Miras alanında “altsoyun mirasçılığı” başlığı altında 13 kısa soru ve cevap. Her cevabın dayandığı kanun maddesi yanında gösterilir. Örnek sorular: Annem öldüğünde çocukları arasında miras nasıl bölünür? Kız ve erkek çocuk aynı miras payını alır mı? Torunlar hangi durumda dedesinin mirasçısı olur?
Altsoyun mirasçılığı
Annem öldüğünde çocukları arasında miras nasıl bölünür?
Ölenin birinci derece mirasçıları altsoyudur ve çocuklar eşit olarak mirasçı olur. Sağ kalan eş de varsa mirasın dörtte biri eşe gider, geri kalanı çocuklar arasında eşit bölünür. Nüfus kayıtlarına göre mirasçılık belgesi alabilirsin.
Kız ve erkek çocuk aynı miras payını alır mı?
Evet. Kanun çocukları ayırmadan "eşit olarak mirasçıdırlar" der; cinsiyetin, yaşın veya evli olup olmamanın payı değiştirdiği bir hüküm yoktur. Ancak mirasbırakan, saklı payları aşmayan kısımda vasiyetle farklı bir dağılım yapmış olabilir.
Torunlar hangi durumda dedesinin mirasçısı olur?
Torunlar, anne veya babaları mirasbırakandan önce ölmüşse onların yerine geçerek mirasçı olur. Anne ya da babaları sağsa torunlar bu yoldan pay alamaz; çünkü birinci derece mirasçı çocuktur. Bu yer değiştirmeye halefiyet denir.
Mirasbırakanın birinci derece mirasçıları kimlerdir?
Kanuna göre birinci derece mirasçılar mirasbırakanın altsoyudur; yani çocukları ve çocuklarının yerine geçen torunları, torunların çocukları gibi. Altsoyu varken ana, baba ve kardeşler yasal mirasçı olmaz.
Evlat edinilen çocuk, öz çocuk gibi miras alır mı?
Evlatlık ve altsoyu, evlat edinene kan hısımı gibi mirasçı olur. Evlatlığın kendi ailesindeki mirasçılığı da devam eder. Yani evlat edinilen çocuk hem evlat edeninin hem öz ailesinin mirasından pay alabilir.
Evlat edinen kişi evlatlığının mirasçısı olur mu?
Hayır. Kanun, evlat edinenin ve onun hısımlarının evlatlığa mirasçı olmayacağını açıkça söyler. Miras ilişkisi tek yönlüdür: evlatlık evlat edenden mirasçı olur, ancak evlat edinen evlatlığın yasal mirasçısı sayılmaz.
Evlilik dışında doğan çocuk babasından miras alabilir mi?
Soybağı tanıma veya hâkim hükmüyle kurulmuşsa evet. Evlilik dışında doğmuş çocuk, baba yönünden evlilik içi hısımlar gibi mirasçı olur. Soybağı hiç kurulmadıysa önce babalık davası veya tanıma gibi yollarla bu bağın kurulması gerekir.
Çocuk sayısı artarsa sağ kalan eşin payı küçülür mü?
Hayır. Eş, altsoyla birlikte mirasçı olduğunda mirasın dörtte birini alır; çocuk sayısı bu oranı değiştirmez. Geri kalan dörtte üç, çocuklar arasında eşit bölünür. Çocuk sayısı yalnızca çocukların kendi aralarındaki payı etkiler.
Mirastan yoksun kalan çocuğumun çocukları benden miras alabilir mi?
Evet. Mirastan yoksunluk yalnızca yoksun olanı etkiler. Yoksun olanın altsoyu, mirasbırakandan önce ölmüş kimsenin altsoyu gibi mirasçı olur. Yani torunların pay hakkı, ebeveynlerinin yoksunluğundan zarar görmez.
Mirasçılıktan çıkardığım çocuğumun çocukları da mirastan dışlanır mı?
Hayır. Mirasçılıktan çıkarılan kimsenin payı, varsa altsoyuna kalır ve altsoy, o kişi mirasbırakandan önce ölmüş gibi saklı payını isteyebilir. Çıkarma kararı yalnızca çıkarılanı sonuçsuz bırakır, onun çocuklarını etkilemez.
Hiç mirasçısı olmayan kişinin mirası kime kalır?
Mirasçı bırakmaksızın ölen kimsenin mirası Devlete geçer. Ancak önce altsoy, ana-baba ve altsoyları, büyükana-büyükbaba ve altsoyları ile sağ kalan eş gibi mirasçıların bulunup bulunmadığına bakılır. Vasiyetle atanmış mirasçı varsa o da dikkate alınır.
Çocuğu olmayan kişinin vasiyetle mirasçı atadığı kimse yasal mirasçıların önüne geçer mi?
Saklı pay sahibi mirasçı yoksa, mirasbırakan mirasının tamamında ölüme bağlı tasarruf yapabilir. Kardeşler ve büyükanne-büyükbabalar saklı pay sahibi olmadığı için mirasçı atanan kişiye karşı pay isteyemez.
Mirasbırakanın birden fazla çocuğunun payı farklı olabilir mi?
Yasal paylar eşittir; ancak mirasbırakan, saklı paylar dışında kalan kısımda ölüme bağlı tasarrufla farklı dağıtım yapabilir. Saklı payı zedelenen çocuk tenkis davası açabilir.
Bu konuda sık sorulanlar
Veraset ilamında evlilik dışı çocuk yoksa ne yapılmalı?
Soybağı tanıma veya hâkim hükmüyle kurulmuş evlilik dışı çocuk, baba yönünden evlilik içi hısımlar gibi mirasçı olur. Bu çocuğu göstermeyen belgenin iptali ve çocuğu da içeren yeni belge verilmesi istenebilir; soybağını gösteren kayıt veya karar dosyaya eklenir. Ayrıntılı yazı
Torun tenkis davası açabilir mi?
Açabilir, eğer kendi anne veya babası mirasbırakandan önce ölmüşse. Mirasbırakandan önce ölen çocuğun yerini her derecede halefiyet yoluyla kendi altsoyu alır; torun da ölen ebeveyninin saklı payı ölçüsünde tenkis isteyebilir. Ayrıntılı yazı
Şimdi ne yapabilirsin?
- Olayına uyan soruyu bul ve cevabın dayandığı maddeyi resmî metinden oku.
- Tarihleri, belgeleri ve tebligatları not et; süreler olay tarihine göre değişir.
- Dosyana özel sonuç için ilgili alanda çalışan bir avukatla görüş.
Neye dikkat etmelisin?
- Türkiye hukuku kapsamında genel bilgilendirme içerir; dosyanın tarihleri ve özel koşulları sonucu değiştirebilir.
- Cevaplar kanun metninin genel kuralını anlatır. Süreleri ve istisnaları resmî metinden ve olay tarihine göre ayrıca kontrol et.
Ne zaman avukatla görüşmelisin?
Karar veya tebligat aldıysan, bir belge imzalayacaksan ya da hangi yolun uygulanacağını ayıramıyorsan ilgili alanda avukatla görüş.
İşini kolaylaştıracak araçlar
Dayanaklar ve resmî kaynaklar
- 4721 sayılı Türk Medeni KanunuMevzuat Bilgi Sistemim.495 ve 499 · m.495 ve 505 · m.495 · m.500 · m.498 · m.579 · m.511 · m.501 · m.505 ve 516 · m.495 ve 560
İlgili konular
- Miras: uygulama, belgeler ve ayrıntılı sorular
- Sağ kalan eşin miras payı · Miras: kısa cevaplar ve dayanakları
- Mirastan çıkarma · Miras: kısa cevaplar ve dayanakları
Genel bilgidir; hukuki görüş değildir. Yayın ilkeleri