Memur disiplin cezaları kendiliğinden silinmez: uyarma ve kınama cezalarının uygulanmasından 5 sene, aylıktan kesme ve kademe ilerlemesinin durdurulması cezalarının uygulanmasından 10 sene sonra atamaya yetkili amire başvurarak silinmesini isteyebilirsiniz; Devlet memurluğundan çıkarma cezası silinmez (657 sayılı Kanun m. 133). Ceza, fiilin işlendiği tarihten itibaren en geç iki yıl içinde verilmelidir. 29 Ocak 2026'dan beri yürürlükte olan kurala göre mahkemece iptal edilen bir ceza, kalan zamanaşımı süresi içinde, süre dolmuşsa veya altı aydan az kalmışsa en geç altı ay içinde yeniden verilebilir (m. 127).
Bu yazı disiplin cezasının özlük dosyasından silinmesini ve silinme dilekçesini, cezanın ne zaman kesinleştiğini ve uygulandığını, 2026'da değişen zamanaşımı kuralını, tekerrürü, dava açma süresini, disiplin cezasının memur olmaya veya adaylıktan asli memurluğa geçişe etkisini, emeklilikten sonraki durumu ve cezanın nasıl öğrenileceğini anlatır. Cezaların türleri ve soruşturma aşaması için memur disiplin cezaları ve memur disiplin soruşturması yazılarına bakabilirsiniz.
Bu yazıda
- Memur disiplin cezası kaç yılda silinir?
- Silinme dilekçesi nasıl hazırlanır, talep reddedilirse ne olur?
- Silinmeden önce ve sonra cezanın etkileri
- Disiplin cezası ne zaman kesinleşir, ne zaman uygulanır?
- Disiplin cezasında zamanaşımı: 2026 değişikliği
- Tekerrür: ceza ne zaman bir derece ağırlaşır?
- Disiplin cezasına karşı dava açma süresi
- Disiplin cezası memur olmaya engel mi?
- Emekli olunca disiplin cezası verilir mi?
- Disiplin cezası aldığımı nasıl öğrenirim?
- Sık yapılan hatalar
- Ne zaman avukata ihtiyaç duyulur?
- Kaynaklar
Memur disiplin cezası kaç yılda silinir?
Silinme için gereken süre cezanın türüne göre 5 veya 10 senedir; süre dolunca ceza otomatik olarak silinmez, sizin başvurmanız gerekir (m. 133). Disiplin cezaları memurun özlük dosyasına işlenir. Kanun silinmeyi şu şartlara bağlar:
- Uyarma ve kınama: Cezanın uygulanmasından 5 sene sonra başvurulabilir.
- Aylıktan kesme ve kademe ilerlemesinin durdurulması: Cezanın uygulanmasından 10 sene sonra başvurulabilir. Kademe ilerlemesinin durdurulması cezasının silinmesinde ayrıca disiplin kurulunun mütalaası alınır.
- Devlet memurluğundan çıkarma: Silinme hükmünün dışında bırakılmıştır.
- Takdir ölçütü: Talebin kabulü için bu süreler içindeki davranışlarınızın isteğinizi haklı kılacak nitelikte görülmesi gerekir. Kabul edilirse karar özlük dosyanıza işlenir.
Süre "cezanın uygulanmasından" itibaren hesaplanır. Disiplin cezaları verildiği tarihten itibaren hüküm ifade eder ve derhal uygulanır; aylıktan kesme cezası ise verildiği tarihi izleyen aybaşında uygulanır (m. 132). Örnek: Mart ayında verilen kınama cezası için 5 senelik süre o tarihten, Mart ayında verilen aylıktan kesme cezası için 10 senelik süre ise kesintinin yapıldığı Nisan başından itibaren hesaplanır.
Silinme dilekçesi nasıl hazırlanır, talep reddedilirse ne olur?
Dilekçe, cezanın özlük dosyasından silinmesini isteyen ve aradaki dönemde ceza almadığınızı ve olumlu çalışmalarınızı gösteren kısa bir başvurudur; atamaya yetkili amire hitaben verilir (m. 133).
- Muhatap: Kurumunuzda atamaya yetkili amir; dilekçeyi personel birimi veya evrak kaydı üzerinden verin ve kayıt numarasını alın.
- Kimlik ve görev bilgileri: Ad, soyad, T.C. kimlik numarası, sicil numarası, unvan ve görev yeri.
- Ceza bilgisi: Silinmesini istediğiniz cezanın türü, veren makam, karar tarihi ve sayısı, uygulanma tarihi.
- Sürenin dolduğu: 5 veya 10 senelik sürenin hangi tarihte dolduğunu hesaplayarak yazın.
- Davranışlarınız: Aradaki dönemde yeni disiplin cezası almadığınızı, varsa ödül veya başarı belgelerinizi, görev değerlendirmelerinizi ve sorumluluk aldığınız işleri belirtin; belgeleri ekleyin.
- Talep: "Cezanın 657 sayılı Kanun'un 133. maddesi uyarınca özlük dosyamdan silinmesine karar verilmesini" isteyin; tarih ve imza ekleyin.
İdare otuz gün içinde cevap vermezse isteğiniz reddedilmiş sayılır; açık veya zımni ret kararına karşı idare mahkemesinde dava açabilirsiniz (İYUK m. 10). Silinme bir takdir işlemi olsa da idarenin takdiri sınırsız değildir; aradaki davranışlarınızın olumlu olduğu belgelendiği hâlde gerekçesiz ret, yargısal denetime açıktır. Ret yazısının tebliğ tarihini saklayın; dava süresi yazılı bildirimi izleyen günden başlar (İYUK m. 7).
Silinmeden önce ve sonra cezanın etkileri
Disiplin cezasının bazı sonuçları silinme başvurusuna değil, kanundaki sürelere bağlıdır; bu yüzden silinme ile atama yasağını ve tekerrürü ayrı ayrı izleyin.
- Atama yasağı: Aylıktan kesme cezası alanlar 5 yıl, kademe ilerlemesinin durdurulması cezası alanlar 10 yıl boyunca daire başkanı ve üstü kadrolara, bölge ve il teşkilatlarının en üst yönetici kadrolarına, düzenleyici ve denetleyici kurumların başkanlık ve üyeliklerine, vali ve büyükelçi kadrolarına atanamaz (m. 132).
- Tekerrür: Aynı fiil, cezanın silinmesi için gereken süre içinde tekrarlanırsa bir derece ağır ceza uygulanır (m. 125). Süre dolduktan sonra işlenen fiil tekerrür sayılmaz.
- Diğer işlemler: Görevde yükselme, unvan değişikliği veya yönetici görevlendirme gibi konularda kurumların kendi yönetmelikleri disiplin cezalarını ayrıca dikkate alabilir; kendi kurumunuzun mevzuatını kontrol edin.
Disiplin cezası ne zaman kesinleşir, ne zaman uygulanır?
Uyarma, kınama, aylıktan kesme ve kademe ilerlemesinin durdurulması cezaları, tebliğden itibaren yedi gün içinde itiraz edilmezse kesinleşir; ancak cezalar kesinleşmeyi beklemeden, verildiği tarihten itibaren uygulanır (m. 132 ve 135).
- İtiraz mercii: Disiplin amirinin verdiği uyarma, kınama ve aylıktan kesme cezalarına karşı disiplin kuruluna, kademe ilerlemesinin durdurulması cezasına karşı yüksek disiplin kuruluna itiraz edilir (m. 135).
- İtiraz süresi: Kararın tebliğinden itibaren yedi gündür (m. 135).
- İtirazın sonucu: İtiraz mercii, dilekçe ile karar ve eklerinin kendisine ulaşmasından itibaren otuz gün içinde karar verir. İtiraz kabul edilirse disiplin amiri cezayı hafifletebilir veya tamamen kaldırabilir (m. 135).
- Uygulama: Aylıktan kesme cezası verildiği tarihi izleyen aybaşında maaştan kesilir; brüt aylığın 1/30 ile 1/8 arasında kesinti yapılır (m. 125 ve 132).
- Memurluktan çıkarma: Yüksek disiplin kurulu kararıyla verilir; Kanunda bu ceza için idari itiraz yolu gösterilmemiştir, karşısında idari yargı yolu açıktır (m. 126 ve 135).
Disiplin cezasında zamanaşımı: 2026 değişikliği
İki ayrı süre vardır: fiilin öğrenilmesinden sonra soruşturmaya başlama süresi ve fiilin işlenmesinden itibaren ceza verme süresi (m. 127).
- Soruşturmaya başlama: Fiilin öğrenildiği tarihten itibaren uyarma, kınama, aylıktan kesme ve kademe ilerlemesinin durdurulmasında bir ay, memurluktan çıkarmada altı ay içinde soruşturmaya başlanmazsa ceza verme yetkisi zamanaşımına uğrar.
- Ceza verme: Fiilin işlendiği tarihten itibaren nihayet iki yıl içinde disiplin cezası verilmezse ceza verme yetkisi zamanaşımına uğrar.
- Yeni kural (29/1/2026): Disiplin cezası yargı kararıyla iptal edilirse idare, kararın kendisine ulaştığı tarihten itibaren kalan zamanaşımı süresi içinde, süre dolmuşsa veya altı aydan az kalmışsa en geç altı ay içinde, mahkeme kararının gerekçesini dikkate alarak yeniden ceza verebilir. Bu fıkra 23/1/2026 tarihli ve 7573 sayılı Kanunla değiştirildi ve Kanun 29/1/2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi.
Örnek: İki yıllık süre dolmadan kısa süre önce verilen bir aylıktan kesme cezası, savunma alınmadığı için mahkemece iptal edildi; iptal kararı idareye ulaştığında fiilin üzerinden iki yıldan fazla zaman geçmişti. Süre dolmuş olduğundan idare, kararın kendisine ulaştığı tarihten itibaren en geç altı ay içinde, bu kez savunma alarak yeniden ceza verebilir. Bu süre de geçerse yeniden ceza verilemez.
Zamanaşımı dolduktan sonra verilen ceza hukuka aykırıdır; bu durumda itiraz ve dava dilekçenizde fiilin işlendiği ve öğrenildiği tarihleri belgeleriyle gösterin.
Tekerrür: ceza ne zaman bir derece ağırlaşır?
Disiplin cezası verilmesine yol açan fiil, cezanın silinmesi için gereken süre içinde tekrarlanırsa bir derece ağır ceza uygulanır (m. 125).
- Aynı fiilin tekrarı: Örneğin özürsüz geç gelme nedeniyle uyarma cezası alan memur, 5 senelik süre içinde aynı fiili işlerse uyarma yerine kınama cezası alır.
- Farklı fiiller: Aynı derecede cezayı gerektiren ancak ayrı fiiller nedeniyle verilen cezaların üçüncü uygulamasında bir derece ağır ceza verilir.
- Hafifletme: Geçmiş hizmetleri olumlu olan ve ödül veya başarı belgesi alan memura bir derece hafif ceza uygulanabilir.
- Son kademedeki memur: Yükselebileceği kadronun son kademesindeki memura kademe ilerlemesinin durdurulması yerine brüt aylığının 1/4 ile 1/2 arasında kesinti uygulanır; tekerrüründe görevine son verilir.
Disiplin cezasına karşı dava açma süresi
Disiplin cezalarına karşı idari yargı yolu açıktır; özel bir süre bulunmadığından idare mahkemesinde dava açma süresi, cezanın yazılı bildirimini izleyen günden itibaren altmış gündür (m. 135; İYUK m. 7 ve 10).
- İtiraz ettiyseniz: İtiraz merciinin kararını beklerken dava süresinin nasıl işleyeceği konusunda tereddüt yaşanabilir. En temkinli yol, cezanın size tebliğ edildiği günden itibaren altmış günü kaçırmamaktır.
- Yürütmenin durdurulması: Dava açmak cezanın uygulanmasını kendiliğinden durdurmaz; şartları varsa yürütmenin durdurulmasını dilekçede ayrıca isteyin (İYUK m. 27).
- Dilekçe içeriği: Savunma hakkının verilip verilmediği, savunma süresinin yedi günden az olup olmadığı, zamanaşımı ve fiilin kanunda sayılan fiille uyumu en sık tartışılan noktalardır (m. 127 ve 130).
Ceza mahkemesinde beraat veya hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı sonrasında verilen disiplin cezalarına ilişkin Anayasa Mahkemesi kararları için memur disiplin cezası ve AYM kararları yazısına bakabilirsiniz.
Disiplin cezası memur olmaya engel mi?
Devlet memurluğundan çıkarma dışındaki disiplin cezaları, Kanundaki genel şartlar arasında sayılmadığından başka bir memurluğa başvurmaya kendiliğinden engel değildir; memurluktan çıkarma ise bir daha Devlet memurluğuna atanmamak üzere verilir (m. 48 ve 125).
- Genel şartlar: Türk vatandaşlığı, yaş, öğrenim, kamu haklarından mahrum olmama, belirli suçlardan mahkûm olmama, askerlik ve sağlık şartlarıdır. Disiplin cezası almamış olmak bu listede yer almaz (m. 48).
- Kurumların özel şartları: Kurumların özel kanun veya mevzuatında aranan şartlar saklıdır (m. 48). Bazı kurumlar ilanlarında ek şartlar arayabilir; ayrıca güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması gereken kadrolar için güvenlik soruşturması yazısına bakın.
- Aday memurlar (2026 değişikliği): Adaylık süresi içinde birden fazla uyarma ve/veya kınama cezası alanlar ile aylıktan kesme veya kademe ilerlemesinin durdurulması cezası alanların, disiplin amirlerinin teklifi ve atamaya yetkili amirin onayı ile ilişikleri kesilir. Bu şekilde ilişiği kesilenler, sağlık nedenleri hariç, üç yıl süreyle Devlet memurluğuna alınmaz (m. 56). Madde 7573 sayılı Kanunla yeniden düzenlendi ve 29/1/2026'da yürürlüğe girdi.
Emekli olunca disiplin cezası verilir mi?
657 sayılı Kanun'un disiplin hükümleri Devlet memuru olarak yükümlülüklerini yerine getirmeyenler için düzenlenmiştir; Kanunda emekliliğinden sonra kişiye disiplin cezası verilmesini öngören bir hüküm yoktur (m. 124). Bu nedenle memurluk ilişkisi sona erdikten sonra disiplin cezası verilmesi kural olarak gündeme gelmez. Ancak aynı fiil nedeniyle ceza soruşturması veya kurumun tazminat talebi memurluğun sona ermesinden etkilenmez; disiplin kovuşturmasının yapılmış olması ayrıca ceza kovuşturmasına engel değildir (m. 125 ve 131). Emeklilikten önce verilmiş ceza ise özlük dosyasında kalır.
Disiplin cezası aldığımı nasıl öğrenirim?
Disiplin cezası size tebliğ edilmelidir, çünkü itiraz süresi kararın tebliğinden başlar; ceza ayrıca özlük dosyanıza işlenir (m. 133 ve 135).
- Tebliğ belgesini ve karar yazısını saklayın; tebliğ tarihi itiraz ve dava sürelerinin başlangıcıdır.
- Özlük dosyanızda hangi cezaların kayıtlı olduğunu öğrenmek için kurumunuzun personel birimine yazılı başvuru yapın. Yetkili makamlar dilekçelere en geç otuz gün içinde gerekçeli cevap verir (3071 sayılı Kanun m. 7).
- Silinme kararı aldıysanız kararın özlük dosyanıza işlendiğini aynı yolla teyit edin (m. 133).
Sık yapılan hatalar
- Süre dolunca cezanın kendiliğinden silineceğini düşünüp başvuru yapmamak.
- Silinme süresini karar tarihinden değil, aylıktan kesmede kesintinin uygulandığı aybaşından hesaplamamak.
- Yedi günlük itiraz süresini kaçırıp cezayı kesinleştirmek.
- İtiraz sonucunu beklerken altmış günlük dava süresini gözden kaçırmak.
- Mahkemede iptal edilen cezanın bir daha verilemeyeceğini düşünmek; 2026'dan beri yeniden ceza verilmesi için açık bir süre vardır.
- Silinme ile atama yasağı sürelerini aynı şey sanmak.
- Adaylık döneminde alınan uyarma ve kınama cezalarını önemsememek.
Ne zaman avukata ihtiyaç duyulur?
Kademe ilerlemesinin durdurulması veya memurluktan çıkarma cezası aldıysanız, adaylık döneminde ilişiğiniz kesildiyse, aynı olay nedeniyle ceza yargılaması da sürüyorsa ya da zamanaşımı ve savunma hakkı konusunda ciddi bir usul sorunu varsa, dava süresi içinde bir avukattan destek almak yararlı olabilir.
Kaynaklar
- 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu (m. 48, 56, 124-135)
- 7573 sayılı Kanun (Resmî Gazete, 29/1/2026, sayı 33152), m. 1-3
- 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu (m. 7, 10 ve 27)
- 3071 sayılı Dilekçe Hakkının Kullanılmasına Dair Kanun (m. 7)