Kasten yaralama bir yıl altı aydan üç yıla kadar hapisle cezalandırılır (TCK m. 86/1); taksirle yaralama dört aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezası, taksirle ölüme neden olmak ise iki yıldan altı yıla kadar hapis gerektirir (TCK m. 89/1 ve m. 85/1). Hususi otomobilde 0.50 promilin üzerinde alkolle araç kullanırsanız sürücü belgeniz altı ay süreyle geri alınır ve idari para cezası verilir; 1.00 promilin üzerinde ayrıca TCK m. 179/3 uygulanır (KTK m. 48).
Bu yazı yaralama suçlarının cezalarını ve ağırlaşma hâllerini, trafik ve iş kazasında ceza sorumluluğunu, alkollü ve uyuşturucu etkisinde araç kullanmanın idari ve cezai sonuçlarını, yaralamada uzlaşmayı ve şiddet mağdurunun yapması gerekenleri anlatır.
Bu yazıda
- Kasten yaralama: temel ceza, hafif hâl, ağırlaştırıcı nedenler
- Taksirle yaralama ve taksirle ölüme neden olma
- Trafik ve iş kazasında sorumluluk, bilirkişi raporu, zararın ödenmesi
- Alkollü araç kullanma: promil sınırları, ehliyet geri alma süreleri
- Alkolmetre itirazı, kazadan sonra test, uyuşturucu etkisi
- Yaralamada uzlaşma
- Darp, aile içi şiddet ve cinsel saldırıda ilk adımlar
Kasten yaralama: ceza ve ağırlaştırıcı nedenler
Kasten başkasının vücuduna acı veren veya sağlığının ya da algılama yeteneğinin bozulmasına neden olan kişi bir yıl altı aydan üç yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılır (TCK m. 86/1).
- Hafif hâl: Fiilin kişi üzerindeki etkisi basit bir tıbbi müdahaleyle giderilebilecek ölçüde hafifse soruşturma mağdurun şikâyetine bağlıdır ve ayrı bir ceza öngörülür. Hafif yaralama suçunun kadına karşı işlenmesi hâlinde cezanın alt sınırı dokuz aydan az olamaz.
- Silah ve yakın akraba: Kasten yaralama silahla işlenirse şikâyet aranmaksızın verilecek ceza yarı oranında artırılır. Aynı hüküm eşe, boşandığı eşe, kardeşe, üstsoya, altsoya, kamu görevlisine görevi nedeniyle ve kendini savunamayacak kişiye karşı işlenmesi için de geçerlidir.
- Kemik kırılması: Kasten yaralamanın vücutta kemik kırılmasına veya çıkığına neden olması hâlinde ceza, kırık veya çıkığın hayat fonksiyonlarındaki etkisine göre yarısına kadar artırılır (TCK m. 87/3).
- Yüzde sabit iz: Mağdurun yüzünde sabit ize neden olması hâlinde temel ceza bir kat artırılır; verilecek ceza birinci fıkra hâllerinde dört yıldan az olamaz (TCK m. 87/1).
- Ölüm: Kasten yaralama sonucunda ölüm meydana gelirse, kanunda sayılan hâllere göre on yıldan ondört yıla veya ondört yıldan onsekiz yıla kadar hapis cezasına hükmolunur (TCK m. 87/4).
- İhmal yoluyla: Kasten yaralamanın ihmali davranışla işlenmesi hâlinde verilecek ceza üçte ikisine kadar indirilebilir (TCK m. 88).
Genel anlatım için kasten yaralama makalemize bakabilirsiniz.
Taksirle yaralama ve taksirle ölüme neden olma
- Taksirle yaralama (TCK m. 89): Taksirle başkasının vücuduna acı veren veya sağlığının ya da algılama yeteneğinin bozulmasına neden olan kişi dört aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezasıyla cezalandırılır. Mağdurun kemik kırılması gibi sonuçlarda ceza artırılır; fiil birden fazla kişinin yaralanmasına neden olmuşsa dokuz aydan beş yıla kadar hapis cezasına hükmolunur.
- Şikâyet: Taksirle yaralama suçunun soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlıdır. Ancak birinci fıkra kapsamına giren basit yaralama hariç olmak üzere, suçun bilinçli taksirle işlenmesi hâlinde şikâyet aranmaz.
- Taksirle ölüm (TCK m. 85): Taksirle bir insanın ölümüne neden olan kişi iki yıldan altı yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılır. Fiil birden fazla insanın ölümüne ya da ölümle birlikte yaralanmaya yol açmışsa iki yıldan onbeş yıla kadar hapis verilir.
- Sürücü belgesi: Belli bir meslek veya sanatın ya da trafik düzeninin gerektirdiği dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırılık nedeniyle işlenen taksirli suçtan mahkûmiyet hâlinde üç aydan az ve üç yıldan fazla olmamak üzere sürücü belgesinin geri alınmasına karar verilebilir (TCK m. 53).
Trafik ve iş kazasında ceza sorumluluğu
Kaza yaşanmış olması her sürücünün veya yöneticinin otomatik cezalandırılması anlamına gelmez. Kazadan doğan ceza sorumluluğu ile sigorta ve tazminat talepleri aynı süreç değildir; kusur, olayın oluşu ve sağlık sonuçları delillerle değerlendirilir. Güvenlik ve sağlık ihtiyaçlarından sonra tutanak ve raporları bir araya getirin.
- Yaralamalı kaza: Olayın oluşu, kusur, yaralanmanın niteliği ve soruşturma koşulları değerlendirilir. Tutanağı, sağlık raporunu ve diğer delilleri birlikte inceletin.
- Ölümlü kaza: Kişinin davranışı ile sonuç arasındaki bağ, özen yükümlülüğü ve kusur incelenir; birden fazla kişinin rolü bulunabilir. Olay yeri, teknik kayıtlar ve bilirkişi görüşleri dosyanın bütünüyle birlikte ele alınmalıdır.
- Bilirkişi raporuna itiraz: Rapordaki yöntem, eksik kayıt veya çelişkiler somut biçimde gösterilerek değerlendirme istenebilir. Yalnızca sonuca katılmadığınızı belirtmek yerine hangi verinin neden hatalı olduğunu açıklayın. Bkz. bilirkişi raporuna itiraz.
- İş kazasında yönetici: Ceza sorumluluğu kişiseldir. Görev, yetki, fiili sorumluluk, alınan önlemler ve sonuçla bağlantı incelenir; yalnızca unvan üzerinden kesin sorumluluk kurulmaz. Organizasyon ve iş güvenliği belgeleri önem taşır.
- Zararın ödenmesi: Ödeme her dosyada ceza sürecini bitirmez. Suçun niteliği, şikâyet veya uzlaştırma koşulları ve ödemenin kapsamı ayrı değerlendirilir. Sigorta, tazminat ve ceza evrakını birlikte inceletin; imzaladığınız metnin etkisini öğrenin.
Ayrıntılar için trafik kazası ceza davası ve trafik kazası tazminatı yazılarına bakın.
Alkollü araç kullanma: idari yaptırım ve ceza
Alkollü araç kullanmak hem idari yaptırım hem de ceza sonucu doğurabilir. Yapılan tespit sonucunda 0.50 promilin üzerinde alkollü olarak araç kullandığı tespit edilen sürücülere, fiili bir suç oluştursa bile, idari para cezası verilir ve sürücü belgesi altı ay süreyle geri alınır. Hususi otomobil dışındaki araçlarda promil alt sınırı 0.21 olarak uygulanır (KTK m. 48). Güncel idari para cezası tutarını resmî kaynaktan kontrol edin; bu yazıda tutar verilmez.
- Tekrar hâlinde: Son ihlalden geriye doğru beş yıl içinde ikinci defasında sürücü belgesi iki yıl, üç veya daha fazla defasında her seferinde beşer yıl süreyle geri alınır. Belgeler başka bir nedenle geçici olarak geri alınmışsa süreler geçici alma süresinin bitiminde başlar.
- Ceza davası: 1.00 promilin üzerinde alkollü olduğu tespit edilen sürücüler hakkında idari yaptırıma ek olarak TCK m. 179/3 de uygulanır; bu madde emniyetli şekilde araç kullanamayacak durumda araç sürmeyi suç sayar ve altı aydan iki yıla kadar hapis öngörür.
- Kaza yapılırsa: Hususi otomobil sürücüsü 0.50 promilin, diğer araç sürücüleri 0.20 promilin üzerinde alkollüyse ve trafik kazasına sebebiyet vermişse idari yaptırımlara ek olarak Türk Ceza Kanununun ilgili hükümleri uygulanır.
- Tehlikeli sürüş: Ulaşım araçlarını kişilerin hayat, sağlık veya malvarlığı açısından tehlikeli olabilecek şekilde sevk ve idare eden kişi dört aydan iki yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır (TCK m. 179/2). Alkol veya uyuşturucu etkisinde sürüş ayrı fıkrada düzenlenmiştir.
Alkol ölçümüne ve ehliyetin geri alınmasına itiraz yolları için alkollü araç kullanma cezası ve ehliyet itirazı yazılarımıza bakabilirsiniz.
Alkolmetre itirazı, kaza sonrası test ve uyuşturucu etkisi
- Cihaz ölçümüne itiraz: Teknik cihazla ölçüme itiraz eden veya ölçüm yapılmasına izin vermeyen sürücü, en yakın adli tıp kurumuna ya da sağlık kuruluşuna götürülür ve alkol veya uyuşturucu tespiti için kan, tükürük ya da idrar örneği alınır.
- Kazaya karışmak: Yaralanmalı veya ölümlü kazaya ya da kollukça müdahil olunan maddi hasarlı trafik kazasına karışan kişinin alkol ve uyuşturucu muayenesine tabi tutulması zorunludur. Kişi ölmüşse veya üfleyemeyecek kadar yaralanmışsa kan, tükürük ya da idrar örneği alınır.
- Ölçüm yaptırmamak: Kolluk tarafından tespit için ölçüm yaptırmayan sürücülere idari para cezası verilir ve sürücü belgesi beş yıl süreyle geri alınır.
- Uyuşturucu veya uyarıcı madde: Böyle bir madde aldığı tespit edilen sürücüye idari para cezası uygulanır ve sürücü belgesi iptal edilir; ayrıca Türk Ceza Kanunu hükümleri de uygulanır. Yeniden belge için belgenin iptal edildiği tarihten itibaren en az beş yıl geçmesi ve sürücü kurslarına devam etmek gibi şartlar aranır.
Yaralamada uzlaşma
Evet, uzlaştırma yapılabilir. Kasten yaralama (üçüncü fıkra hariç) ve taksirle yaralama uzlaştırma kapsamındaki suçlar arasında sayılmıştır. Bu durumda dosya uzlaştırma bürosuna gönderilir; uzlaşma sağlanır ve sanık edimini hemen yerine getirirse kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilir veya dava düşer (CMK m. 253). Trafik kazasında tazminat, sigorta ve iyileşme durumunu uzlaşma öncesinde dikkatle değerlendirin. Süreç için uzlaştırma nedir yazısına bakın.
Darp, aile içi şiddet ve cinsel saldırıda ilk adımlar
Şiddet olayında ilk ihtiyaç güvenlik ve sağlık desteğidir; acil tehlikede 112'yi arayın. Sağlık başvurusunda olayın nasıl gerçekleştiğini doğru anlatın, muayene ve tedavi kayıtlarını saklayın. Şikâyette olayın zamanı, yeri ve varsa tanıkları belirtin (CMK m. 158 ve 160).
- Rapor yoksa: Raporun bulunmaması tek başına başvuruya engel değildir. Mevcut delilleri ve olayın koşullarını anlatabilirsiniz; delillerin toplanmasını isteme hakkınız da vardır. Sağlık etkileri varsa gecikmeden sağlık kuruluşuna başvurun.
- Uzaklaştırma ve koruma: 6284 sayılı Kanun kapsamındaki koşullarda koruyucu veya önleyici tedbirler istenebilir. Ceza şikâyeti ile tedbir talebi farklı işlemlerdir; devam eden riskleri, aynı evde yaşama durumunu ve varsa çocukları başvuruda belirtin. Bkz. uzaklaştırma kararı.
- Cinsel saldırı: Önce güvenlik ve sağlık ihtiyacınızı karşılayın. Kolluk veya savcılığa başvurabilir, avukat ve uygun görüşme koşulları talebinizi belirtebilirsiniz. Delilin korunması önemlidir; zaman geçmiş olsa da destek istemekten vazgeçmeyin.
- Çocuğa yönelik istismar şüphesi: Çocuğun güvenliğini sağlayın ve yetkili makamlara bildirin. Çocuğu tekrar tekrar ayrıntı anlatmaya zorlamayın; çocuğa uygun görüşme, uzman desteği ve avukat görevlendirilmesi bakımından özel güvenceler bulunur.
- Şikâyeti geri çekmek: Suçun niteliğine göre değişir; bazı olaylar şikâyetten bağımsız soruşturulur. Baskı altında karar vermeyin; beyanın sonuçlarını ve güvenlik seçeneklerini öğrenin.
Sık yapılan hatalar
- Darp sonrası sağlık kuruluşuna gitmeyip kayıt oluşturmamak.
- Kazada tutanağı okumadan imzalamak veya sigorta ile ceza dosyasını karıştırmak.
- Alkol ölçümü tutanağını ve kararlarını saklamamak; idari yaptırım ile ceza davasının ayrı başvuru yolları olduğunu unutmak.
- Uzlaşma metnini zararlar tam belli olmadan imzalamak.
- Aile içi şiddette tedbir talebi ile ceza şikâyetini aynı işlem sanmak.
Kaynaklar
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, m. 53, 85-89, 179
- 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu, m. 48
- 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu, m. 158, 160, 253