Ceza ve soruşturma alanında “kusurluluğu etkileyen haller” başlığı altında 10 kısa soru ve cevap. Her cevabın dayandığı kanun maddesi yanında gösterilir. Örnek sorular: Haksız tahrik nedir, cezayı nasıl etkiler? On bir yaşındaki çocuk suç işlerse yargılanır mı? On altı yaşındaki biri suç işlerse cezası indirilir mi?
Kusurluluğu etkileyen haller
Haksız tahrik nedir, cezayı nasıl etkiler?
Haksız bir fiilin meydana getirdiği hiddet veya şiddetli elemin etkisi altında suç işleyen kişiye, diğer hâllerde verilecek cezanın dörtte birinden dörtte üçüne kadarı indirilir. Ağır cezalı suçlarda kanun ayrı bir hapis aralığı belirler.
On bir yaşındaki çocuk suç işlerse yargılanır mı?
Fiili işlediği sırada on iki yaşını doldurmamış çocukların ceza sorumluluğu yoktur ve haklarında ceza kovuşturması yapılamaz. Ancak çocuklara özgü güvenlik tedbirleri uygulanabilir.
On altı yaşındaki biri suç işlerse cezası indirilir mi?
Fiili işlediği sırada on beş yaşını doldurmuş ancak on sekiz yaşını doldurmamış kişiler için diğer cezaların üçte biri indirilir. Bu durumda her fiil için verilecek hapis cezası on beş yıldan fazla olamaz; ağır cezalı suçlarda kanun ayrı aralıklar öngörür.
Akıl hastası biri suç işlerse ceza verilir mi?
Akıl hastalığı nedeniyle fiilin hukuki anlam ve sonuçlarını algılayamayan veya davranışlarını yönlendirme yeteneği önemli derecede azalmış kişiye ceza verilmez; ancak hakkında güvenlik tedbirine hükmedilir. Yeteneğin yalnızca azalması hâlinde ceza indirilebilir.
Alkollü iken işlediğim suçta sorumluluğum azalır mı?
İradi olarak, yani kendi isteğinle alınan alkol veya uyuşturucu madde etkisinde suç işleyen kişi hakkında ceza verilmemesine ilişkin hüküm uygulanmaz. Alkol veya uyuşturucu irade dışı alınmışsa ve algılama yeteneği önemli ölçüde kalkmışsa ceza verilmez.
Bilmeden bana verilen ilaçla suç işlersem ceza alır mıyım?
Geçici bir nedenle ya da irade dışı alınan alkol veya uyuşturucu madde etkisiyle fiilin anlam ve sonuçlarını algılayamayan veya davranışlarını yönlendirme yeteneği önemli derecede azalmış kişiye ceza verilmez. İlacın nasıl alındığını belgelemen önemlidir.
Fiilin suç unsurlarını bilmeden hareket edersem kasten suç işlemiş sayılır mıyım?
Fiilin icrası sırasında suçun kanuni tanımındaki maddi unsurları bilmeyen kişi kasten hareket etmiş olmaz. Ancak bu hata nedeniyle taksirli sorumluluk hâli saklıdır; fiil taksirle de suç sayılıyorsa o şekilde cezalandırılabilirsin.
Meşru savunma şartlarının var olduğunu yanlış sanırsam durum ne olur?
Ceza sorumluluğunu kaldıran veya azaltan nedenlere ait koşulların gerçekleştiği hususunda kaçınılmaz bir hataya düşen kişi bu hatasından yararlanır. Hatanın kaçınılmaz olup olmadığı, olayın somut şartlarına göre mahkemece değerlendirilir.
Fiilin haksızlık oluşturduğunu bilmediğim için ceza alır mıyım?
İşlediği fiilin haksızlık oluşturduğu hususunda kaçınılmaz bir hataya düşen kişi cezalandırılmaz. Ancak ceza kanunlarını bilmemek tek başına mazeret sayılmaz; kaçınılmazlık şartı sıkı değerlendirilir.
Kasıtlı suç işleyene kanun ayrıca hangi haklardan yoksunluk getirir?
Kasten işlenen suçtan hapis cezasına mahkûmiyetin kanuni sonucu olarak kişi, infaz tamamlanıncaya kadar kamu görevi üstlenmek, velayet, dernek veya şirket yöneticiliği gibi belirli haklardan yoksun bırakılır. Çocuklar ve kısa süreli ertelenen cezalar için istisnalar vardır.
Bu konuda sık sorulanlar
18 yaşından küçük çocuk uyuşturucu ticaretinden ne kadar ceza alır?
Fiil sırasında on iki ile on beş yaş arasındaki çocuğun cezasının yarısı indirilir ve her fiil için hapis cezası dokuz yıldan fazla olamaz. On beş ile on sekiz yaş arasındakilerde cezanın üçte biri indirilir ve hapis cezası her fiil için on beş yıldan fazla olamaz. Yaş, fiilin işlendiği tarihe göre belirlenir. Ayrıntılı yazı
On sekiz yaşından küçük biri darp ederse ceza nasıl belirlenir?
Fiili işlediğinde on iki yaşını doldurmamış çocuğun ceza sorumluluğu yoktur; yalnızca güvenlik tedbiri uygulanabilir. On iki ile on beş yaş arasında algılama yeteneği varsa ceza yarı oranında, on beş ile on sekiz yaş arasında üçte bir oranında indirilir. 18 Ağustos 2026'da yürürlüğe giren değişiklikle ağır sonuçlu yaralamalarda bu indirim uygulanmayabilir. Ayrıntılı yazı
Şimdi ne yapabilirsin?
- Olayına uyan soruyu bul ve cevabın dayandığı maddeyi resmî metinden oku.
- Tarihleri, belgeleri ve tebligatları not et; süreler olay tarihine göre değişir.
- Dosyana özel sonuç için ilgili alanda çalışan bir avukatla görüş.
Neye dikkat etmelisin?
- Türkiye hukuku kapsamında genel bilgilendirme içerir; dosyanın tarihleri ve özel koşulları sonucu değiştirebilir.
- Cevaplar kanun metninin genel kuralını anlatır. Süreleri ve istisnaları resmî metinden ve olay tarihine göre ayrıca kontrol et.
Ne zaman avukatla görüşmelisin?
Karar veya tebligat aldıysan, bir belge imzalayacaksan ya da hangi yolun uygulanacağını ayıramıyorsan ilgili alanda avukatla görüş.
İşini kolaylaştıracak araçlar
- Ceza dosyamda hangi adımı atmalıyım?
- Gelen tebligatı nasıl okuyabilirim?
- İlk görüşme dosyamı hazırla
- Belgemde ne yazıyor?
Dayanaklar ve resmî kaynaklar
- 5237 sayılı Türk Ceza KanunuMevzuat Bilgi Sistemim.29 · m.31 · m.32 · m.34 · m.30 · m.30 ve 4 · m.53
İlgili konular
- Yaralama suçları · Ceza ve soruşturma: kısa cevaplar ve dayanakları
- Çocuklar hakkında ceza · Ceza ve soruşturma: kısa cevaplar ve dayanakları
- Erteleme, HAGB ve hak yoksunluğu · Ceza ve soruşturma: kısa cevaplar ve dayanakları
Genel bilgidir; hukuki görüş değildir. Yayın ilkeleri