Ticari elektronik iletiler (reklam SMS'i, e-posta, arama) alıcılara ancak önceden onayları alınmak kaydıyla gönderilebilir; esnaf ve tacirlere onay alınmadan gönderilebilir. İletiyi almayı istediğiniz zaman gerekçe göstermeden reddedebilirsiniz ve talebiniz ulaştıktan sonra hizmet sağlayıcı 3 iş günü içinde ileti göndermeyi durdurmak zorundadır (6563 sayılı Kanun m. 6 ve 8). Pazaryeri platformları ise tüketiciye ön bilgilendirmenin yapılmasından, teyidinden ve ispatından satıcıyla birlikte müteselsilen sorumludur (6502 sayılı Kanun m. 48).
Bu yazı, internetten alışverişte sitenin göstermesi gereken bilgileri, siparişten önce toplam bedeli görme hakkınızı, hatalı giriş düzeltme imkânını, reklam mesajlarında onay ve ret kurallarını, pazaryeri platformlarının sorumluluğunu, sahte ürün şikâyetini ve teslim süresini anlatır.
Bu yazıda
- Sipariş vermeden önce sitenin göstermesi gerekenler
- Toplam bedel, hata düzeltme ve sipariş teyidi
- Reklam SMS'i, e-posta ve arama: onay kuralı
- İletiyi reddetme ve 3 iş günü kuralı
- Kampanya ve promosyon şartları
- Pazaryerinin sorumluluğu
- Hukuka aykırı ilan ve sahte ürün şikâyeti
- Teslim süresi ve kayıtların saklanması
Sipariş vermeden önce sitenin göstermesi gerekenler
Hizmet sağlayıcı, sözleşme yapılmasından önce alıcıların kolayca ulaşabileceği şekilde ve güncel olarak şu bilgileri sunmak zorundadır: kendisini tanıtan bilgiler, sözleşmenin kurulması için izlenecek teknik adımlar, sözleşme metninin sonradan saklanıp saklanmayacağı, veri girişindeki hataları düzeltme araçları, gizlilik kuralları ve varsa alternatif uyuşmazlık çözüm mekanizmaları. Satıcıya ulaşamıyorsanız sitedeki bu bilgilerin eksikliğini ekran görüntüsüyle belgeleyip Bakanlığa bildirebilirsiniz.
Hizmet sağlayıcı ayrıca sözleşme hükümlerinin ve genel işlem şartlarının alıcı tarafından saklanmasına imkân sağlamak zorundadır; bu nedenle sipariş sırasında sözleşmeyi ve ön bilgi formunu kaydetmenizi veya yazdırmanızı engelleyen bir uygulama yükümlülüğe aykırı olur. Tarafların tüketici olmadığı hâllerde bu bilgi ve sipariş hükümlerinin aksi kararlaştırılabilir; tüketici sözleşmelerinde bu serbestlik yoktur.
Toplam bedel, hata düzeltme ve sipariş teyidi
- Toplam bedel: Elektronik iletişim araçlarıyla verilen siparişlerde hizmet sağlayıcı, siparişin onaylanması aşamasında ve ödeme bilgilerinin girilmesinden önce, ödeyeceğiniz toplam bedel dâhil sözleşmenin şartlarının açıkça görülmesini sağlar. Sipariş özetinin ekran görüntüsünü almak sonradan işinize yarar.
- Hata düzeltme: Sipariş verilmeden önce veri giriş hatalarını belirleyebilmeniz ve düzeltebilmeniz için uygun, etkili ve erişilebilir teknik araçlar sunulmalıdır. Onaydan önce ürün, adet ve adres bilgilerini bu araçlarla kontrol edin; yanlış adres veya adet girdiyseniz hemen satıcıyla yazışıp kayıt oluşturun.
- Teyit: Hizmet sağlayıcı siparişinizi aldığını gecikmeksizin elektronik iletişim araçlarıyla teyit etmek zorundadır. Sipariş ve teyit, tarafların bu beyanlara erişiminin mümkün olduğu anda gerçekleşmiş sayılır. Teyit e-postasını saklayın.
Reklam SMS'i, e-posta ve arama: onay kuralı
Ticari elektronik iletiler alıcılara ancak önceden onayları alınmak kaydıyla gönderilebilir. Onay yazılı olarak veya her türlü elektronik iletişim aracıyla alınabilir. Onay vermediğiniz hâlde reklam alıyorsanız göndericiden onay kaydını isteyebilirsiniz. Esnaf ve tacirlere önceden onay alınmaksızın ticari elektronik ileti gönderilebilir; bu istisna alıcının esnaf veya tacir olduğu durumlar içindir, bireysel tüketici alıcılar için önceden onay şartı geçerlidir. Mesajı hangi sıfatla aldığınıza ve iletişim bilgisini hangi amaçla verdiğinize dikkat edin.
Bir ürün aldıysanız ve iletişime geçilmesi amacıyla bilgilerinizi verdiyseniz, temin edilen mal veya hizmetlere ilişkin değişiklik, kullanım ve bakıma yönelik iletiler için ayrıca onay alınmaz; pazarlama ve kampanya mesajları ise bu kapsamın dışındadır ve onay ister. İletinin içeriği, aldığınız onaya uygun olmalıdır; iletide hizmet sağlayıcının tanınmasını sağlayan bilgiler ile telefon, kısa mesaj numarası, e-posta gibi erişilebilir iletişim bilgileri yer alır, ayrıca iletinin konusu, amacı ve başkası adına yapılıyorsa kimin adına yapıldığı belirtilir. Bu bilgileri taşımayan iletiyi şikâyet edebilirsiniz.
Bakanlık, ticari elektronik ileti onaylarının alınmasına ve reddetme hakkının kullanılmasına imkân tanıyan bir elektronik sistem kurmaya veya kurdurmaya yetkilidir. Sisteme aktarılmayan onaylar geçersiz kabul edilir; reddetme hakkı da bu sistem üzerinden kullanılır. Kayıtlı onaylarınızı belirlenen süre içinde kontrol edin.
İletiyi reddetme ve 3 iş günü kuralı
Alıcılar diledikleri zaman, hiçbir gerekçe belirtmeksizin ticari elektronik iletileri almayı reddedebilir. Hizmet sağlayıcı ret bildiriminin elektronik iletişim araçlarıyla kolay ve ücretsiz iletilmesini sağlamak ve gönderdiği iletide bunun için gerekli bilgileri sunmakla yükümlüdür. Ret talebi ulaştıktan sonra hizmet sağlayıcı 3 iş günü içinde alıcıya elektronik ileti göndermeyi durdurmak zorundadır. Bu sürenin sonrasında mesaj almaya devam ediyorsanız ret talebinizi ve mesajların tarihlerini kaydedip Bakanlığa şikâyet edebilirsiniz.
Kampanya ve promosyon şartları
Ticari iletişimde indirim ve hediye gibi promosyonların ve promosyon amaçlı yarışmaların bu niteliği açıkça belirlenebilmeli, katılımın ve yararlanmanın şartlarına kolayca ulaşılabilmeli ve bu şartlar açık ve şüpheye yer bırakmayacak şekilde anlaşılır olmalıdır. Şartları göremediğiniz kampanya mesajlarını ekran görüntüsüyle saklayın.
Pazaryerinin sorumluluğu
- Ön bilgilendirme: Aracı hizmet sağlayıcı, tüketiciye ön bilgilendirmenin yapılmasından, teyidinden ve ispatından satıcı veya sağlayıcıyla birlikte müteselsilen sorumludur; veri girişi satıcı tarafından yapılan durumlar hariç, ön bilgilendirmede bulunması zorunlu hususlardaki eksikliklerden de sorumludur.
- Ödemeyi platform tahsil ediyorsa: Satıcı adına bedel tahsil eden aracı hizmet sağlayıcı, bedelin teslim veya ifa sonrası satıcıya aktarıldığı durumlar ile seçimlik ayıp haklarının kullanımı hariç, teslim ve cayma hakkına ilişkin yükümlülüklerden satıcıyla birlikte müteselsilen sorumludur. Sipariş kaydını ve platform yazışmasını saklayın; faturadaki satıcıyı, platformu ve ödemeyi alanı ayrı ayrı not edin.
- Platformun kendi kampanyası: Satıcının onayı olmaksızın düzenlenen kampanyalı, promosyonlu veya indirimli satışlarda sözleşmenin hiç ya da gereği gibi ifa edilmemesinden platform sorumludur; ayrıca ön bilgilendirme ile reklamlardaki bilgilerin uyumundan da sorumludur.
- Talep sistemi ve kayıtlar: Mesafeli sözleşme kurulmasına aracılık eden platformlar, tüketicilerin yönetmelikle belirlenen konulardaki talep ve bildirimlerini iletebilecekleri ve takip edebilecekleri bir sistemi kurmak ve kesintisiz açık tutmakla yükümlüdür. Platform ayrıca tüketicilerin satıcılarla yaptığı işlemlere ilişkin kayıtların tutulmasından ve istenmesi hâlinde bu bilgilerin ilgili kamu kurumlarına ve tüketicilere verilmesinden sorumludur.
Hukuka aykırı ilan ve sahte ürün şikâyeti
Elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcı, satıcının sunduğu içeriğin hukuka aykırı olduğundan haberdar olursa bu içeriği gecikmeksizin yayımdan kaldırır ve hukuka aykırı hususu ilgili kamu kurum ve kuruluşlarına bildirir. Fikri ve sınai mülkiyet hakkı ihlaline ilişkin bilgi ve belgeye dayanan şikâyette de ürünü yayımdan kaldırır; hak sahibine ve satıcıya durumu bildirir. Satıcı aksini gösteren belgeyle itiraz ederse ürün yeniden yayımlanabilir.
Teslim süresi ve kayıtların saklanması
Mesafeli sözleşmede satıcı, siparişin kendisine ulaştığı andan itibaren taahhüt edilen süre içinde edimini yerine getirir; kişiye özel hazırlanan mallar dışında mal satışlarında bu süre her hâlükârda 30 günü geçemez. Süre içinde teslim edilmezse sözleşmeyi feshedebilirsiniz. Teslim edilmeyen sipariş için sipariş, vaat edilen teslim, ödeme ve yazışma kayıtlarını hazırlayın; teslim edilmemesi ile kargoda hasarı birbirinden ayırın. Aracı hizmet sağlayıcılar ile hizmet sağlayıcılar, bu Kanun kapsamındaki iş ve işlemlerine ilişkin bilgi, belge, defter ve elektronik kayıtlarını işlemin gerçekleştiği tarihten itibaren 10 yıl süreyle saklamakla yükümlüdür.
Sık yapılan hatalar
- Sipariş özetini ve ödeme öncesi toplam bedeli gösteren ekranı kaydetmeden ödeme yapmak,
- Reklam mesajındaki "ret" bağlantısını kullanıp tarihini not etmemek; 3 iş günü sonrası gelen mesajı ispatlayamamak,
- Pazaryerinde satıcıyı, platformu ve ödemeyi alan kuruluşu ayırmadan yalnızca "site" demek,
- Yurt dışı bir siteden alışverişte Türkiye'deki alışverişle aynı tahsil kolaylığını varsaymak; uygulanacak hukuk, satıcının bulunduğu yer ve kararın uygulanması ayrıca önem taşır.
Bu hatalardan kaçınmak için sipariş ekranlarının, teyit mesajının ve ret bildiriminin kaydını tarihleriyle birlikte tek bir klasörde toplayın. Böyle bir dosya, hem Bakanlığa yapacağınız şikâyette hem de sonraki bir uyuşmazlıkta somut dayanak oluşturur.
Cayma hakkı ve iade kuralları için mesafeli sözleşme ve cayma yazımıza da bakabilirsiniz.