturma devam eder.
- Dava açılmışsa: Önödeme yapılmadan dava açılmışsa mahkeme aynı bildirimi yapar; ödeme hâlinde dava düşer (TCK m. 75/2-3).
- Tekrar: Hakaret beş yıl içinde tekrar işlenirse aynı suçtan önödeme uygulanmaz (TCK m. 75/6).
Önödemede mağdurun onayı aranmaz; karar şüphelinin ödeme yapıp yapmamasına bağlıdır. Mağdurun tazminat hakkı ise saklıdır (TCK m. 75/5). Şikâyete bağlı hakarette mağdurun şikâyetten vazgeçmesi de dosyayı kapatır (TCK m. 73/4).
Hakaret davası nasıl sonuçlanır, ne kadar sürer?
Hakaret dosyası soruşturma aşamasında önödeme, şikâyetten vazgeçme veya kovuşturmaya yer olmadığı kararıyla kapanabilir; dava açılırsa beraat, mahkûmiyet, hükmün açıklanmasının geri bırakılması veya ceza vermekten vazgeçme gibi kararlar verilebilir.
- Soruşturmada: Önödeme yapılması, şikâyetten vazgeçilmesi, şikâyet süresinin geçmiş olması veya yeterli delil bulunmaması hâllerinde kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilir.
- Beraat: Sözler hakaret niteliğinde görülmezse ya da fiilin sanık tarafından işlendiği ispatlanamazsa beraat kararı verilir.
- Ceza vermekten vazgeçme: Hakaret haksız bir fiile tepki olarak veya karşılıklı işlenmişse ceza üçte birine kadar indirilebilir ya da hiç ceza verilmeyebilir; kasten yaralamaya tepki olarak işlenen hakarette ceza verilmez (TCK m. 129).
- Mahkûmiyet: Hâkim hapis veya adli para cezasından birini seçer; iki yıl veya daha az süreli hapis cezası ertelenebilir (TCK m. 51) ya da hükmün açıklanması geri bırakılabilir (CMK m. 231/5). Ayrıntılar için hükmün açıklanmasının geri bırakılması yazımıza bakabilirsiniz.
- Kanun yolu: Hükme karşı gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde istinaf yoluna başvurulabilir (CMK m. 273/1). Hapis cezasından çevrilenler hariç, kanunda belirtilen tutarı aşmayan adli para cezasına mahkûmiyet hükümleri kesindir; güncel sınırı kanun metninden kontrol edin (CMK m. 272/3-a).
Hakaret davasının ne kadar süreceğine dair kanunda bir süre yoktur. Önödemeyle kapanan dosyalar genellikle soruşturma aşamasında sonuçlanırken, dava açılan dosyalarda süre tanıkların dinlenmesine, sosyal medya şirketlerinden bilgi istenip istenmediğine ve mahkemenin iş yüküne göre değişir.
Hakaret nasıl ispat edilir?
Hakaret, hukuka uygun elde edilmiş her türlü delille ispat edilebilir ve hâkim delilleri vicdani kanaatiyle takdir eder (CMK m. 217).
- Tanık: Yüz yüze veya gıyapta hakarette olayı duyan kişilerin anlatımı temel delildir; gıyapta hakarette en az üç kişiyle ihtilat şartı tanıklarla gösterilir.
- Mesaj ve paylaşım: Ekran görüntüsünün yanında mesajın kendisini, gönderen numarayı veya hesap adresini ve tarihi saklayın. Şüpheli inkâr ederse savcılık hattın veya hesabın kime ait olduğunu araştırabilir.
- Ses ve görüntü kaydı: Mağdura yönelik ve ona hitap eden bir konuşmanın kaydının delil değeri somut olayda değerlendirilir; başkaları arasındaki konuşmaları gizlice kaydetmek ise ayrı bir suç oluşturabilir (TCK m. 133).
- İfşa etmeyin: Size gönderilen mesajları karşı tarafın rızası olmadan sosyal medyada alenen yaymak suç oluşturabilir (TCK m. 132/3). Delilleri yaymak yerine savcılığa sunun.
Hakkınızda hakaret şikâyeti varsa
Hakkınızda hakaret şikâyeti yapıldıysa savcılık sizi ifadeye çağırır; ifadede susma ve müdafi yardımından yararlanma hakkınız vardır (CMK m. 147).
- Önödeme teklifini değerlendirin: Teklif tebliğ edilirse on günlük süreyi kaçırmayın. Ödeme, suçu kabul anlamına gelmez; dosyanın kamu davası açılmadan kapanmasını sağlar (TCK m. 75/1).
- Savunma imkânlarını bilin: İsnat ettiğiniz ve suç oluşturan fiil ispatlanırsa ceza verilmez; ancak bunun için kamu yararı bulunması veya şikâyetçinin ispata razı olması gerekir (TCK m. 127). Yargı mercileri veya idari makamlar önündeki başvuru ve savunmalarda, gerçek ve somut vakıalara dayanan ve uyuşmazlıkla bağlantılı değerlendirmeler için ceza verilmez (TCK m. 128).
- Tepki ve karşılıklılık: Hakaret haksız bir fiile tepki olarak veya karşılıklı işlendiyse bunu delilleriyle gösterin (TCK m. 129).
- Sürenin dolup dolmadığını kontrol edin: Şikâyet altı aylık veya iki yıllık süreden sonra yapılmışsa soruşturma yapılamaz (TCK m. 73/1-2).
İfade ve gözaltı süreciyle ilgili haklarınız için ifade ve gözaltı yazımıza bakabilirsiniz.
Sicile işler mi, memuriyete engel mi?
Önödemeyle kapanan hakaret dosyası sabıka kaydına işlenmez; kesinleşmiş mahkûmiyet ise adli sicile kaydedilir.
- Önödeme: Ödeme üzerine verilen kovuşturmaya yer olmadığı ve düşme kararları ayrı bir sisteme kaydedilir ve bu kayıtlar yalnızca soruşturma veya kovuşturmayla bağlantılı olarak savcı, hâkim veya mahkeme tarafından kullanılabilir (TCK m. 75/7).
- Mahkûmiyet: Kesinleşmiş mahkûmiyet hükümleri adli sicile kaydedilir (Adli Sicil Kanunu m. 4). Silinme kuralları için adli sicil yazımıza bakabilirsiniz.
- Memuriyet: Devlet memurluğu için kasten işlenen bir suçtan bir yıl veya daha fazla süreyle hapis cezasına mahkûm olmamak şartı aranır; hakaret, süreye bakılmaksızın engel sayılan suçlar arasında değildir (DMK m. 48/A-5). Hakaretten adli para cezası veya bir yıldan kısa hapis cezası almak bu genel şart bakımından engel oluşturmaz; disiplin hükümleri ve kurumların özel mevzuatı ayrıca değerlendirilir.
Hakaret nedeniyle tazminat davası
Hakarete uğrayan kişi, ceza dosyasından bağımsız olarak hukuk mahkemesinde manevi tazminat isteyebilir.
- Dayanak: Kişilik hakkının zedelenmesinden zarar gören, manevi zararına karşılık bir miktar para ödenmesini isteyebilir; hâkim bunun yerine veya buna ek olarak saldırıyı kınayan bir karar verip yayımlanmasına da hükmedebilir (TBK m. 58).
- Miktar: Kanunda sabit bir tazminat tutarı yoktur. Hâkim sözlerin ağırlığını, yayılma alanını, tarafların durumunu ve olayın özelliklerini değerlendirerek miktarı belirler.
- Yetkili mahkeme: Kişilik haklarının korunması için kendi yerleşim yerinizde veya davalının yerleşim yerinde dava açabilirsiniz (TMK m. 25).
- Zamanaşımı: Tazminat istemi, zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiğiniz tarihten başlayarak iki yılın ve her hâlde fiilin işlendiği tarihten başlayarak on yılın geçmesiyle zamanaşımına uğrar; fiil daha uzun ceza zamanaşımına tabi bir suçsa o süre uygulanır (TBK m. 72).
- Vazgeçme ve tazminat: Şikâyetten vazgeçerken şahsi haklarınızdan da vazgeçtiğinizi ayrıca açıklarsanız artık hukuk mahkemesinde dava açamazsınız (TCK m. 73/7).
Sık yapılan hatalar
- Şikâyeti CİMER'e veya bir kuruma yapıp savcılık kaydını beklemek ve süreyi kaçırmak.
- Eski bir paylaşımda iki yıllık üst sınırı hesaba katmamak.
- Hakaretin hâlâ uzlaştırmaya tabi olduğunu sanmak ve uzlaştırmacı çağrısı beklemek.
- Önödeme tebligatından sonra on günlük süreyi kaçırmak.
- Mesajları silmek veya ekran görüntüsünü tarih ve hesap bilgisi olmadan almak.
- Delil diye karşı tarafın mesajlarını sosyal medyada yaymak.
- Şikâyetten vazgeçme dilekçesinde şahsi haklardan da vazgeçtiğini yazarak tazminat hakkını kaybetmek.
Ne zaman avukata ihtiyaç duyulur?
Hakaret bir kamu görevlisine yönelikse, sözlerin ifade özgürlüğü veya eleştiri kapsamında kalıp kalmadığı tartışmalıysa, hesap sahibi belirsizse ya da ceza dosyasıyla birlikte tazminat davası açmayı düşünüyorsanız, süreleri ve delil stratejisini bir avukatla birlikte değerlendirmek yararlı olur.
Kaynaklar
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu (m. 51, 52, 66, 73, 75, 125-133)
- 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu (m. 12, 147, 158, 217, 231, 234, 253, 272, 273)
- 7531 sayılı Kanun, Resmî Gazete, 14 Kasım 2024
- Anayasa Mahkemesinin E.2024/197, K.2025/86 sayılı kararı, Resmî Gazete, 29 Mayıs 2025
- 7571 sayılı Kanun, Resmî Gazete, 25 Aralık 2025
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (m. 58, 72)
- 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu (m. 48)
- Adalet Bakanlığı, Adalet İstatistikleri 2025