Ticaret ve şirketler alanında “arabuluculuk ve ticari davalar” başlığı altında 13 kısa soru ve cevap. Her cevabın dayandığı kanun maddesi yanında gösterilir. Örnek sorular: Arabuluculuk nedir, zorunlu mu? Hangi uyuşmazlıklar arabuluculuğa elverişlidir? Arabulucu ücretini kim öder?
Arabuluculuk ve ticari davalar
Arabuluculuk nedir, zorunlu mu?
Arabuluculuk; tarafsız ve bağımsız bir üçüncü kişinin katılımıyla ihtiyarî olarak yürütülen bir uyuşmazlık çözüm yöntemidir. Taraflar süreçten vazgeçmekte serbesttir; ancak dava şartı olarak arabuluculuğun öngörüldüğü hâllerde başvuru zorunludur.
Hangi uyuşmazlıklar arabuluculuğa elverişlidir?
Kanun, tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edebilecekleri iş veya işlemlerden doğan özel hukuk uyuşmazlıklarında uygulanır; yabancılık unsuru taşıyanlar da dâhildir. Aile içi şiddet iddiasını içeren uyuşmazlıklar arabuluculuğa elverişli değildir.
Arabulucu ücretini kim öder?
Aksi kararlaştırılmadıkça arabulucunun ücreti faaliyetin sona erdiği tarihte yürürlükte bulunan Arabulucu Asgari Ücret Tarifesine göre belirlenir; ücret ve masraf taraflarca eşit olarak karşılanır. Tarifenin güncel tutarını Adalet Bakanlığının resmî kaynaklarından kontrol et.
Arabulucuya başvuru teklifine cevap vermezsem ne olur?
Aksi kararlaştırılmadıkça taraflardan birinin arabulucuya başvuru teklifine otuz gün içinde olumlu cevap verilmezse teklif reddedilmiş sayılır. Arabuluculuk ücretini karşılayamayan taraf, sulh hukuk mahkemesinin kararıyla adli yardımdan yararlanabilir.
Arabuluculuk süreci zamanaşımını durdurur mu?
Evet. Arabuluculuk sürecinin başlamasından sona ermesine kadar geçirilen süre zamanaşımı ve hak düşürücü sürelerin hesaplanmasında dikkate alınmaz. Dava açılmadan önce başvuruda süreç, ilk toplantıya davet ve sürecin devamı konusundaki tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren işlemeye başlar.
Arabuluculuk hangi hâllerde sona erer?
Tarafların anlaşması, arabulucunun daha fazla çabanın gereksiz olduğunu tespit etmesi, bir tarafın faaliyetten çekildiğini bildirmesi, tarafların anlaşarak sonlandırması veya uyuşmazlığın arabuluculuğa elverişli olmadığının tespiti hâllerinde arabuluculuk sona erer. Sonuç bir tutanakla belgelendirilir.
Arabuluculuk anlaşma belgesi icra takibine konu edilebilir mi?
Taraflar anlaşma belgesinin icra edilebilirliğine ilişkin şerh verilmesini talep edebilir; şerhi içeren anlaşma ilam niteliğinde belge sayılır. Ticari uyuşmazlıklarda avukatlar ile arabulucunun birlikte imzaladığı anlaşma belgesi, şerh aranmaksızın ilam niteliğinde sayılır.
Arabuluculuk son tutanağını dava dilekçesine eklemezsem ne olur?
Davacı arabuluculuk sonunda anlaşılamadığına dair son tutanağın aslını veya onaylı örneğini dava dilekçesine eklemek zorundadır. Eklemezse bir haftalık kesin süre verilir; yerine getirilmezse dava usulden reddedilir. Hiç arabulucuya başvurulmadan açılan dava da dava şartı yokluğundan reddedilir.
Ticari davalarda arabuluculuk süresi ne kadardır?
Arabulucu başvuruyu görevlendirildiği tarihten itibaren altı hafta içinde sonuçlandırır. Bu süre zorunlu hâllerde arabulucu tarafından en fazla iki hafta uzatılabilir. Süre bittiğinde arabulucu anlaşma veya anlaşamama tutanağını düzenler.
Arabulucuya başvuruyu hangi yere yaparım?
Dava şartı arabuluculukta başvuru, uyuşmazlığın konusuna göre yetkili mahkemenin bulunduğu yer arabuluculuk bürosuna, büro kurulmayan yerlerde görevlendirilen yazı işleri müdürlüğüne yapılır. Taraflar listedeki bir arabulucu üzerinde anlaşırsa o arabulucu görevlendirilir.
Dava açtıktan sonra arabuluculuğa gidersek yargılama durur mu?
Dava açıldıktan sonra tarafların birlikte arabulucuya başvuracaklarını beyan etmeleri hâlinde yargılama mahkemece üç ayı geçmemek üzere ertelenir. Bu süre tarafların birlikte başvurusu üzerine üç aya kadar uzatılabilir.
Tacirler sözleşmede yetkili mahkemeyi belirleyebilir mi?
Evet. Tacirler veya kamu tüzel kişileri aralarındaki uyuşmazlık için bir veya birden fazla mahkemeyi sözleşmeyle yetkili kılabilir. Geçerli olması için sözleşme yazılı yapılmalı, uyuşmazlığın hukuki ilişkisi belirli olmalı ve mahkeme gösterilmelidir.
Asliye ticaret mahkemesi bulunmayan yerde ticari davaya kim bakar?
Asliye ticaret mahkemesi bulunmayan yargı çevresinde ticari davada görev kuralına dayanılmamış olması görevsizlik kararı gerektirmez; asliye hukuk mahkemesi davaya devam eder. Asliye ticaret mahkemesi ile hukuk mahkemeleri arasındaki ilişki görev ilişkisidir.
Bu konuda sık sorulanlar
Ticari davalarda arabuluculuk süresi ne kadardır?
Arabulucu başvuruyu görevlendirildiği tarihten itibaren altı hafta içinde sonuçlandırır. Bu süre zorunlu hâllerde arabulucu tarafından en fazla iki hafta uzatılabilir. Süre bittiğinde arabulucu anlaşma veya anlaşamama tutanağını düzenler. Ayrıntılı yazı
Arabulucu davetine katılmak kira artışını kabul etmek anlamına gelir mi?
Hayır. Arabuluculuk anlaşmayı zorunlu kılmaz; taraflar anlaşamazsa arabulucu süreci sona erdirir ve son tutanağı düzenler. Ancak geçerli mazeret olmadan ilk toplantıya katılmayan taraf, davada haklı çıksa bile karşı tarafın yargılama giderlerinin yarısından sorumlu tutulur. Ayrıntılı yazı
Şimdi ne yapabilirsin?
- Olayına uyan soruyu bul ve cevabın dayandığı maddeyi resmî metinden oku.
- Tarihleri, belgeleri ve tebligatları not et; süreler olay tarihine göre değişir.
- Dosyana özel sonuç için ilgili alanda çalışan bir avukatla görüş.
Neye dikkat etmelisin?
- Türkiye hukuku kapsamında genel bilgilendirme içerir; dosyanın tarihleri ve özel koşulları sonucu değiştirebilir.
- Cevaplar kanun metninin genel kuralını anlatır. Süreleri ve istisnaları resmî metinden ve olay tarihine göre ayrıca kontrol et.
Ne zaman avukatla görüşmelisin?
Karar veya tebligat aldıysan, bir belge imzalayacaksan ya da hangi yolun uygulanacağını ayıramıyorsan ilgili alanda avukatla görüş.
İşini kolaylaştıracak araçlar
Dayanaklar ve resmî kaynaklar
- 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk KanunuMevzuat Bilgi Sistemim.2 ve 3 · m.1 · m.7 · m.13 · m.16 · m.17 · m.18 · m.18/A · m.15
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri KanunuMevzuat Bilgi Sistemim.17 ve 18
- 6102 sayılı Türk Ticaret KanunuMevzuat Bilgi Sistemim.5/A · m.5
İlgili konular
- Ticari alacağım için doğrudan dava açabilir miyim?
- Ticaret ve şirketler: uygulama, belgeler ve ayrıntılı sorular
- Ticari işler ve ticari defterler · Ticaret ve şirketler: kısa cevaplar ve dayanakları
Genel bilgidir; hukuki görüş değildir. Yayın ilkeleri