Hesabınıza izinsiz giren kişi bilişim sistemine girme suçundan (TCK m. 243), sistemi engelleyen veya verileri bozan kişi sistemi engelleme ve veri suçundan (m. 244), kartınızı izinsiz kullanan kişi banka veya kredi kartının kötüye kullanılması suçundan (m. 245), sizi hileyle aldatıp yarar sağlayan kişi ise dolandırıcılıktan (m. 157-158) sorumlu olabilir. Delilleri değiştirmeden saklamak, platform ve bankaya yazılı bildirim yapmak ve Cumhuriyet Başsavcılığına başvurmak bu durumlarda temel adımlardır.
Bu yazı başkasının hesabına girmenin, sistemi engellemenin, fidye yazılımının, kart suçlarının ve nitelikli dolandırıcılığın cezalarını, hesabınızı veya kartınızı başkasına kullandırmanın sonuçlarını, adınıza açılan sahte hesapta yapılacakları ve cihazınıza el konulması halinde haklarınızı anlatır.
Bu yazıda
- Hesaba izinsiz giriş ve veri nakillerini izleme
- Sistemi engelleme, veri bozma ve fidye yazılımı
- Banka sistemine veya kamuya ait sisteme saldırı, şirketin sorumluluğu
- Banka ve kredi kartı suçları
- Dolandırıcılık: basit ve nitelikli hal
- Hesabınızı veya kartınızı başkasına kullandırmak
- Hırsızlık, şantaj ve tehdit
- Adıma sahte hesap açıldı: neyi kaydetmeliyim?
- Cihaza el koyma ve bilgisayarda arama
- Siber olayda ilk adımlar
- Kaynaklar
Hesaba izinsiz giriş ve veri nakillerini izleme
Kısa cevap: Bir bilişim sisteminin bütününe veya bir kısmına hukuka aykırı olarak giren veya orada kalmaya devam eden kişiye bir yıla kadar hapis veya adli para cezası verilir.
Başkasının sosyal medya veya e-posta hesabına izinsiz girmek bu kapsamdadır; hesabın ele geçirildiğini fark ederseniz ekran görüntüsü ve giriş bildirimlerini saklayıp şikâyet edin. Fiil nedeniyle sistemin içerdiği veriler yok olur veya değişirse altı aydan iki yıla kadar hapis cezasına hükmolunur. Hukuka aykırı giriş fiilinin bedeli karşılığı yararlanılabilen sistemler hakkında işlenmesi halinde ceza yarı oranına kadar indirilir. Sisteme girmeksizin teknik araçlarla bir bilişim sisteminin kendi içinde veya sistemler arasında gerçekleşen veri nakillerini hukuka aykırı olarak izleyen kişi bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası alır (TCK m. 243). Şifrenizi değiştirip hesabınıza giren kişi hukuka aykırı giriş suçunu işlemiş olur; şifre değiştirilerek verilerin erişilmez kılınması ayrıca veriler üzerinde başka bir fiil oluşturabilir, ceza hukuku nitelendirmesini ise savcılık yapar. Olayın zaman çizelgesini ve bildirim e-postalarını saklayın. Daha ayrıntı için bilişim sistemine girme makalemize bakabilirsiniz.
Sistemi engelleme, veri bozma ve fidye yazılımı
- Sistemi engelleme: Bir bilişim sisteminin işleyişini engelleyen veya bozan kişi bir yıldan beş yıla kadar hapis cezası alır; hizmet dışı bırakma saldırıları veya sistemi çalışamaz hale getiren zararlı yazılımlar bu kapsamda değerlendirilebilir (TCK m. 244).
- Veri bozma: Bir bilişim sistemindeki verileri bozan, yok eden, değiştiren veya erişilmez kılan, sisteme veri yerleştiren, var olan verileri başka bir yere gönderen kişi altı aydan üç yıla kadar hapis cezası alır (m. 244).
- Fidye: Dosyalarınızı şifreleyip fidye isteyen kişi bakımından verileri erişilmez kılmak bilişim sistemindeki verilere ilişkin suçtur; fiil kişiye haksız çıkar sağlıyor ve başka bir suç oluşturmuyorsa iki yıldan altı yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezası öngörülür (m. 244). Cihazı ve kayıtları değiştirmeden başvurmak, olay ve kayıt bütünlüğü bakımından önemlidir.
Banka sistemine veya kamuya ait sisteme saldırı, şirketin sorumluluğu
Sistemi engelleme, bozma, verileri yok etme veya değiştirme fiillerinin bir banka veya kredi kurumuna ya da bir kamu kurum veya kuruluşuna ait bilişim sistemi üzerinde işlenmesi halinde verilecek ceza yarı oranında artırılır (m. 244). Bu bölümde yer alan suçların işlenmesi suretiyle yararına haksız menfaat sağlanan tüzel kişiler hakkında bunlara özgü güvenlik tedbirlerine hükmolunur (m. 246); yani suç yalnızca gerçek kişiyi değil, menfaat sağlayan şirketi de ilgilendirebilir.
Banka ve kredi kartı suçları
Kısa cevap: Başkasının kartını rızası olmaksızın kullanarak yarar sağlayan kişi üç yıldan altı yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezası alır.
- Kartı izinsiz kullanma: Başkasına ait kartı her ne suretle olursa olsun ele geçiren veya elinde bulunduran, kart sahibinin rızası olmaksızın kullanarak veya kullandırtarak kendisine veya başkasına yarar sağlayan kişi üç yıldan altı yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır (TCK m. 245).
- Sahte kart: Başkalarına ait banka hesaplarıyla ilişkilendirilerek sahte kart üreten, satan, devreden, satın alan veya kabul eden kişi üç yıldan yedi yıla kadar hapis; sahte kartı kullanarak yarar sağlayan kişi dört yıldan sekiz yıla kadar hapis cezası alır.
- Yakınlar: Kartın kötüye kullanılması suçunun haklarında ayrılık kararı verilmemiş eşlerden birinin zararına işlenmesi halinde ilgili akraba hakkında cezaya hükmolunmaz; üstsoy, altsoy veya aynı konutta yaşayan kardeşler için de benzer bir hüküm vardır.
- Etkin pişmanlık: Kartın izinsiz kullanılması suçunda malvarlığına karşı suçlara ilişkin etkin pişmanlık hükümleri uygulanır; şartları ve indirim oranı ceza kanununun etkin pişmanlık maddelerinde düzenlenmiştir ve somut olayda hukuki görüş almak yararlıdır.
Dolandırıcılık: basit ve nitelikli hal
Kısa cevap: Hileli davranışlarla bir kimseyi aldatıp yarar sağlayan kişiye bir yıldan beş yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezası verilir; bilişim sistemlerinin veya bankaların araç olarak kullanılması nitelikli haldir.
Basit dolandırıcılıkta ceza budur (TCK m. 157). Telefonda kendisini kamu görevlisi veya banka, sigorta ya da kredi kurumu çalışanı olarak tanıtan ya da bu kurumlarla ilişkili olduğunu söyleyen kişinin dolandırıcılığı ile dolandırıcılığın bilişim sistemlerinin, banka veya kredi kurumlarının araç olarak kullanılması suretiyle işlenmesi nitelikli haldir; üç yıldan on yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezası öngörülür, hapis cezasının alt sınırı dört yıldan az olamaz. Sahte ilan veya sosyal medya hesabı gibi bilişim sistemlerinden ve basın ve yayın araçlarının sağladığı kolaylıktan yararlanılması da nitelikli hallerden biri olarak değerlendirilebilir (m. 158). Dolandırıcılık suçlarının üç veya daha fazla kişi tarafından birlikte işlenmesi halinde ceza yarı oranında, suç işlemek için teşkil edilmiş bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenmesi halinde bir kat artırılır (m. 158). Mağdur olduysanız dolandırıldım ne yapmalıyım makalemize ve dolandırıcılık suçu makalemize bakın. Sahte alışverişte yalnızca banka dekontunu değil, ilanı, satıcı bağlantısını, konuşmayı ve teslim vaadini de saklayın; şüpheli bağlantıya tıkladıysanız dolandırıcıya yeni bilgi göndermeyin, yetkili kuruluştan doğrulayın.
Hesabınızı veya kartınızı başkasına kullandırmak
Bu madde ve 157. maddede yer alan suçlara iştirakin, kendisine veya başkasına haksız bir menfaat sağlamak amacıyla ödeme araçlarını ya da banka, ödeme hizmeti sağlayıcıları veya kripto varlık hizmet sağlayıcıları nezdindeki hesabın kullanılmasını sağlayan zorunlu bilgileri veya araçları başkasına vermek fiiliyle sınırlı olması halinde verilecek ceza yarı oranında indirilir (TCK m. 158/4). Bu düzenleme yalnızca cezayı indirir; fiil yine de suç ortaklığı niteliğinde kalır.
Hırsızlık, şantaj ve tehdit
- Hırsızlık suçunun bilişim sistemlerinin kullanılması suretiyle işlenmesi nitelikli haldir ve beş yıldan on yıla kadar hapis cezası öngörülür; hangi hükmün uygulanacağı fiilin biçimine göre değişebilir (TCK m. 142).
- Özel görüntülerinizle sizi tehdit eden kişi bakımından, şeref veya saygınlığa zarar verecek hususların açıklanacağı tehdidiyle yarar sağlamaya çalışmak şantajdır; bir yıldan üç yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezası öngörülür (m. 107).
- Hayatınıza, vücut veya cinsel dokunulmazlığınıza yönelik bir saldırı gerçekleştireceğinden bahisle mesajla tehdit eden kişi altı aydan iki yıla kadar hapis cezası alır (m. 106). Mesajları ve hesap bilgilerini saklayıp şikâyette bulunun.
Adıma sahte hesap açıldı: neyi kaydetmeliyim?
Kısa cevap: Profil adresini, kullanıcı adını, tarihi ve yapılan paylaşımları kaydedin, platforma taklit hesap bildirimi yapın.
Kişilik hakkı, kişisel veri ve suç iddiaları ayrı değerlendirilebilir. Hukuka aykırı olarak kişilik hakkına saldırılan kimse hâkimden saldırıda bulunanlara karşı korunmasını isteyebilir; saldırının durdurulmasını, hukuka aykırılığın tespitini, düzeltme veya kararın bildirilmesini, maddi ve manevi tazminatı talep edebilir (TMK m. 24-25). Kişisel verileri hukuka aykırı olarak başkasına veren, yayan veya ele geçiren kişi için ayrıca ceza hükmü vardır (TCK m. 136). Platformun hesabı incelemesi ile ceza soruşturması ayrı süreçlerdir; her başvurunun amacını ve numarasını kaydedin. Sahte hesabın peşine düşerken izinsiz erişim denemeyin: dijital delil için başkasının hesabına girmek ayrı bir hukuka aykırılık doğurabilir (TCK m. 243).
Cihaza el koyma ve bilgisayarda arama
Şüphelinin bilgisayarında arama ve kopya çıkarma, somut delillere dayanan kuvvetli şüphe sebepleri ve başka surette delil elde etme imkânının bulunmaması halinde hâkim veya gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde Cumhuriyet savcısı kararıyla yapılabilir. Savcı kararı yirmi dört saat içinde hâkim onayına sunulur ve hâkim en geç yirmi dört saat içinde karar verir; süre dolarsa veya hâkim aksine karar verirse kopyalar derhal imha edilir. Elkoyma sırasında sistemdeki bütün verilerin yedeklemesi yapılır ve bu yedekten bir kopya şüpheliye veya vekiline verilip tutanağa geçirilir. Şifre çözülemezse cihazlara elkonulabilir; çözüm yapılıp gerekli kopyalar alındığında cihazlar gecikmeksizin iade edilir (CMK m. 134).
Siber olayda ilk adımlar
- Devam eden zararı sınırlayın: hesabı güvene alın, şifreleri değiştirin; ancak giriş uyarılarını ve işlem kayıtlarını silmeyin.
- Şifre veya doğrulama kodlarını şikâyet ekine koymayın.
- Hesabınızdan para aktarıldıysa bankaya veya ödeme kuruluşuna başvurun ve işlem kimliklerini saklayın.
- Cumhuriyet Başsavcılığına veya kolluğa olay tarihini, şüpheliyi ve delilleri belirterek yazılı başvurun.
- Kendi cihazınızda delil ararken her uygulamayı silmeyin; silme teknik izleri kaybettirebilir.