Uzlaştırma Nedir, Hangi Suçlar Uzlaştırmaya Tabi? 2026'da Teklife Kaç Günde Cevap Verilir, Süreç Ne Kadar Sürer, Ücreti Kim Öder, Sicile İşler mi?

Uzlaştırma; şikâyete bağlı suçlarda, CMK'nın 253. maddesinde tek tek sayılan kasten yaralama, taksirle yaralama, tehdit, hırsızlık, dolandırıcılık gibi suçlarda ve adli süreçteki çocuklar bakımından üst sınırı üç yılı geçmeyen suçlarda, dava açılmadan önce zorunlu olarak denenen bir yoldur (CMK m. 253). Teklife yedi gün içinde cevap vermezseniz teklifi reddetmiş sayılırsınız. Hakaret, cinsel suçlar ve ısrarlı takip uzlaştırmaya tabi değildir.

Bu yazı uzlaştırmanın ne olduğunu, hangi suçların kapsamda olduğunu ve 2024-2026 değişikliklerini, sürecin adım adım nasıl işlediğini, ne kadar sürdüğünü, uzlaşma olursa ve olmazsa ne olacağını, dava açıldıktan sonra uzlaşmayı, ücreti, sicile etkisini, sahte uzlaştırma mesajlarını ve uzlaştırmacı olma şartlarını anlatır. Şikâyet süresi ve önödeme ile birlikte genel bir anlatım için şikâyet, önödeme ve uzlaştırma yazısına, kısa özet için uzlaştırma nedir yazısına bakabilirsiniz.

Bu yazıda

• Uzlaştırma nedir?
• Hangi suçlar uzlaştırmaya tabidir?
• Uzlaştırma dışında kalan suçlar ve son değişiklikler
• Uzlaştırma süreci adım adım
• Uzlaştırma ne kadar sürer?
• Uzlaşma olursa ne olur?
• Uzlaşma olmazsa ne olur?
• Dava açıldıktan sonra uzlaşma
• Birden çok mağdur veya şüpheli
• Uzlaştırma ücreti kim öder?
• Uzlaştırma sicile işler mi?
• Uzlaştırma dosyası gerçek mi, nasıl teyit edilir?
• Uzlaştırmacı nasıl olunur?
• Sık yapılan hatalar
• Ne zaman avukata ihtiyaç duyulur?

Uzlaştırma nedir?

Uzlaştırma, şüpheli ile mağdurun bir uzlaştırmacı aracılığıyla bir araya gelip suçtan doğan uyuşmazlığı anlaşarak çözmesidir; anlaşma sağlanırsa kural olarak dava açılmaz (CMK m. 253). Uzlaştırma bir mahkeme süreci değildir. Her Cumhuriyet başsavcılığında bir uzlaştırma bürosu bulunur. Savcılık dosyayı bu büroya gönderir; büro da Adalet Bakanlığının listelerindeki hukuk fakültesi mezunu uzlaştırmacılardan birini görevlendirir. Uzlaştırmacı tarafsızdır; kimsenin avukatı değildir.

Uzlaştırma, önödemeden farklıdır. Önödemede şüpheli kanunda belirlenen bir tutarı devlete öder ve dava açılmaz; uzlaştırmada ise mağdurla anlaşma yapılır. Uzlaşma kapsamındaki suçlar önödemeye tabi değildir (TCK m. 75/1).

Hangi suçlar uzlaştırmaya tabidir?

Üç grup suç uzlaştırmaya tabidir: soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı suçlar, şikâyete bağlı olsun olmasın TCK'dan sayılan belirli suçlar ve adli süreçteki çocuklar bakımından üst sınırı üç yılı geçmeyen suçlar (CMK m. 253/1).

1. Şikâyete bağlı suçlar: Kanunda kovuşturulması şikâyete bağlı olduğu yazılan suçların tamamı, istisnalar hariç, uzlaştırma kapsamındadır.
2. TCK'da sayılan suçlar:
   • Kasten yaralama (86. maddenin üçüncü fıkrası hariç) ve kasten yaralamanın ihmali davranışla işlenmesi (m. 88),
   • Taksirle yaralama (m. 89),
   • Tehdit (106. maddenin birinci fıkrası),
   • Konut dokunulmazlığının ihlali (m. 116),
   • İş ve çalışma hürriyetinin ihlali (117. maddenin birinci fıkrası; 119. maddenin birinci fıkrasının (c) bendi),
   • Hırsızlık (m. 141),
   • Güveni kötüye kullanma (155. maddenin üçüncü fıkrası hariç),
   • Dolandırıcılık (m. 157),
   • Suç eşyasının satın alınması veya kabul edilmesi (m. 165),
   • Çocuğun kaçırılması ve alıkonulması (m. 234),
   • Ticari sır, bankacılık sırrı veya müşteri sırrı niteliğindeki bilgi veya belgelerin açıklanması (239. maddenin dördüncü fıkrası hariç).
3. Adli süreçteki çocuklar: Mağdur veya suçtan zarar gören gerçek kişi ya da özel hukuk tüzel kişisi ise, suça karışan çocuklar bakımından ayrıca üst sınırı üç yılı geçmeyen hapis veya adli para cezası gerektiren suçlar.

Diğer kanunlardaki suçlarda uzlaştırma yoluna gidilebilmesi için, şikâyete bağlı olanlar hariç, kanunda açık bir hüküm bulunması gerekir (CMK m. 253/2). Mağdurun kamu kurumu olduğu suçlarda uzlaştırma uygulanmaz; çünkü kanun gerçek kişi veya özel hukuk tüzel kişisi mağdur arar. Listede yer alan bir suçun nitelikli hâli, örneğin nitelikli hırsızlık veya nitelikli dolandırıcılık, ayrı bir maddede düzenlendiği için kapsama girmez.

Uzlaştırma dışında kalan suçlar ve son değişiklikler

Şikâyete bağlı olsa bile cinsel dokunulmazlığa karşı suçlarda, ısrarlı takipte ve hakarette uzlaştırma yoluna gidilemez; uzlaştırma kapsamındaki bir suç, kapsam dışındaki bir suçla birlikte aynı mağdura karşı işlenmişse de kural olarak uzlaşma uygulanmaz (CMK m. 253/3). Son dönemdeki değişiklikler şunlardır:

1. 7531 sayılı Kanun (14/11/2024'te yürürlüğe girdi): Teklife cevap süresi üç günden yedi güne çıkarıldı. Hakaretin bir fıkrası uzlaştırma dışına alındı. Dava aşamasındaki uzlaşmada edimin ileri tarihe bırakılması hâlinde HAGB yerine durma kararı getirildi. Uzlaştırmacıların hukuk fakültesi mezunlarından seçilmesi kuralı kondu.
2. 7571 sayılı Kanun (25/12/2025'te yürürlüğe girdi): Hakaret suçunun tamamı (TCK m. 125) uzlaştırma dışına çıkarıldı; hakaret artık kural olarak önödemeye tabidir (TCK m. 75/6). Güveni kötüye kullanmanın üçüncü fıkrasındaki nitelikli hâl de kapsamdan çıktı. Ayrıca önödeme kapsamındaki bir suç ile uzlaştırma kapsamındaki bir suç birlikte aynı mağdura karşı işlenmişse, uzlaştırma kapsamındaki suç için uzlaşma hükümlerinin uygulanacağı düzenlendi. Yürürlük tarihinde uzlaşmanın zaten sağlanmış olduğu dosyalar eski kurala göre sonuçlandırılır (CMK geçici m. 8).
3. 7593 sayılı Kanun (18/8/2026'da yürürlüğe girdi): Maddedeki "suça sürüklenen" ifadesi "adli süreçteki" olarak değiştirildi; çocuklara ilişkin kapsam aynı kaldı.

Örnek: Bir kavgada aynı kişiye hem hakaret edilmiş hem de basit yaralama yapılmışsa, 25/12/2025'ten sonra hakaret önödemeye, yaralama ise uzlaştırmaya tabi olarak ayrı ayrı ele alınır. Kasten yaralama ve hakaret suçlarının ayrıntıları için kasten yaralama ve tehdit suçu yazılarına bakabilirsiniz.

Uzlaştırma süreci adım adım

Suç uzlaştırmaya tabiyse ve kamu davası açmak için yeterli şüphe varsa savcılık dosyayı uzlaştırma bürosuna gönderir; uzlaştırmacı taraflara teklifte bulunur (CMK m. 253/4). Süreç şöyle işler:

1. Dosyanın büroya gönderilmesi: Savcılık delilleri toplar ve yeterli şüphe görürse dosyayı uzlaştırma bürosuna gönderir. Yeterli şüphe yoksa uzlaştırmaya gerek kalmadan kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilir.
2. Teklif: Uzlaştırmacı şüpheliye ve mağdura ayrı ayrı uzlaşma teklif eder. Teklif açıklamalı tebligat veya istinabe yoluyla da yapılabilir. Taraf reşit değilse teklif kanuni temsilcisine yapılır. Teklif sırasında uzlaşmanın niteliği ve kabul veya reddin hukuki sonuçları anlatılır.
3. Yedi gün içinde cevap: Teklif yapıldıktan itibaren yedi gün içinde kararınızı bildirmezseniz teklifi reddetmiş sayılırsınız.
4. Müzakere: Görüşmeler gizlidir. Şüpheli, mağdur, kanuni temsilci, müdafi ve vekil katılabilir. Taraflardan biri müzakereye katılmaktan kaçınırsa uzlaşmayı kabul etmemiş sayılır.
5. Rapor: Uzlaştırmacı bir rapor hazırlar; uzlaşma sağlanmışsa raporda tarafların imzası ve ne şekilde uzlaşıldığı ayrıntılı yazılır. Büro dosyayı savcıya gönderir.
6. Savcının denetimi: Savcı uzlaşmanın özgür iradeye dayandığını ve edimin hukuka uygun olduğunu tespit ederse raporu mühür ve imza altına alarak dosyada saklar ve kararını verir.

Uzlaştırma müzakereleri sırasında yapılan açıklamalar hiçbir soruşturma, kovuşturma veya davada delil olarak kullanılamaz (CMK m. 253/20). Bu yüzden müzakerede rahatça konuşabilirsiniz; ancak gerçeğe aykırı bir ikrar da beklenmez. Teklifin kabul edilmesi, delil toplanmasına ve koruma tedbirlerine engel değildir (CMK m. 253/8).

Uzlaştırma ne kadar sürer?

Uzlaştırmacı, dosyadaki belgelerin örnekleri kendisine verildikten itibaren en geç otuz gün içinde işlemleri sonuçlandırır; büro bu süreyi her defasında yirmi günü geçmemek üzere en fazla iki kez uzatabilir (CMK m. 253/12). Yani uzlaştırmacı aşaması, iki uzatma da kullanılsa bu sürelerin toplamını aşamaz. Buna dosyanın savcılıkta beklediği ve rapordan sonra savcının karar verdiği süreler eklenir.

İlk uzlaşma teklifinin yapıldığı tarihten uzlaştırmacının raporunu büroya verdiği tarihe kadar dava zamanaşımı ve şikâyet süresi işlemez (CMK m. 253/21). Uzlaştırma bu nedenle mağdurun haklarını süre bakımından kaybettirmez.

Uzlaşma olursa ne olur?

Şüpheli edimini tek seferde yerine getirirse hakkında kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilir; edim ileri tarihe bırakılmış, taksite bağlanmış veya sürekli nitelikteyse kamu davasının açılması ertelenir (CMK m. 253/19). Edim; maddi tazminat ödemek, özür dilemek, bir kuruma bağış yapmak veya kamu yararına bir işte çalışmak gibi hukuka uygun her türlü yükümlülük olabilir. Sonuçlar:

• Erteleme süresince zamanaşımı işlemez. Edim yerine getirilmezse, genel erteleme şartları aranmaksızın kamu davası açılır.
• Tazminat davası: Uzlaşma sağlanırsa, uzlaşma anında tespit edilemeyen veya uzlaşmadan sonra ortaya çıkan zararlar hariç, aynı suç nedeniyle tazminat davası açılamaz; açılmış olan davadan feragat edilmiş sayılır. Bu nedenle tedavi masrafları veya iş göremezlik gibi zararlarınızı uzlaşmadan önce iyi hesaplayın.
• İcra: Şüpheli edimini yerine getirmezse uzlaşma raporu veya belgesi ilam niteliğinde belge sayılır; mağdur icra takibi yapabilir.
• Sonradan uzlaşma: Teklif reddedilmiş olsa bile taraflar, en geç iddianamenin düzenlendiği tarihe kadar uzlaştıklarını gösteren belgeyle savcılığa başvurabilir (CMK m. 253/16).

Uzlaşma olmazsa ne olur?

Uzlaştırma sonuçsuz kalırsa soruşturma kaldığı yerden devam eder ve aynı dosyada tekrar uzlaştırma yoluna gidilmez (CMK m. 253/18). Savcı yeterli şüphe görürse iddianame düzenler. Taraflardan birine ulaşılamaması, adreste bulunmama veya yurt dışında olma gibi nedenlerle de uzlaştırma yapılmadan soruşturma sonuçlandırılabilir (CMK m. 253/6). Bu durumda dava aşamasında yeniden uzlaşma imkânı doğabilir; kural aşağıda anlatılmıştır.

Dava açıldıktan sonra uzlaşma

Kamu davası açıldıktan sonra suçun uzlaşma kapsamında olduğu anlaşılırsa mahkeme dosyayı uzlaştırma bürosuna gönderir; uzlaşma olursa ve edim tek seferde yerine getirilirse davanın düşmesine karar verir (CMK m. 254). Edim ileri tarihe bırakılmış, taksite bağlanmış veya sürekli nitelikteyse durma kararı verilir; durma süresince zamanaşımı işlemez ve uzlaşmanın gerekleri yerine getirilmezse yargılamaya kaldığı yerden devam edilir. Bu kural 7531 sayılı Kanunla getirildi; daha önce bu hâlde HAGB kararı veriliyordu. 14/11/2024 itibarıyla eski kurala göre HAGB verilmiş dosyalar eski hükümlere göre sonuçlandırılır (CMK geçici m. 7). Dava sırasında suçun niteliği değişirse, örneğin nitelikli hırsızlık iddiası basit hırsızlığa dönerse, uzlaştırma yeniden gündeme gelebilir.

Birden çok mağdur veya şüpheli

Birden fazla kişiyi mağdur eden bir suçta uzlaştırma yoluna gidilebilmesi için mağdurların hepsinin uzlaşmayı kabul etmesi gerekir (CMK m. 253/7). Birden fazla şüpheli varsa yalnızca uzlaşan kişi uzlaşmadan yararlanır; aralarında iştirak ilişkisi bulunması bunu değiştirmez (CMK m. 255). Örneğin üç kişinin birlikte yaraladığı bir mağdur, yalnızca biriyle uzlaşırsa diğer ikisi hakkında soruşturma devam eder.

Uzlaştırma ücreti kim öder?

Uzlaştırmacının ücreti Adalet Bakanlığının belirlediği tarifeye göre ödenir; bu ücret ve diğer uzlaştırma giderleri yargılama gideri sayılır ve uzlaşma gerçekleşirse Hazine tarafından karşılanır (CMK m. 253/22). Taraflar uzlaştırmacıya doğrudan ücret ödemez. Tarife her yıl Adalet Bakanlığınca belirlenir ve Resmî Gazete'de yayımlanır; güncel tutarı resmî kaynaktan kontrol edin. Uzlaşma sağlanamaz, dava açılır ve sanık mahkûm olursa uzlaştırma giderleri de yargılama giderleri arasında sanığa yüklenebilir. Uzlaşma edimi olarak mağdura ödenecek para ise taraflar arasında kararlaştırılır ve uzlaştırmacının ücretiyle ilgisi yoktur.

Uzlaştırma sicile işler mi?

Uzlaşma sonucunda verilen kovuşturmaya yer olmadığı veya düşme kararı bir mahkûmiyet değildir ve adli sicile işlenmez; adli sicile yalnızca kesinleşmiş mahkûmiyetler kaydedilir (5352 sayılı Kanun m. 4). Edim ileri tarihe bırakıldığı için verilen kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararları ise ayrı bir sistemde, yalnızca soruşturma veya kovuşturmayla bağlantılı olarak istenmek üzere tutulur (5352 sayılı Kanun m. 6). Kamu görevlerinde yapılan arşiv araştırmasının sonuçlanmış soruşturmaları da kapsadığını bilin (7315 sayılı Kanun m. 4).

Uzlaştırma dosyası gerçek mi, nasıl teyit edilir?

Gerçek bir uzlaştırma teklifi, başsavcılığın uzlaştırma bürosunca görevlendirilen uzlaştırmacıdan gelir ve kanun teklifin tebligat veya istinabe yoluyla da yapılabileceğini düzenler (CMK m. 253/4). Uzlaştırmacılar uygulamada tarafları telefonla da arayabilir; ancak "uzlaştırma dosyanızın son günü, ücreti şu hesaba yatırın" gibi mesajlar dolandırıcılık amaçlıdır. Teyit için:

1. Arayan kişiden soruşturma numarasını ve bağlı olduğu başsavcılığı isteyin.
2. Başsavcılığın uzlaştırma bürosunu adliyenin resmî telefonundan arayarak dosyayı teyit edin.
3. e-Devlet veya UYAP Vatandaş Portal üzerinden dosyalarınızı kontrol edin.
4. Hiçbir koşulda uzlaştırmacıya veya büroya "dosya ücreti" adıyla para göndermeyin; uzlaştırma giderleri kanun gereği taraflardan tahsil edilmez.

Uzlaştırmacı nasıl olunur?

Uzlaştırmacılar, hukuk fakültesi mezunlarının yer aldığı ve Adalet Bakanlığınca belirlenen listelerden görevlendirilir (CMK m. 253/24). Uzlaştırmacıların nitelikleri, eğitimi, sınavı, sicili ve listelerin düzenlenmesi yönetmelikle belirlenir (CMK m. 253/25). Bu kural 7531 sayılı Kanunla getirildi; önceki düzenlemede avukatlar veya hukuk öğrenimi görmüş kişiler de uzlaştırmacı olabiliyordu. Kanunun yürürlüğünden önce yapılan uzlaştırmacı yazılı sınavlarında başarılı olanlar, diğer koşulları taşıyorlarsa sicile ve listelere kaydedilebilir (CMK geçici m. 7). Eğitim ve sınav takvimi Adalet Bakanlığı Ceza İşleri Genel Müdürlüğünce duyurulur.

Sık yapılan hatalar

• Uzlaştırmacının telefonunu veya tebligatını önemsemeyip yedi günlük süreyi kaçırmak; cevapsızlık red sayılır.
• Zararın tamamı belli olmadan düşük bir edimle uzlaşmak; uzlaşma anında belli olan zararlar için sonradan tazminat davası açılamaz.
• Edimi ileri tarihe bıraktıktan sonra ödemeyi aksatmak; dava açılır ve uzlaşma belgesiyle icra takibi yapılabilir.
• Hakaret dosyasında hâlâ uzlaştırma beklemek; 25/12/2025'ten beri hakaret uzlaştırma kapsamında değildir.
• "Uzlaştırma ücreti" adıyla gelen ödeme taleplerine para göndermek.
• Birden çok şüphelinin olduğu dosyada birinin uzlaşmasının diğerlerini de kurtaracağını sanmak.

Ne zaman avukata ihtiyaç duyulur?

Suçun gerçekten uzlaştırmaya tabi olup olmadığı tartışmalıysa, mağdur olarak zararınızın tamamını hesaplamanız gerekiyorsa, edimin içeriği ve ödeme takvimi karmaşıksa ya da uzlaşma belgesine dayanarak icra takibi yapacaksanız bir avukattan destek alabilirsiniz. Müzakereye müdafi veya vekil olarak avukatınız da katılabilir.

Kaynaklar

1. 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu
2. 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu
3. 5352 sayılı Adli Sicil Kanunu
4. 7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu
5. 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu
6. 7531 sayılı Kanun, Resmî Gazete 14/11/2024
7. 7571 sayılı Kanun, Resmî Gazete 25/12/2025, sayı 33118
8. 7593 sayılı Kanun, Resmî Gazete 18/8/2026, sayı 33344