Komşunuzun gürültüsü, kokusu veya dumanı taşınmazın durumuna, niteliğine ve yerel âdete göre komşular arasında hoş görülebilecek dereceyi aşıyorsa hukuka aykırıdır (4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 737); apartmanda ayrıca kat malikleri birbirini rahatsız etmemek ve yönetim planı hükümlerine uymakla yükümlüdür (634 sayılı Kanun m. 18). Önce yöneticiye yazılı bildirim yapın, sorun sürerse sulh mahkemesinden hâkimin müdahalesini isteyin; Kat Mülkiyeti Kanunu veya komşu hakkından doğan uyuşmazlıklarda dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır (6325 sayılı Kanun m. 18/B). Evcil hayvan konusunda ise kanun hayvan beslemeyi ne yasaklar ne serbest bırakır; yönetim planı ve somut rahatsızlık belirleyicidir.
Bu yazı, gürültü, koku ve duman gibi taşkınlıklarda haklarınızı, hangi kayıtların tutulması gerektiğini, yönetim planında sessizlik saatlerinin yeri, evcil hayvan uyuşmazlıklarını, üst kattan su sızması ve balkondan eşya düşmesi gibi zarar hâllerini, inşaat kaynaklı komşu zararını, çekilmez komşunun mülkiyetinin devri davasını ve kendi başınıza müdahalenin riskini anlatır. Köpek beslemeye ilişkin ayrıntılar için apartmanda köpek beslemek yazımıza da bakabilirsiniz.
Bu yazıda
- Gürültü hangi durumda hukuka aykırı sayılır?
- Hangi kayıtları tutmalısınız?
- Yönetici, yönetim planı ve sessizlik saatleri
- Koku, duman ve kaçınılmaz taşkınlık
- Evcil hayvan uyuşmazlığı
- Su sızması, balkondan eşya düşmesi ve yapı kaynaklı zarar
- Dairenin işyeri olarak kullanılması
- Çekilmez komşu: mülkiyetin devri
- Arabuluculuk ve kendi başınıza müdahale riski
Gürültü hangi durumda hukuka aykırı sayılır?
Herkes taşınmaz mülkiyetinden doğan yetkileri kullanırken komşularını olumsuz şekilde etkileyecek taşkınlıktan kaçınmak zorundadır. Özellikle taşınmazın durumuna, niteliğine ve yerel âdete göre komşular arasında hoş görülebilecek dereceyi aşan duman, buğu, kurum, toz, koku çıkartarak, gürültü veya sarsıntı yaparak rahatsızlık vermek yasaktır (TMK m. 737). Kural bir "desibel" sınırı değil, ölçülülük ölçütüdür: gürültünün zamanı, süresi, tekrarı ve etkisi birlikte değerlendirilir. Gece yarısı tekrarlayan sesle gün içindeki ara sıra ses aynı ağırlıkta görülmez. Bir ses kaydını veya bir olayı değil, belirli bir düzenin süreklilik kazandığını gösterin.
Hangi kayıtları tutmalısınız?
Olayın tarihini, saatini ve süresini düzenli bir tabloya yazın; rahatsızlığın uykunuzu, çalışmanızı veya sağlığınızı nasıl etkilediğini belirtin. Yönetime yaptığınız yazılı başvuruları, yetkili birimin (zabıta, polis, belediye) tuttuğu tutanakları ve yönetimle yazışmaları saklayın. Ses kaydı ve fotoğraf gibi kayıtların hukuka uygun yöntemle alınması gerekir; yalnız bir ses kaydı tek başına yeterli olmayabilir, zaman, tekrar, süre ve etki birlikte değerlendirilir. Komşu uyuşmazlığında yönetim yazışmaları yararlıdır çünkü olayın tekrarını, bildirimi ve çözüm girişimlerini tarihli kayıtlarla gösterir; sözlü anlatımı daima yazılı kayıtla destekleyin.
Yönetici, yönetim planı ve sessizlik saatleri
Kat malikleri, gerek bağımsız bölümlerini gerek eklentileri ve ortak yerleri kullanırken doğruluk kaidelerine uymak, özellikle birbirini rahatsız etmemek, birbirinin haklarını çiğnememek ve yönetim planı hükümlerine uymakla karşılıklı olarak yükümlüdür; kanunun kat maliklerinin borçlarına dair hükümleri bağımsız bölümlerdeki kiracılara ve oturma hakkı sahiplerine de uygulanır (KMK m. 18). Yönetim planı, kullanma maksat ve şeklini düzenler ve bütün kat maliklerini bağlayan bir sözleşme hükmündedir; plan sessizlik saatleri gibi kurallar içerebilir (m. 28). Yönetici, anagayrimenkulün gayesine uygun kullanılması ve korunması için gerekli tedbirleri alır ve kurul kararlarını uygular; kat malikleri arasındaki anlaşmazlıkları ise kurul çözer (m. 32 ve 35). Yönetime yazılı bildirim yapın ve konunun karar defterine geçirilmesini isteyin.
Koku, duman ve kaçınılmaz taşkınlık
Hoş görülebilecek dereceyi aşan duman, buğu, kurum, toz ve koku çıkartarak komşulara rahatsızlık vermek yasaktır; dairenizden yayılan aşırı duman veya koku da komşuluk hukuku kapsamında değerlendirilir. Yerel âdete uygun ve kaçınılmaz taşkınlıklardan doğan denkleştirmeye ilişkin haklar saklıdır; yani hoş görülmesi gereken bir rahatsızlıkta bile denkleştirme isteme imkânı kanunda korunmuştur ve somut duruma göre belgeleriyle ileri sürülür (TMK m. 737). Bir taşınmaz malikinin mülkiyet hakkını yasal kısıtlamalara aykırı kullanması sonucunda zarar gören veya zarar tehlikesiyle karşılaşan kimse, durumun eski hâline getirilmesini, tehlikenin ve zararın giderilmesini dava edebilir (TMK m. 730). Durumu tarihli fotoğraf ve video ile ve yöneticiye yazılı bildirimle belgeleyin.
Evcil hayvan uyuşmazlığı
Kat Mülkiyeti Kanunu hayvan beslemeyi doğrudan yasaklamaz veya serbest bırakmaz. Kat malikleri komşularını rahatsız etmemek ve yönetim planına uymakla yükümlüdür; hayvan konusunda planda hüküm varsa ona uyulur, yoksa rahatsızlığın derecesi ve genel hükümler değerlendirilir (KMK m. 18 ve 28). Bu nedenle her hayvan için otomatik yasak veya sınırsız serbesti sonucu çıkarmayın: iddianın neye dayandığını (koku, gürültü, güvenlik, hijyen) ve gerçek etkisini belgeleyin. Komşunun köpeği zarar verirse kimin sorumlu olduğu da önemlidir: hayvanın bakımını ve yönetimini sürekli veya geçici olarak üstlenen kişi, hayvanın verdiği zararı gidermekle yükümlüdür; hayvan bulunduran, zararın doğmasını engellemek için gerekli özeni gösterdiğini ispat ederse sorumlu olmaz (TBK m. 67). Tek bir genel kural yeterli değildir; yönetim planı, somut rahatsızlık ve ilgili hükümler birlikte incelenir.
Su sızması, balkondan eşya düşmesi ve yapı kaynaklı zarar
Her kat maliki anagayrimenkule ve diğer bağımsız bölümlere kusuruyla verdiği zarardan dolayı diğer kat maliklerine karşı sorumludur (KMK m. 19). Üst kattan su sızmasında kaynağın belirlenmesi önemlidir: ortak tesisat ile bağımsız bölüm sorunu farklı sorumluluk doğurabilir. Kat maliklerinden birinin bağımsız bölümünde meydana gelen hasarın veya bozukluğun onarımı veya giderilmesi ya da yapı güvenliğiyle ilgili teknik incelemeler için diğer bir bağımsız bölüme girilmesi gerekiyorsa, o bölümün maliki veya orada oturanlar giriş müsaadesi vermeye ve gerekli işlerin yapılmasına katlanmaya mecburdur (m. 23). Fotoğraf, tutanak, teknik rapor ve onarım giderlerinin belgelerini saklayın. Balkondan düşebilecek saksı veya eşya için bir başkasına ait bina veya yapı eserinden zarar görme tehlikesiyle karşılaşan kişi, tehlikenin giderilmesi için gerekli önlemlerin alınmasını hak sahiplerinden isteyebilir; binanın maliki yapımındaki bozukluktan veya bakımındaki eksiklikten doğan zararı gidermekle yükümlüdür (TBK m. 69 ve 70). Bina yapımı sırasında komşu taşınmaza zarar gelirse malik, kazı ve yapı yaparken komşu taşınmazlara onların topraklarını sarsmak veya tehlikeye düşürmek ya da üzerlerindeki tesisleri etkilemek suretiyle zarar vermekten kaçınmak zorundadır (TMK m. 738).
Dairenin işyeri olarak kullanılması
Kütükte mesken olarak gösterilen bağımsız bölümde dükkân, imalathane, lokanta, kahvehane, fırın, pastane gibi yerler ancak kat malikleri kurulunun oybirliğiyle vereceği kararla açılabilir (KMK m. 24). Dairede işyeri açılması yalnız belediye ruhsatına bağlı değildir: bağımsız bölümün niteliği ve kat maliklerinin onayı gibi koşullar ayrıca gündeme gelebilir. Dairenin tapudaki niteliğini ve yönetim planını kontrol etmeden faaliyet başlatmayın; izinsiz açılan işyeri hem diğer maliklerin hakkını ihlal edebilir hem de komşuluk hükümlerine takılabilir.
Çekilmez komşu: mülkiyetin devri
Bir kat maliki borçlarını ve yükümlerini yerine getirmemek suretiyle diğer maliklerin haklarını onlar için çekilmez hâle gelecek derecede ihlal ederse, onlar mülkiyetin kendilerine devredilmesini hâkimden isteyebilir. Kanun üç hâlde çekilmezliği her hâlde mevcut sayar: ortak gider borçları yüzünden iki takvim yılı içinde üç defa icra veya dava takibine sebep olunması; sulh hâkiminin emrine rağmen bir yıl ısrar edilmesi; bağımsız bölümün randevu evi veya kumarhane gibi kullanılması. Davanın açılması, aksi kararlaştırılmadıkça diğer kat maliklerinin sayı ve arsa payı çoğunluğuyla verecekleri karara bağlıdır; bazı malikler dava açmak istemezse davayı öteki malikler açar (m. 25). Bu istisnai bir çözümdür ve kanundaki şartlar sıkı arandığından en son çare olarak değerlendirilir.
Arabuluculuk ve kendi başınıza müdahale riski
Komşu hakkından kaynaklanan uyuşmazlıklarda dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır (6325 sayılı Kanun m. 18/B); gürültü veya taşkınlık davasından önce arabuluculuk başvurusunu yapın. Rahatsızlığı gidermek için karşı tarafa zarar vermek (örneğin elektriği kesmek, eşyasına zarar vermek) ise yeni bir sorumluluk doğurabilir; kendi kendine müdahale yerine yetkili başvuru ve koruma yollarını kullanın (TMK m. 730 ve 737).
Kaynaklar
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, m. 730, 737 ve 738
- 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu, m. 18, 19, 23 - 25, 28, 32 ve 35
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, m. 67, 69 ve 70
- 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu, m. 18/B

