Kazaya karışan sürücü, hareket hâlindeyse trafik için ek bir tehlike yaratmayacak şekilde hemen durmak ve kaza yerinde trafik güvenliği için gereken tedbirleri almak zorundadır (KTK m. 81). Ölümlü veya yaralanmalı kazada zabıtanın iznini almadan zaruret dışında olay yerinden ayrılan sürücüye bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası verilir ve sürücü belgesi iki yıl süreyle geri alınır; maddi hasarlı kazada ise idari para cezası uygulanır (KTK m. 81).
Bu yazı kaza anında ve hemen sonrasında yapmanız gerekenleri, hangi bilgileri paylaşacağınızı, park hâlindeki araca çarpmanın sonuçlarını, yalnız maddi hasarlı kazada anlaşmayı, kaza tespit tutanağını kimin düzenlediğini, yaralı varsa yükümlülükleri ve kusur oranına itirazda izlenecek yolu anlatır. Kazadan doğan tazminat için trafik kazası tazminatı yazımıza, ceza yargılaması için trafik kazası ceza davası yazımıza bakabilirsiniz.
Bu yazıda
- Kaza anında yapmanız gerekenler
- Karşı tarafa vereceğiniz bilgiler
- Park hâlindeki araca çarptıysanız
- Kaza yerinden ayrılmak
- Yalnız maddi hasarlı kazada anlaşma
- Yaralı varsa: ilk yardım ve bildirim
- Tutanağı kim düzenler, yol ne zaman açılır?
- Kusur oranına itiraz
- Kaynaklar
Kaza anında yapmanız gerekenler
Trafik kazalarına karışanlar şunları yapmak zorundadır (KTK m. 81):
- Hareket hâlinde iseler trafik için ek bir tehlike yaratmayacak şekilde hemen durmak ve kaza mahallinde trafik güvenliği için gereken tedbirleri almak.
- Kazada ölen, yaralanan veya maddi hasar varsa ve kaza trafiği, can ve mal güvenliğini etkilemiyorsa, sorumluluğun saptanmasında yararlı olacak kanıt ve izler dahil kaza yerindeki durumu değiştirmemek. Trafik güvenliği risk altındaysa önce güvenlik tedbirleri alınır.
- Kazayı yetkili ve görevli memurlara bildirmek, bunlar gelinceye kadar veya bunların iznini almadan kaza yerinden ayrılmamak.
Kazayı fotoğraflayıp araçların konumunu kaydetmek, kanıtların sonradan değişmemesi bakımından yararlıdır; ancak trafik güvenliği ve yaralıların durumu öncelikli olmalıdır.
Karşı tarafa vereceğiniz bilgiler
Kazaya karışan kişiler tarafından istendiği takdirde kimliğinizi, adresinizi, sürücü ve tescil belgenizi ile sigorta poliçenizin tarih ve numarasını bildirmek ve göstermek zorundasınız. Siz de karşı taraftan aynı bilgileri isteyebilirsiniz (KTK m. 81). Poliçe bilgisi sigorta başvurusunda gerekir; bu nedenle karşı tarafın poliçe tarih ve numarasını mutlaka not edin.
Park hâlindeki araca çarptıysanız
Sürücüsü, mal sahibi veya ilgili kişilerin bulunmadığı sırada araç, eşya veya yüklere zarar veren sürücüler; zarar verdikleri araç, eşya veya mülkün sahibini veya ilgili kişileri bulmak, ilgilileri bulamadıkları takdirde durumu tespit etmek ve zarar verilen şey üzerine yazılı bilgi bırakmak, ilgili zabıtaya en kısa zamanda bilgi vermek zorundadır (KTK m. 81). Fotoğraf çekmek ispat bakımından yararlıdır.
Kaza yerinden ayrılmak
Ölümlü veya yaralanmalı kazada kaza yerinden ayrılmanın ağır sonuçları vardır. Anlaşma hâli dışında maddi hasarlı, ölümlü veya yaralanmalı trafik kazalarında zabıtanın iznini almadan zaruret dışında olay yerinden ayrılan veya kanıt ve izleri değiştirmeme yükümlülüğüne uymayan sürücülere idari para cezası uygulanır. Ölümlü veya yaralanmalı trafik kazalarında zabıtanın iznini almadan zaruret dışında olay yerinden ayrılan sürücülere ayrıca bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası verilir ve bu sürücülerin sürücü belgesi iki yıl süreyle geri alınır. Geri alınan belgelerin iade edilebilmesi için idari para cezalarının tamamının tahsil edilmiş olması şarttır (KTK m. 81).
Yalnız maddi hasarlı kazada anlaşma
Yalnız maddi hasar meydana gelen kazalarda, kazaya dahil kişilerin tümü yetkili ve görevli kişinin gelmesine gerek görmezse bunu aralarında yazılı olarak saptamak suretiyle kaza yerinden ayrılabilir (KTK m. 81). Taraflar anlaşamazsa zabıtanın gelmesini beklemek gerekir. Yalnız maddi hasarla sonuçlanan kazada tarafların anlaşması hâlinde ve fiil başka bir suç oluşturmuyorsa adli kovuşturma yapılmaz (KTK m. 83). Anlaşma tutanağını imzalamadan önce içeriğini, kusur anlatımını ve hasar bilgisini dikkatle kontrol edin.
Yaralı varsa: ilk yardım ve bildirim
- Kaza yerinden geçen veya kazaya karışan araç sürücüleri ilk yardım önlemlerini almak ve en yakın zabıtaya ya da sağlık kuruluşuna haber vermek zorundadır; yetkililerin talebi üzerine yaralıları en yakın sağlık kuruluşuna götürmeleri de gerekir (KTK m. 82).
- Ölüm veya yaralanma ile sonuçlanan bir kaza geçirdiği belli olan ya da üzerinde suç belirtisi bulunan araç gelince tamirhane, servis istasyonu ve garaj sorumluları gecikmeksizin zabıtaya haber vermek ve bunları bir deftere işlemek zorundadır (KTK m. 82). Kazalı aracı tamirhaneye götürürseniz bu bildirimin yapılabileceğini bilin.
Tutanağı kim düzenler, yol ne zaman açılır?
Kazaya adli yönden gereği yapılmak üzere genel zabıta, kazanın oluş nedenlerini ve izlerini belirleyip tespit tutanağını düzenlemek üzere ise trafik zabıtası el koyar. Trafik zabıtasının görevli olmadığı yerlerde tutanağı mahalli genel zabıta düzenler (KTK m. 83). Trafik veya genel zabıta, iz ve delilleri kaybolmayacak şekilde işaretledikten ve gerekli işlemleri yaptıktan sonra karayolunu trafiğe açmaya yetkilidir (KTK m. 83). Bu nedenle zabıta işlemi bitmeden aracı kendi kararınızla oynatmayın.
Kusur oranına itiraz
Kısa cevap: Evet, kusur değerlendirmesine itiraz edebilirsiniz; ancak itirazınızı tutanak, kroki, görüntü ve diğer kayıtlarla desteklemelisiniz. Kanun bazı hareketleri asli kusur sayar: kırmızı ışıkta veya yetkili memurun dur işaretinde geçmek, arkadan çarpmak, geçme yasağı olan yerlerde geçmek, şeride tecavüz etmek, kavşaklarda geçiş önceliğine uymamak gibi. Kazada bu hareketlerden biri birden fazla sürücü tarafından yapılmışsa veya kaza bu hareketler dışındaki kurallara uyulmamasından doğmuşsa kusur oranı yönetmelikte belirtilen esaslara göre tespit edilir (KTK m. 84). İşletenin sorumluluğu ise ayrı hükümlere bağlıdır (KTK m. 85).
- Hatanın niteliğini belirleyin: İtirazınız hangi olaya veya kurala ilişkin? Örneğin trafik işaretinin durumu, araçların konumu, hız veya çarpışma noktası.
- Delilleri bir araya getirin: Tutanak, kroki, kamera görüntüleri, fotoğraflar ve tanık beyanlarını karşılaştırın.
- Süreç farkını bilin: Sigorta şirketinin değerlendirmesi ile mahkeme incelemesi aynı değildir. Hukuk hâkimi, kusurun olup olmadığı konusunda ceza hâkiminin beraat kararıyla bağlı değildir; ceza hâkiminin kusurun değerlendirilmesine ilişkin kararı da hukuk hâkimini bağlamaz (TBK m. 74).
- Zamanında başvurun: Kusur tespitine karşı itiraz süreleri ve başvuru yerleri işlem türüne göre değişir; tutanak veya kararla birlikte verilen süre bilgisini kaçırmayın.
Sık yapılan hatalar
- Kazadan sonra zabıtayı beklemeden ayrılmak.
- Anlaşma tutanağını içeriğini okumadan imzalamak.
- Karşı tarafın poliçe bilgisini almamak.
- Yaralıya yardım ve bildirim yükümlülüğünü ihmal etmek.
- Kusur oranına itirazı delilsiz bırakmak.