Ceza ve soruşturma alanında “erteleme, hagb ve hak yoksunluğu” başlığı altında 14 kısa soru ve cevap. Her cevabın dayandığı kanun maddesi yanında gösterilir. Örnek sorular: Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) nedir, hangi cezalarda verilebilir? HAGB kararında denetim süresi ne kadardır? HAGB denetim süresini sorunsuz geçirirsem ne olur?
Erteleme, HAGB ve hak yoksunluğu
Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) nedir, hangi cezalarda verilebilir?
Mahkeme, hükmolunan ceza iki yıl veya daha az süreli hapis ya da adli para cezası ise hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verebilir. Bu karar, müsadereye ilişkin hükümler hariç, kurulan hükmün sanık hakkında hukuki sonuç doğurmaması anlamına gelir.
HAGB kararında denetim süresi ne kadardır?
Hükmün açıklanmasının geri bırakılması hâlinde sanık beş yıl süreyle denetim süresine tabi tutulur. Bu sürede, bir yıldan fazla olmamak üzere mahkemenin belirleyeceği süreyle meslek eğitimi, gözetim altında çalışma veya belli yerlere gitmeme gibi denetimli serbestlik tedbirleri uygulanabilir. Dava zamanaşımı bu sürede durur.
HAGB denetim süresini sorunsuz geçirirsem ne olur?
Denetim süresi içinde kasten yeni bir suç işlenmediği ve denetimli serbestlik yükümlülüklerine uygun davranıldığı takdirde açıklanması geri bırakılan hüküm ortadan kaldırılarak davanın düşmesi kararı verilir. Denetim süresinde kasıtlı suç nedeniyle yeniden HAGB kararı verilemez.
HAGB kararı kayıtlarda herkese görünür mü?
HAGB kararları bunlara mahsus bir sisteme kaydedilir. Bu kayıtlar ancak bir soruşturma veya kovuşturmayla bağlantılı olarak Cumhuriyet savcısı, hâkim veya mahkeme tarafından istenmesi hâlinde ve kanunda belirtilen amaç için kullanılabilir.
HAGB kararına karşı hangi kanun yoluna başvurulur?
Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararına karşı istinaf yoluna başvurulabilir; ilk derece mahkemesi sıfatıyla bölge adliye mahkemesi veya Yargıtay tarafından verilmişse temyiz yoluna gidilebilir. İstinaf ve temyizde karar usul ve esasa ilişkin hukuka aykırılıklar yönünden incelenir.
HAGB hangi suçlarda uygulanmaz?
İşkence ve eziyet suçları ile kamu görevlisinin görevi sebebiyle işlediği ve Anayasanın 17 nci maddesi kapsamında kötü muamele kabul edilebilecek suçlar hakkında hükmün açıklanmasının geri bırakılması hükümleri uygulanmaz.
HAGB verilen hapis cezası ayrıca ertelenebilir veya adli paraya çevrilebilir mi?
Hayır. Açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilen hükümde mahkûm olunan hapis cezası ertelenemez ve kısa süreli olması hâlinde seçenek yaptırımlara çevrilemez. Denetim süresindeki ihlallerde ise mahkeme hükmü açıkladıktan sonra bu imkânları değerlendirebilir.
Kamu davasının ertelenmesi için hangi koşullar gerekir?
Şüphelinin daha önce kasıtlı bir suçtan hapis cezasına mahkûm olmamış bulunması, ertelemenin şüpheliyi suç işlemekten çekindireceği kanaatinin oluşması, ertelemenin şüpheli ve toplum açısından dava açmaktan daha yararlı olması ve zararın tamamen giderilmesi koşulları birlikte gerekir.
Ertelemeye rağmen süre içinde yeni suç işlenirse ne olur?
Erteleme süresi içinde kasıtlı bir suç işlenmediği takdirde kovuşturmaya yer olmadığına karar verilir. Kasıtlı suç işlenirse kamu davası açılır. Erteleme süresince zamanaşımı işlemez. Erteleme kararları kayıt sistemine yazılır ve ancak soruşturma veya kovuşturma bağlantısıyla kullanılabilir.
Hangi suçlarda kamu davasının açılmasının ertelenmesi uygulanmaz?
Suç işlemek için örgüt kurmak, yönetmek veya örgüte üye olmak ile örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen suçlar, kamu görevlisi tarafından görevi sebebiyle veya kamu görevlisine karşı görevinden dolayı işlenen suçlar, askerî suçlar ve cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar için bu hükümler uygulanmaz.
Hapis cezası hangi koşullarla ertelenir?
İki yıl veya daha az hapis cezasına mahkûm olanın cezası ertelenebilir; fiili işlediğinde onsekiz yaşını doldurmamış veya altmış beş yaşını bitirmiş kişiler için sınır üç yıldır. Daha önce kasıtlı suçtan üç aydan fazla hapis cezası almamış olmak ve mahkemenin yeniden suç işlemeyeceği kanaati gerekir.
Ertelenen hapis cezasında denetim süresi ne kadardır ve süre iyi geçerse ne olur?
Denetim süresi bir yıldan az, üç yıldan fazla olmamak üzere belirlenir ve süre mahkûm olunan ceza süresinden az olamaz. Süre yükümlülüklere uygun ve iyi hâlli geçirilirse ceza infaz edilmiş sayılır; kasıtlı suç veya ısrarla yükümlülüğe uymama hâlinde ceza kısmen veya tamamen infaz kurumunda çektirilir.
Hapis cezasından sonra hangi haklarımı kullanamam?
Kasten işlenen suçtan hapis cezasına mahkûmiyetin sonucu olarak kamu görevi üstlenmekten, velayet ve vesayetten, vakıf, dernek, sendika, şirket, kooperatif ve siyasi parti yöneticisi veya denetçisi olmaktan ve izne tabi meslek veya sanatı serbest icra etmekten yoksun kalınır. Yoksunluk cezanın infazı tamamlanıncaya kadar sürer.
Hak yoksunlukları ertelenen veya koşullu salıverilen hükümlüyü de bağlar mı?
Hapis cezası ertelenen, denetimli serbestlik uygulanarak infaz edilen veya koşullu salıverilen hükümlü için altsoyu üzerindeki velayet, vesayet ve kayyımlık yetkileri bakımından yoksunluk uygulanmaz. Kısa süreli hapis cezası ertelenenler ile suçu onsekiz yaşını doldurmadan işleyenler hakkında hak yoksunluğu hükmü uygulanmaz.
Bu konuda sık sorulanlar
İndirimle ceza iki yılın altına inerse erteleme mümkün mü?
Kanundaki süre şartı sağlanır: iki yıl veya daha az hapis cezası ertelenebilir. Ancak ertelemenin uyarlama kararıyla verilip verilmeyeceği mahkemenin değerlendirmesine bağlıdır; mahkeme ayrıca kişinin yeniden suç işlemeyeceği kanaatine varmalıdır. Uyarlama dilekçesinde erteleme talebini gerekçesiyle yazmak yararlı olur. Ayrıntılı yazı
Uyuşturucu ticaretinde HAGB veya erteleme olur mu?
Hükmün açıklanmasının geri bırakılması yalnızca iki yıl veya daha az hapis cezasında mümkündür; ticaret suçunun alt sınırı bu eşiğin çok üzerinde olduğundan indirimlerden sonra da sınır çoğu durumda aşılır. HAGB ancak mahkeme fiilin yalnızca kullanma suçu olduğuna karar verirse gündeme gelir. Hapis cezasının ertelenmesinde de benzer bir sınır vardır; çocuklar ve ileri yaştakiler için bu sınır biraz daha yüksektir. Ayrıntılı yazı
Şimdi ne yapabilirsin?
- Olayına uyan soruyu bul ve cevabın dayandığı maddeyi resmî metinden oku.
- Tarihleri, belgeleri ve tebligatları not et; süreler olay tarihine göre değişir.
- Dosyana özel sonuç için ilgili alanda çalışan bir avukatla görüş.
Neye dikkat etmelisin?
- Türkiye hukuku kapsamında genel bilgilendirme içerir; dosyanın tarihleri ve özel koşulları sonucu değiştirebilir.
- Cevaplar kanun metninin genel kuralını anlatır. Süreleri ve istisnaları resmî metinden ve olay tarihine göre ayrıca kontrol et.
Ne zaman avukatla görüşmelisin?
Karar veya tebligat aldıysan, bir belge imzalayacaksan ya da hangi yolun uygulanacağını ayıramıyorsan ilgili alanda avukatla görüş.
İşini kolaylaştıracak araçlar
- Ceza dosyamda hangi adımı atmalıyım?
- Gelen tebligatı nasıl okuyabilirim?
- İlk görüşme dosyamı hazırla
- Belgemde ne yazıyor?
Dayanaklar ve resmî kaynaklar
- 5271 sayılı Ceza Muhakemesi KanunuMevzuat Bilgi Sistemim.231 · m.171
- 5237 sayılı Türk Ceza KanunuMevzuat Bilgi Sistemim.51 · m.53
İlgili konular
- Karar ve hüküm · Ceza ve soruşturma: kısa cevaplar ve dayanakları
- Kusurluluğu etkileyen haller · Ceza ve soruşturma: kısa cevaplar ve dayanakları
- Ceza ertelemesi ve seçenek yaptırımlar · Ceza ve soruşturma: kısa cevaplar ve dayanakları
Genel bilgidir; hukuki görüş değildir. Yayın ilkeleri