Miras alanında “saklı pay” başlığı altında 18 kısa soru ve cevap. Her cevabın dayandığı kanun maddesi yanında gösterilir. Örnek sorular: Saklı pay nedir? Çocuğun saklı payı ne kadardır? Ana ve babanın saklı payı ne kadardır?
Saklı pay
Saklı pay nedir?
Saklı pay, mirasbırakanın vasiyet veya bağışla azaltamayacağı yasal miras payı kısmıdır. Altsoyu, ana-babası veya eşi bulunan kişi mirasının yalnızca saklı paylar dışında kalan kısmında ölüme bağlı tasarruf yapabilir.
Çocuğun saklı payı ne kadardır?
Altsoy için saklı pay, yasal miras payının yarısıdır. Örneğin tek çocuğun yasal payı mirasın tamamıysa, saklı payı mirasın yarısıdır. Bu yarıyı vasiyetle kısıtlayamazsın; aşan tasarruf tenkis edilebilir.
Ana ve babanın saklı payı ne kadardır?
Ana ve babadan her biri için saklı pay, yasal miras payının dörtte biridir. Yani çocuğu olmayan kişinin ana ve babası yasal olarak yarı yarıya mirasçıysa, her birinin saklı payı kendi yasal payının dörtte biri kadardır.
Kardeşlerin saklı payı var mı?
Hayır. Saklı payı olanlar altsoy, ana ve baba ile sağ kalan eştir; kardeşler bu sayımda yer almaz. Kardeşler yasal mirasçı olsalar da ölenin vasiyetiyle payları kısıtlanabilir.
Büyükanne ve büyükbabanın saklı payı var mı?
Hayır. Saklı pay sahipleri kanunda altsoy, ana-baba ve sağ kalan eş olarak sayılmıştır. Büyükanne ve büyükbaba yalnızca yasal mirasçı olabilir; vasiyetle payları azaltılabilir veya tamamen dışlanabilir.
Tek çocuğu olan kişi malının ne kadarını vasiyet edebilir?
Tek çocuğun yasal payı mirasın tamamıdır ve saklı payı bunun yarısıdır. Mirasbırakan, başka saklı pay sahibi yoksa mirasın saklı pay dışında kalan yarısı üzerinde tasarrufta bulunabilir.
Eşim ve çocuklarım varsa malımın ne kadarını dilediğime bırakabilirim?
Eş ve altsoy için saklı pay yasal payın tamamı ve çocuklar için yarısıdır. Eşin payı dörtte bir, çocukların payı dörtte üçtür; saklı pay toplamı sekizde beşi yani 5/8'dir. Dolayısıyla yaklaşık sekizde üçü serbesttir.
Hiç saklı pay sahibi yoksa malımın tamamını vasiyet edebilir miyim?
Evet. Altsoyu, ana-babası veya eşi olmayan mirasbırakan, mirasının tamamında ölüme bağlı tasarruf yapabilir. Kardeşler veya büyükanne-büyükbabalar için saklı pay yoktur.
Saklı pay hesabı hangi tarihteki mal varlığına göre yapılır?
Tasarruf edilebilir kısım, terekenin mirasbırakanın ölümü günündeki durumuna göre hesaplanır. Bu nedenle ölümden önceki değerlere değil, ölüm günündeki mal varlığına bakılır.
Saklı pay hesabında borçlar ve cenaze masrafı düşülür mü?
Evet. Hesapta mirasbırakanın borçları, cenaze giderleri, terekenin mühürlenmesi ve yazımı giderleri ile birlikte yaşayan ve bakılan kimselerin üç aylık geçim giderleri terekeden indirilir.
Sağlığında yaptığım bağışlar saklı pay hesabına girer mi?
Sağlararası karşılıksız kazandırmalar, tenkise tâbi oldukları ölçüde tasarruf edilebilir kısmın hesabında terekeye eklenir. Böylece saklı payı korumak amacıyla bağışlar da değerlendirmeye katılır.
Hayat sigortası lehdarı üçüncü kişiyse saklı pay hesabı etkilenir mi?
Evet. Mirasbırakanın kendi ölümünde ödenmek üzere üçüncü kişi lehine yaptığı hayat sigortasının, ölüm zamanındaki satın alma değeri terekeye eklenir. Bu değer saklı payı zedeliyorsa tenkise de tâbi olur.
Saklı payım zedelenirse ne yapabilirim?
Saklı payının karşılığını alamayan mirasçı, mirasbırakanın tasarruf edebileceği kısmı aşan tasarrufların tenkisini dava edebilir. Dava, saklı payının zedelendiğini öğrendiğin tarihten itibaren bir yıl içinde açılmalıdır.
Saklı pay sahibi mirasçı da mirasçılıktan çıkarılabilir mi?
Evet; ancak yalnızca kanunda sayılan sebeplerle. Mirasbırakan, saklı paylı mirasçısını ağır suç veya aile hukukundan doğan yükümlülüklerin önemli ölçüde ihlali hâlinde ölüme bağlı tasarrufla mirasçılıktan çıkarabilir.
Tasarruf edilebilir kısım sonradan küçülürse vasiyet geçersiz olur mu?
Hayır. Ölüme bağlı kazandırmalar, tasarruf edilebilir kısmın sonradan daralması yüzünden hükümsüz olmaz; yalnızca tenkis edilebilir. Yani vasiyet geçerli kalır, saklı payı aşan kısım azaltılır.
Sadece anne ve babası mirasçı olan kişi malının ne kadarını vasiyet edebilir?
Ana ve babanın yasal payı yarı yarıyadır; her birinin saklı payı kendi yasal payının dörtte biridir. Bu nedenle saklı payları dışındaki kısımda mirasbırakan serbestçe tasarruf edebilir.
Saklı payı aşan vasiyet otomatik geçersiz mi olur?
Hayır. Saklı payı zedeleyen tasarruf kendiliğinden geçersiz olmaz; saklı paylı mirasçı tenkis davası açarak aşan kısmın azaltılmasını isteyebilir. Dava açılmazsa tasarruf olduğu gibi uygulanır.
Saklı pay oranları mirasçı sayısına göre değişir mi?
Saklı pay, her mirasçının yasal miras payına göre hesaplanır. Çocuk için yasal payın yarısı, ana ve baba için her birinin yasal payının dörtte biri, eş için ise birlikte mirasçı olduğu zümreye göre belirlenen orandır.
Bu konuda sık sorulanlar
Kardeşler tenkis davası açabilir mi?
Açamaz. Kardeşlerin saklı payını düzenleyen hüküm 4 Mayıs 2007 tarihli 5650 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırılmıştır. Bugün saklı pay yalnızca altsoy, ana ve baba ile sağ kalan eşe tanınır; kardeşler vasiyetle mirastan tamamen dışlanabilir. Ayrıntılı yazı
Mirasçılıktan çıkarma hangi hâllerde yapılabilir?
Mirasbırakan, saklı paylı mirasçısını mirasbırakana veya yakınlarından birine karşı ağır bir suç işlemişse ya da aile hukukundan doğan yükümlülüklerini önemli ölçüde yerine getirmemişse ölüme bağlı bir tasarrufla mirasçılıktan çıkarabilir. Ayrıntılı yazı
Şimdi ne yapabilirsin?
- Olayına uyan soruyu bul ve cevabın dayandığı maddeyi resmî metinden oku.
- Tarihleri, belgeleri ve tebligatları not et; süreler olay tarihine göre değişir.
- Dosyana özel sonuç için ilgili alanda çalışan bir avukatla görüş.
Neye dikkat etmelisin?
- Türkiye hukuku kapsamında genel bilgilendirme içerir; dosyanın tarihleri ve özel koşulları sonucu değiştirebilir.
- Cevaplar kanun metninin genel kuralını anlatır. Süreleri ve istisnaları resmî metinden ve olay tarihine göre ayrıca kontrol et.
Ne zaman avukatla görüşmelisin?
Karar veya tebligat aldıysan, bir belge imzalayacaksan ya da hangi yolun uygulanacağını ayıramıyorsan ilgili alanda avukatla görüş.
İşini kolaylaştıracak araçlar
Dayanaklar ve resmî kaynaklar
- 4721 sayılı Türk Medeni KanunuMevzuat Bilgi Sistemim.505 ve 506 · m.506 · m.496 ve 506 · m.499 ve 506 · m.505 · m.507 · m.508 · m.509 ve 567 · m.560 ve 571 · m.510 · m.549 · m.560
İlgili konular
- Sağ kalan eşin miras payı · Miras: kısa cevaplar ve dayanakları
- Tenkis davası · Miras: kısa cevaplar ve dayanakları
- Mirastan çıkarma · Miras: kısa cevaplar ve dayanakları
Genel bilgidir; hukuki görüş değildir. Yayın ilkeleri