Şikâyete bağlı bir suçta şikâyetten vazgeçme, hüküm kesinleşinceye kadar, yani istinaf ve temyiz aşamasında da yapılabilir ve davayı düşürür; hüküm kesinleştikten sonraki vazgeçme ise cezanın infazına engel olmaz (TCK m. 73/4). Vazgeçme, bunu kabul etmeyen sanığı etkilemez; birlikte suç işleyenlerden biri hakkındaki vazgeçme diğerlerini de kapsar (TCK m. 73/5-6). Temel kasten yaralama, hayata yönelik tehdit veya hırsızlık gibi şikâyete bağlı olmayan suçlarda vazgeçme dosyayı kapatmaz; bu suçlarda sonuç ancak uzlaştırma yoluyla değişebilir (CMK m. 253).
Bu yazı şikâyetten vazgeçmenin hangi suçlarda dosyayı kapattığını, ne zamana kadar ve nasıl yapılacağını, dilekçenin nereye verileceğini, vazgeçmenin geri alınıp alınamayacağını, şarta bağlanıp bağlanamayacağını, sanığın kabulünü, birden çok şüpheli varsa sonucunu, tazminat hakkına ve sicile etkisini ve uzlaşmadan farkını anlatır.
Bu yazıda
- Şikâyetten vazgeçme nedir?
- Hangi suçlarda vazgeçme dosyayı kapatır?
- Şikâyetten vazgeçme ne zamana kadar yapılır?
- Şikâyetten vazgeçme nasıl yapılır, dilekçe nereye verilir?
- Vazgeçme geri alınabilir mi, şarta bağlanabilir mi?
- Sanığın kabulü ve birden çok şüpheli
- Tazminat hakkına etkisi
- Sicile işler mi, cezada indirim sağlar mı?
- Şikâyetten vazgeçme ile uzlaşma arasındaki fark
- Örneklerle şikâyetten vazgeçme
- Sık yapılan hatalar
Şikâyetten vazgeçme nedir?
Şikâyetten vazgeçme, şikâyete bağlı bir suçta mağdurun, yaptığı şikâyetin sonuç doğurmamasını istediğini yetkili makama bildirmesidir.
- Soruşturma aşamasında yapılırsa savcılık kovuşturmaya yer olmadığına karar verir; kovuşturma aşamasında yapılırsa mahkeme davanın düşmesine karar verir (TCK m. 73/4).
- Hukuk davalarındaki "davadan feragat" ile karıştırılmamalıdır. Feragat, davacının hukuk davasındaki talebinden vazgeçmesidir; ceza dosyasında mağdurun yaptığı işlem ise şikâyetten vazgeçmedir.
- Vazgeçme yalnızca ceza dosyasını ilgilendirir. Tazminat hakkınızdan da vazgeçtiğinizi ayrıca açıklamadıkça hukuk mahkemesinde dava açma hakkınız devam eder (TCK m. 73/7).
Hangi suçlarda vazgeçme dosyayı kapatır?
Vazgeçme yalnızca soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı suçlarda dosyayı kapatır; kanunda bu suçlar maddenin metninde "şikâyeti üzerine" ifadesiyle belirtilir.
Şikâyete bağlı olan bazı suçlar:
- Hakaret; kamu görevlisine görevinden dolayı işlenen hakaret hariç (TCK m. 131/1).
- Basit tıbbi müdahaleyle giderilebilecek kasten yaralama; eşe, yakın akrabaya veya silahla işlenmemişse (TCK m. 86/2).
- Malvarlığına büyük zarar verileceği veya sair bir kötülük yapılacağı yönündeki tehdit (TCK m. 106/1, ikinci cümle).
- Konut ve işyeri dokunulmazlığının ihlalinin temel hâlleri (TCK m. 116/1-2).
- Paydaş mal üzerinde veya bir hukuki ilişkiye dayanan alacağı tahsil amacıyla işlenen hırsızlık (TCK m. 144).
- Mala zarar verme (TCK m. 151/1) ve güveni kötüye kullanmanın temel hâli (TCK m. 155/1).
Şikâyete bağlı olmayan, vazgeçmeyle kapanmayan bazı suçlar:
- Basit tıbbi müdahaleyle giderilemeyen kasten yaralama ile eşe, kardeşe, çocuğa, anne babaya veya silahla işlenen yaralama (TCK m. 86/1 ve 3).
- Hayata, vücut veya cinsel dokunulmazlığa yönelik tehdit ve silahla tehdit (TCK m. 106/1, birinci cümle ve 106/2).
- Hırsızlığın temel ve nitelikli hâlleri (TCK m. 141-142).
- Hırsızlık amacıyla işlenen konut dokunulmazlığının ihlali ve mala zarar verme; bu hâlde kanun şikâyet aranmayacağını açıkça belirtir (TCK m. 142/4).
Soruşturma şikâyete bağlı olmayan bir suç olarak başlamış, kovuşturmada suçun şikâyete bağlı olduğu anlaşılmışsa mağdur açıkça şikâyetten vazgeçmedikçe yargılamaya devam edilir (CMK m. 158/7). Şikâyete bağlı olmayan suçlarda mağdurun vazgeçme beyanı dosyayı kapatmaz; ancak bu beyan, uzlaştırma kapsamındaki suçlarda uzlaşma görüşmelerinde ve hâkimin takdirinde dikkate alınabilecek bir durumdur.
Şikâyetten vazgeçme ne zamana kadar yapılır?
Şikâyetten vazgeçme hüküm kesinleşinceye kadar yapılabilir; kesinleşmeden sonra yapılan vazgeçme cezanın infazını engellemez (TCK m. 73/4).
- Soruşturma aşaması: Savcılıkta dosya sürerken vazgeçerseniz kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilir.
- Kovuşturma aşaması: İddianame kabul edildikten sonra ve hüküm verilinceye kadar mahkemeye vazgeçtiğinizi bildirirseniz dava düşer.
- Kanun yolu aşaması: Hüküm verilmiş ancak istinaf veya temyiz nedeniyle henüz kesinleşmemişse vazgeçme yine davayı düşürür. Beyanınızı dosyanın bulunduğu mahkemeye veya hükmü veren mahkemeye iletebilirsiniz.
- Kesinleşmeden sonra: Vazgeçme cezanın infazına engel olmaz; ceza infaz edilir.
Vazgeçmenin bir süresi olmasa da şikâyetin kendisinin süresi vardır: şikâyete bağlı suçlarda fiili ve faili öğrendiğiniz günden başlayarak altı ay içinde şikâyet edilmelidir; hakarette bu süre her hâlde fiilden itibaren iki yılı geçemez (TCK m. 73/1-2). Ayrıntılı süre hesabı için şikâyet süresi makalesine bakabilirsiniz.
Şikâyetten vazgeçme nasıl yapılır, dilekçe nereye verilir?
Şikâyetten vazgeçme, dosyanın bulunduğu makama yazılı dilekçeyle veya tutanağa geçirilecek sözlü beyanla yapılır.
- Doğru makamı bulun: Dosya soruşturmadaysa ilgili Cumhuriyet başsavcılığına, kovuşturmadaysa davaya bakan mahkemeye başvurun. Dosya numarasını (soruşturma veya esas numarası) bilmiyorsanız şikâyet ettiğiniz savcılıktan öğrenin.
- Dilekçeyi hazırlayın: Dilekçede adınızı, soyadınızı ve kimlik numaranızı, dosya numarasını, şüpheli veya sanığın adını ve "şikâyetimden vazgeçiyorum" şeklinde açık ve koşulsuz bir ifadeyi yazın. Tazminat hakkınızı korumak istiyorsanız "şahsi haklarımı saklı tutuyorum" ifadesini ekleyin; şahsi haklarınızdan da vazgeçtiğinizi yazarsanız tazminat davası açamazsınız (TCK m. 73/7).
- İmzalayıp verin: Dilekçeyi imzalayarak kimliğinizle birlikte ilgili büroya verin ve alındı belgesi isteyin.
- Duruşmada sözlü beyan: Duruşmaya katıldıysanız vazgeçtiğinizi hâkime sözlü olarak bildirebilirsiniz; beyanınız tutanağa geçirilir. Tutanağı okuyup imzalayın.
- Vekil aracılığıyla: Avukatınız da sizin adınıza vazgeçme beyanında bulunabilir; uygulamada vekâletnamede şikâyetten vazgeçme yetkisinin açıkça yer alması aranır.
Vazgeçme geri alınabilir mi, şarta bağlanabilir mi?
Şikâyetten vazgeçme, makama ulaştığı anda sonuç doğurur; uygulamada vazgeçme beyanından dönülemeyeceği ve aynı fiil için yeniden şikâyette bulunulamayacağı kabul edilir.
- Geri alma: Kanunda vazgeçmeden dönmeye imkân veren bir hüküm yoktur. Bu nedenle baskı altında, aceleyle veya karşı taraftan bir şey beklerken vazgeçme beyanında bulunmayın.
- Şart: Vazgeçmenin açık ve koşulsuz olması gerekir. "Zararım ödenirse vazgeçerim" gibi bir koşula bağlanan beyan, geçerli bir vazgeçme olarak kabul edilmeyebilir ve dosyanın akıbetini belirsiz hâle getirir.
- Güvenli yol: Karşılık bekliyorsanız, suç uzlaştırma kapsamındaysa uzlaşma yolunu kullanın; uzlaşmada edim yazılı olarak belirlenir ve yerine getirilmezse rapor ilam niteliğinde belge sayılır (CMK m. 253/19). Hakarette uzlaştırma kaldırıldığı için bu suçta karşı tarafın ödemesi ancak tazminat anlaşması gibi hukuki yollarla güvence altına alınabilir.
Sanığın kabulü ve birden çok şüpheli
Vazgeçme, onu kabul etmeyen sanığı etkilemez; birlikte suç işleyenlerden biri hakkındaki vazgeçme ise diğerlerini de kapsar.
- Sanığın kabulü: Kanunda aksi yazılı olmadıkça vazgeçme, onu kabul etmeyen sanığı etkilemez (TCK m. 73/6). Kendini suçsuz gören sanık, davanın düşmesi yerine beraat kararı verilmesini isteyebilir; bu durumda yargılama sürer.
- Birden çok fail: İştirak hâlinde suç işlemiş sanıklardan biri hakkındaki şikâyetten vazgeçme diğerlerini de kapsar (TCK m. 73/5). Bu nedenle yalnızca birini affedip diğerlerinin cezalandırılmasını sağlamak mümkün değildir.
- Birden çok mağdur: Her mağdurun şikâyet hakkı kendisine aittir; şikâyet hakkı olan birkaç kişiden birinin süreyi geçirmesi diğerlerinin hakkını düşürmez (TCK m. 73/3). Bir mağdurun vazgeçmesi de yalnızca kendi şikâyetini etkiler.
Tazminat hakkına etkisi
Şikâyetten vazgeçme kural olarak tazminat hakkınızı ortadan kaldırmaz; ancak vazgeçerken şahsi haklarınızdan da vazgeçtiğinizi açıklarsanız hukuk mahkemesinde dava açamazsınız (TCK m. 73/7).
- Kamu davasının düşmesi, malların geri alınması ve zararın tazmini için açılan davayı etkilemez (TCK m. 74/2).
- Vazgeçme, ödenmiş adli para cezasının veya müsadere edilen eşyanın geri alınmasını gerektirmez (TCK m. 74/1).
- Uzlaşmada kural farklıdır: uzlaşma sağlanırsa, uzlaşma anında tespit edilemeyen veya sonradan ortaya çıkan zararlar hariç, aynı suç nedeniyle tazminat davası açılamaz (CMK m. 253/19).
- Haksız fiilden doğan tazminat istemi, zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiğiniz tarihten başlayarak iki yılın ve her hâlde fiilden başlayarak on yılın geçmesiyle zamanaşımına uğrar (TBK m. 72).
Sicile işler mi, cezada indirim sağlar mı?
Vazgeçme üzerine verilen kovuşturmaya yer olmadığı veya düşme kararı mahkûmiyet olmadığından adli sicile işlenmez.
- Adli sicile yalnızca kesinleşmiş mahkûmiyet hükümleri kaydedilir (Adli Sicil Kanunu m. 4). Ayrıntı için adli sicil yazımıza bakabilirsiniz.
- Şikâyete bağlı olmayan suçlarda mağdurun vazgeçmesi kanunda ayrı bir indirim sebebi olarak sayılmamıştır. Hâkim takdiri indirim yaparken failin fiilden sonraki ve yargılama sürecindeki pişmanlığını gösteren davranışlarını göz önünde bulundurabilir; tarafların barışması bu değerlendirmede rol oynayabilir (TCK m. 62/2).
Şikâyetten vazgeçme ile uzlaşma arasındaki fark
Şikâyetten vazgeçme mağdurun tek taraflı beyanıdır ve yalnızca şikâyete bağlı suçlarda sonuç doğurur; uzlaşma ise kanunda sayılan suçlarda, şikâyete bağlı olmasa bile, iki tarafın anlaşmasıyla dosyayı kapatır.
- Kapsam: Uzlaştırma; şikâyete bağlı suçlarla birlikte temel kasten yaralama, hayata yönelik tehdit, konut dokunulmazlığının ihlali, hırsızlık ve dolandırıcılık gibi kanunda sayılan suçlarda uygulanır (CMK m. 253/1). Hakaret ise 25 Aralık 2025'ten beri uzlaştırma kapsamında değildir (CMK m. 253/3).
- Süreç: Uzlaşma teklifine yedi gün içinde cevap verilmezse teklif reddedilmiş sayılır (CMK m. 253/4); vazgeçmenin böyle bir süreci yoktur.
- Edim: Uzlaşmada özür, ödeme veya bağış gibi bir edim kararlaştırılır ve yerine getirilmezse rapor icra edilebilir belge sayılır (CMK m. 253/19).
Uzlaştırmanın bütün aşamaları için şikâyet süresi, önödeme ve uzlaştırma yazımıza bakabilirsiniz.
Örneklerle şikâyetten vazgeçme
Aynı vazgeçme beyanı, suçun türüne ve dosyanın aşamasına göre farklı sonuç doğurur.
- Komşu tartışmasında hakaret: Komşusunun yüzüne sövdüğü kişi hakkında şikâyetçi olan mağdur, soruşturma sürerken barışır ve şahsi haklarını saklı tutarak vazgeçer. Savcılık kovuşturmaya yer olmadığına karar verir; mağdur dilerse manevi tazminat davası açabilir (TCK m. 73/4 ve 7).
- İstinaftaki basit yaralama: Kafede çıkan tartışmada yabancı birine tokat atan sanık mahkûm olur ve karar istinaftayken mağdur vazgeçer. Hüküm kesinleşmediği için dava düşer; sanık beraat istiyorsa vazgeçmeyi kabul etmeyebilir ve inceleme sürer (TCK m. 73/4 ve 6).
- Eşe karşı yaralama: Eşini darp eden kişi hakkında mağdur ifadesinde şikâyetçi olmadığını söyler. Eşe karşı kasten yaralamada şikâyet aranmadığından soruşturma devam eder ve bu suç uzlaştırma kapsamında da değildir (TCK m. 86/3; CMK m. 253/1).
- Birlikte işlenen hakaret: İki kişinin birlikte hakaret ettiği bir olayda mağdur yalnızca birinden vazgeçtiğini bildirir. Vazgeçme diğer faili de kapsadığı için dosya ikisi hakkında birden kapanır (TCK m. 73/5).
Sık yapılan hatalar
- Şikâyete bağlı olmayan bir suçta vazgeçince dosyanın kapanacağını sanmak.
- Vazgeçme dilekçesinde şahsi haklardan da vazgeçtiğini yazıp tazminat hakkını kaybetmek.
- Karşı taraftan ödeme beklerken koşullu veya güvencesiz bir vazgeçme beyanı vermek.
- Vazgeçtikten sonra pişman olup yeniden şikâyet edebileceğini düşünmek.
- Birden çok failden yalnızca birini affedebileceğini sanmak.
- Dilekçeyi yanlış makama verip alındı belgesi almamak.
- Hüküm kesinleştikten sonra vazgeçmenin cezayı kaldıracağını beklemek.
Ne zaman avukata ihtiyaç duyulur?
Vazgeçme karşılığında bir ödeme konuşuluyorsa, birden çok şüpheli veya mağdur varsa, suçun şikâyete bağlı olup olmadığı belirsizse ya da tazminat hakkınızı korumak istiyorsanız, beyanınızı vermeden önce sonuçlarını bir avukatla değerlendirmek geri dönüşü olmayan hatalardan korur.
Kaynaklar
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu (m. 62, 73, 74, 86, 106, 116, 131, 141-144, 151, 155)
- 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu (m. 158, 253)
- 7571 sayılı Kanun, Resmî Gazete, 25 Aralık 2025
- 5352 sayılı Adli Sicil Kanunu (m. 4)
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (m. 72)