Orijinal diye satılan ürünün kopya çıkması, ilan ve etiketteki özellikleri taşımayan her mal gibi "ayıplı mal" sayılabilir ve ayıplı maldaki seçimlik haklarınızı (sözleşmeden dönme, indirim, onarım, değişim) kullanabilirsiniz (TKHK m. 8 ve m. 11). Sipariş ettiğiniz ürün teslim edilmemişse, taahhüt edilen süre dolduktan sonra sözleşmeyi feshedebilir ve ödediğiniz bedelin iadesini isteyebilirsiniz (TKHK m. 48; TBK m. 125). Sipariş etmediğiniz bir ürün ya da hizmet için ise hiçbir borcunuz doğmaz (TKHK m. 7).
Bu yazı, internetten veya mağazadan alışveriş yaparken en sık karşılaşılan altı durumu anlatır: sahte ve kopya ürün, "stok yok" gerekçesiyle iptal edilen sipariş, sipariş etmediğiniz mal ya da hizmet, sosyal medya satışları, hiç gelmeyen veya hasarlı gelen kargo ve sistemde "teslim edildi" görünüp size ulaşmayan paket.
Bu yazıda
- Kopya ürün ne zaman ayıplı sayılır, sözleşmeden nasıl dönülür
- Replika olduğunu bilerek aldıysanız durum ne olur
- Markanızı taklit eden ilan pazaryerinden nasıl kaldırılır
- Satıcı siparişi "stok yok" diye iptal ederse
- Sipariş etmediğiniz ürün veya hizmet
- Sosyal medyadan alışveriş
- Ürün hiç gelmezse, hasarlı gelirse veya "teslim edildi" görünürse
- Sık yapılan hatalar ve nereden başlamalı
- Kaynaklar
Kopya ürün ne zaman ayıplı mal sayılır?
İlanda, etikette veya satıcının bildirdiği niteliklere aykırı mal ayıplıdır. 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'a göre ambalajında, etiketinde, tanıtma ve kullanma kılavuzunda, internet portalında ya da reklam ve ilanlarında yer alan özelliklerden birini veya birkaçını taşımayan, satıcı tarafından bildirilen niteliğe aykırı olan mal ayıplı kabul edilir (TKHK m. 8). "Orijinaldir" diye satılan bir ürünün kopya çıkması bu kapsamda değerlendirilebilir.
Uygulamada ispat belgeleri önem taşır. İlan metnini, ürün fotoğraflarını, sipariş onayını ve faturayı kaydedin. Ürünü teslim aldığınızda kutusunu ve ambalajını atmayın; çünkü iade ederken ürünü orijinal ambalajıyla ve sipariş kaydıyla birlikte hazır tutmanız gerekecektir.
Teslim tarihinden itibaren altı ay içinde ortaya çıkan ayıpların teslim tarihinde var olduğu kabul edilir; bu durumda malın ayıplı olmadığını ispat etmek satıcıya düşer (TKHK m. 10). Kanunda ayıplı maldan sorumluluk, kanunlarda veya sözleşmede daha uzun bir süre belirlenmediği takdirde teslim tarihinden itibaren iki yıllık zamanaşımına tabidir; ayıp ağır kusur ya da hile ile gizlenmişse zamanaşımı hükümleri uygulanmaz (TKHK m. 12).
Sözleşmeden dönme ve diğer seçimlik haklar
Ayıplı malda dört seçeneğiniz vardır; hangisini kullanacağınıza siz karar verirsiniz. Kanuna göre tüketici şu haklardan birini kullanabilir (TKHK m. 11):
- satılanı geri vermeye hazır olduğunu bildirerek sözleşmeden dönmek,
- satılanı alıkoyup ayıp oranında bedelden indirim istemek,
- aşırı bir masraf gerektirmiyorsa ücretsiz onarım istemek,
- imkân varsa ayıpsız bir misli ile değiştirilmesini istemek.
Kopya ürün örneğinde genellikle sözleşmeden dönme en doğal seçenektir. Dönme bildiriminizi yazılı yapın, ürünü orijinal ambalajıyla ve sipariş kaydıyla birlikte hazır tutun. Dönme veya indirimi seçtiğinizde ödediğiniz bedelin tümü ya da indirim tutarı derhâl iade edilmelidir (TKHK m. 11). Ayrıca seçtiğiniz haklardan biriyle birlikte Türk Borçlar Kanunu hükümlerine göre tazminat da isteyebilirsiniz.
Replika olduğunu bilerek aldıysanız
Sözleşme kurulurken ayıptan haberdarsanız ya da haberdar olmanız sizden bekleniyorsa sözleşmeye aykırılık söz konusu olmaz. Kanun bu hâlde ayıp hükümlerinin uygulanmayacağını açıkça söyler (TKHK m. 10). İlanda ürünün replika olduğu açıkça yazıyorsa seçimlik haklarınızı kullanmanız zorlaşır. Bu nedenle ilan metnini ve ürün sayfasının ekran görüntüsünü almak her iki yönde de önemlidir: ister ürünün orijinal diye satıldığını, ister replika olduğunun yazıldığını kanıtlamak için işe yarar.
Markanızı taklit eden ilanı pazaryerinden kaldırtmak
Marka veya tasarım hakkı sahibi iseniz aracı hizmet sağlayıcıya şikâyette bulunabilirsiniz. Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun'a göre aracı hizmet sağlayıcı, hak sahibinin fikri ve sınai mülkiyet hakkı ihlaline dair bilgi ve belgeye dayanan şikâyeti üzerine, şikâyete konu ürünü yayımdan kaldırır ve durumu hem satıcıya hem hak sahibine bildirir (6563 sayılı Kanun m. 9). Şikâyete tescil belgelerinizi, ilan bağlantılarını ve ihlali gösteren görüntüleri ekleyin. Satıcı şikâyetin aksini gösteren bilgi ve belgeyle itiraz ederse ürün yeniden yayımlanabilir; bu yüzden şikâyetinizi belgeyle desteklemeniz gerekir.
Satıcı siparişi "stok yok" diye iptal ederse
Stok açıklaması her durumda hukuken imkânsızlık oluşturmaz. Sipariş onayını, ilandaki fiyatı, iptal gerekçesini ve ürünün hâlâ satışta olup olmadığını kaydedin (ürün aynı fiyata veya başka bir fiyata sitede duruyorsa ekran görüntüsü alın). Ödeme yaptıysanız bedel iadesi ile sözleşmenin yerine getirilmesini istemenin koşulları birbirinden ayrı değerlendirilir.
Teslimin gerçekten imkânsızlaştığı durumlarda Türk Borçlar Kanunu'nun sistemi şöyledir: satıcının sorumlu tutulamayacağı bir sebeple teslim imkânsızlaşırsa borç sona erer ve satıcı aldığı bedeli geri vermekle yükümlüdür; imkânsızlığı size gecikmeksizin bildirmezse doğan zararı da ödemesi gerekebilir (TBK m. 136). Üretimin durması bu türden bir örnek olabilir. Kur artışı gibi bir gerekçe ise tek taraflı iptal hakkı vermez: sözleşme kurulurken öngörülemeyen olağanüstü bir durum ifayı borçlu aleyhine dürüstlük kurallarına aykırı derecede ağırlaştırırsa, borçlu ancak hâkimden sözleşmenin uyarlanmasını, mümkün değilse dönmeyi isteyebilir (TBK m. 138). Şartlar sıkıdır; satıcının kendiliğinden iptal etmesi bu hükme dayanmaz.
Sipariş etmediğiniz ürün veya hizmet
Sipariş etmediğiniz mal gönderilmesi veya hizmet sunulması hâlinde size karşı hiçbir hak ileri sürülemez. Kanuna göre sessiz kalmanız veya malı ya da hizmeti kullanmış olmanız kabul beyanı sayılmaz; üstelik malı geri göndermek ya da saklamak gibi bir yükümlülüğünüz de yoktur. Siparişi verdiğinizi iddia eden taraf bunu ispatla yükümlüdür (TKHK m. 7).
Bu nedenle size sipariş etmediğiniz bir hizmetin faturası gönderildiyse ödeme yapmak zorunda değilsiniz; itirazınızı yazılı yapıp kayıt altına almanız yeterlidir. Evinize bırakılan bir paket için de kargo firmasına geri götürme zorunluluğunuz yoktur.
Sosyal medyadan aldığınız ürün
Tüketici hükümlerinin uygulanması, satışın mesleki niteliğine ve uzaktan satış sistemi kapsamında kurulup kurulmadığına bağlıdır. Alışverişin bir platform üzerinden yapılması tek başına bütün işlemleri aynı sözleşme türüne dönüştürmez. Satıcı mesleki faaliyet olarak satış yapıyorsa ve sözleşme uzaktan iletişim araçlarıyla kuruluyorsa mesafeli sözleşme kuralları gündeme gelir. Mesafeli sözleşmede tüketici, on dört gün içinde gerekçe göstermeksizin ve cezai şart ödemeksizin cayma hakkına sahiptir (TKHK m. 48). Hesap adını, ilanı, ödeme dekontunu ve yazışmaları kaydedin; satıcının kimliğini ve ticari faaliyet yürütüp yürütmediğini gösteren her bilgi sonradan önem kazanır.
Ürün hiç gelmediyse
Satıcı, siparişin kendisine ulaşmasından itibaren taahhüt ettiği süre içinde teslim etmelidir; kişiye özel hazırlananlar dışında bu süre otuz günü geçemez. Süre dolduğu hâlde teslim yoksa sözleşmeyi feshedebilirsiniz (TKHK m. 48). Fesih bildiriminizi yazılı yapın; sipariş onayını, ödeme dekontunu ve yazışmaları saklayın.
Ürün gelmediği hâlde paranız çekildiyse Borçlar Kanunu da yol gösterir: temerrüde düşen satıcı verilen süre içinde borcunu ifa etmezse alacaklı sözleşmeden dönebilir ve dönme hâlinde taraflar daha önce verdikleri edimleri geri isteyebilir (TBK m. 125). Yani ödediğiniz bedeli iade istemeniz hukuken mümkündür.
Kargo hasarlı geldiyse
Başka yerden gönderilen malın ayıplı olduğunu ileri süren alıcı, durumu gecikmeksizin usulüne göre tespit ettirmelidir. Tespit yaptırmazsanız ayıbın mal size ulaştığında var olduğunu ispat yükü size düşer (TBK m. 226). Paketi açarken fotoğraf veya video çekin, mümkünse kargo görevlisine tutanak tutturun.
Hasarlı ürünü korumadan satıcıya geri göndermeyin. Kanun, ayıplı olduğunu ileri süren alıcının malın korunması için gerekli önlemleri almadan onu satıcıya geri gönderemeyeceğini; satıcının bulunduğunuz yerde temsilcisi yoksa geçici koruma önlemlerini almak zorunda olduğunuzu ve durumu satıcıya en kısa zamanda bildirmeniz gerektiğini belirtir (TBK m. 226).
"Teslim edildi" görünüyor ama ürün size ulaşmadıysa
Sistemdeki "teslim edildi" kaydı ile ürünün gerçekten size ya da yetkili bir kişiye teslim edilmesini aynı şey saymayın. Önce teslim kaydındaki kişiyi, adresi ve zamanı isteyin. Satıcıya ve taşıyıcıya durumu yazılı bildirin; sipariş ve takip ekranlarını kaydedin. Siparişin teslimi satıcının borcudur; mal size veya yetkili kişiye ulaşmamışsa teslim yükümlülüğü yerine getirilmemiş olabilir ve yukarıda anlatılan fesih ve iade hakları gündeme gelir.
Sık yapılan hatalar
- Ürünü ambalajını atarak veya kullanarak ayıp iddiasını zayıflatmak.
- Satıcıyla yalnızca telefonda konuşup yazılı bildirim yapmamak.
- Hasarlı malı tespit ettirmeden ve korumadan geri göndermek.
- Replika olduğu yazan bir ilanı sonradan orijinal diye iddia etmek.
- Sipariş etmediğiniz hizmet için "kullandım, o hâlde borçluyum" diye düşünmek.
Nereden başlamalı?
Önce faturayı, sipariş bilgilerini ve satıcıyla yazışmaları toparlayın. Sorunun ne olduğunu ve hangi çözümü istediğinizi yazılı olarak netleştirin. Sonuç alamazsanız tüketici hakem heyeti başvurusu gibi yolların uygunluğu uyuşmazlığın türüne ve güncel başvuru koşullarına göre değerlendirilir. Hakem heyeti ve dava aşamaları için Tüketici Hakem Heyeti 2026 yazısına bakabilirsiniz.