Hizmetin sözleşmede belirlenen süre içinde başlamaması, sağlayıcının bildirdiği veya reklamda yer alan özellikleri taşımaması ayıplı hizmettir; bu durumda hizmetin yeniden görülmesini, ayıp oranında bedel indirimini veya sözleşmeden dönmeyi isteyebilir, ayrıca Borçlar Kanunu'na göre tazminat talep edebilirsiniz (6502 sayılı Kanun m. 13 ve 15). Düğün salonuna verilen kapora ise sözleşmede "cayma parası" olarak açıkça kararlaştırılmadıkça kural olarak sözleşmenin yapıldığına kanıt sayılır ve esas alacaktan düşülür (TBK m. 177-178).
Bu yazı, ayıplı hizmetin tanımını, seçimlik haklarınızı, hizmet için tanınan süreyi ve zamanaşımını, tadilat ve usta işi gibi hizmetlerin tüketici işlemi sayılıp sayılmadığını, kurs ve özel ders ücretinin iadesini ve düğün salonu ya da organizasyon sözleşmelerinde kaporanın akıbetini anlatır. Düğün salonu işletmecilerinin yükümlülükleri için Düğün Salonu Açma Şartları yazımızı da inceleyebilirsiniz.
Bu yazıda
- Ayıplı hizmet nedir?
- Seçimlik haklar ve 30 iş günü kuralı
- Tazminat, iade ve zamanaşımı
- Reklamdaki vaat ve sağlayıcının savunması
- Tadilat, usta işi ve haklı sebep olmadan hizmetten kaçınma
- Kurs ve özel ders istediğiniz gibi çıkmadıysa
- Düğün salonu sözleşmesi iptal edilirse kapora yanar mı?
- Salon tarihi başka düğüne verirse veya fiyat artırırsa
Ayıplı hizmet nedir?
Sözleşmede belirlenen süre içinde başlamayan ya da taraflarca kararlaştırılan ve objektif olarak sahip olması gereken özellikleri taşımayan hizmet ayıplıdır. Sağlayıcının bildirdiği, internet sayfasında veya reklamda yer alan özellikleri taşımayan ya da makul beklenen faydayı azaltan hizmetler de ayıplı sayılır. Hizmetin zamanında başlamaması da bu tanıma girer; bu durumda yeniden görme, indirim veya sözleşmeden dönme gibi seçimlik haklarınızdan birini sağlayıcıya yöneltebilirsiniz.
Hizmetin sunulması, erişilebilirliği ve sözleşme koşulları birlikte incelenir. Kullanmadığınız hizmet için ücret alınmasının her zaman haklı olup olmadığı da buna göre belirlenir; kullanımın bulunmaması ile hizmetin hiç sağlanmaması farklı durumlardır. Bu yüzden hizmetin gerçekte sunulup sunulmadığını gösteren kayıtlar önemlidir.
Seçimlik haklar ve 30 iş günü kuralı
- Hizmetin yeniden görülmesi (ücretsiz onarım): Hizmetin niteliği ve yararlanma amacı dikkate alınarak makul sürede, talebin sağlayıcıya yöneltilmesinden itibaren her hâlükârda 30 iş gününü geçmeden yerine getirilmelidir. Aksi hâlde diğer seçimlik haklarınıza yönelebilirsiniz.
- Ayıp oranında bedel indirimi: Bu hakkı seçtiğinizde indirim tutarı derhâl size iade edilir.
- Sözleşmeden dönme: Ödediğiniz bedelin tümü derhâl iade edilir. Dönme talebini yazılı ve ispatlanabilir biçimde iletin.
Yeniden görme her zaman istenemez: ücretsiz onarım veya hizmetin yeniden görülmesi sağlayıcı için orantısız güçlükler doğuracaksa bu haklar kullanılamaz. Orantısızlıkta hizmetin ayıpsız değeri, ayıbın önemi ve diğer haklara başvurmanın sizin açınızdan sorun oluşturup oluşturmayacağı dikkate alınır.
Tazminat, iade ve zamanaşımı
Seçimlik haklardan biriyle birlikte Türk Borçlar Kanunu hükümleri uyarınca tazminat da talep edebilirsiniz. Zararınızı gösteren fatura, fotoğraf, rapor ve yazışmaları saklamanız ispat bakımından önemlidir. Ayıplı hizmetten sorumluluk, kanunlarda veya sözleşmede daha uzun süre yoksa, ayıp daha sonra ortaya çıkmış olsa bile hizmetin ifası tarihinden itibaren 2 yıllık zamanaşımına tabidir; ayıp ağır kusur veya hile ile gizlenmişse zamanaşımı hükümleri uygulanmaz.
Reklamdaki vaat ve sağlayıcının savunması
Hizmet sağlayıcı, reklamdaki vaadin kendisinden kaynaklanmadığını söylerse ne olur? Sağlayıcı ancak kendisinden kaynaklanmayan reklamdan haberdar olmadığını ve olmasının beklenemeyeceğini, açıklamanın sözleşme kurulurken düzeltildiğini veya kararınızın reklamla nedensellik bağı taşımadığını ispatlarsa açıklamayla bağlı olmaz; ispat yükü sağlayıcıdadır. Reklam görselini ve vaat edilen özelliklerin yazılı olduğu sayfayı satın alma tarihiyle birlikte saklayın.
Tadilat, usta işi ve haklı sebep olmadan hizmetten kaçınma
Tüketici işlemi, ticari veya mesleki amaçla hareket eden kişiyle tüketici arasında kurulan eser, taşıma, vekâlet, bankacılık ve benzeri her türlü sözleşmeyi kapsar. Usta, size ticari veya mesleki amaçla hizmet sunuyorsa ayıplı hizmet hükümlerini ileri sürebilirsiniz. Tamir hizmeti de ayıplı olabilir: yapılan işlem ile vaat edileni karşılaştırın.
Hizmet sağlamaktan haklı bir sebep olmaksızın kaçınılamaz. İşletme reddederse yazılı başvuru yapabilirsiniz; bu hükmün uygulanmasını izlemekle Bakanlık ve belediyeler görevlidir. Reddin yazılı gerekçesini isteyip saklayın. Ayrıca sunulan hizmet kapsamında haklı olarak beklediğiniz ve sözleşmeyi düzenleyenin yasal yükümlülükleri arasında yer alan edimler için ek bedel istenemez; sözleşmedeki koşullar da süre içinde tüketici aleyhine değiştirilemez. Yazılı sözleşme ve bilgilendirmeler en az on iki punto büyüklüğünde ve anlaşılır dilde olmalı, bir nüshası size verilmelidir; bir şartın eksik olması sözleşmeyi geçersiz kılmaz ama eksikliğin derhâl giderilmesi gerekir.
Kurs ve özel ders istediğiniz gibi çıkmadıysa
Memnuniyetsizlik tek başına iade sebebi olmayabilir; asıl ölçü, vaat edilen hizmetle fiilen verilen dersin ve sözleşme şartlarının karşılaştırılmasıdır. Programı, reklamı, devam çizelgesini, verilen ders kayıtlarını ve yazışmaları saklayın ve eksik ifayı hangi dönem için ileri sürdüğünüzü belirtin.
- Eksik veya ayıplı eğitim: Hizmetin yeniden görülmesini, ayıp oranında bedel indirimini veya sözleşmeden dönmeyi isteyebilirsiniz; dönme veya indirimde ödediğiniz bedel derhâl iade edilir.
- Kurs ücretine sonradan zam: Sözleşmedeki koşullar süre içinde tüketici aleyhine değiştirilemez; peşin ödenmiş dönem için zam talebini kabul etmek zorunda değilsiniz.
- İnternetten kayıt: Kurs sözleşmesi uzaktan iletişim araçlarıyla kurulduysa mesafeli sözleşme sayılır; 14 gün içinde gerekçe göstermeden ve cezai şart ödemeden cayabilirsiniz. Hizmetin ifasına başlanması gibi istisnalar yönetmelikte düzenlenir.
- Sağlayıcı hizmeti bırakırsa: İfasına başlanmış sürekli edimli sözleşmelerde borçlu temerrüde düşerse alacaklı, sözleşmeyi feshederek sözleşmenin süresinden önce sona ermesi yüzünden uğradığı zararın giderilmesini isteyebilir (TBK m. 126).
Düğün salonu sözleşmesi iptal edilirse kapora yanar mı?
"Kapora yanar" cümlesi her durumda doğru değildir. Ön ödemenin niteliği, iptal koşulu, gerçek zarar ve haksız şart ihtimali birlikte incelenir. Türk Borçlar Kanunu'na göre sözleşme yapılırken verilen para kural olarak cayma parası değil, sözleşmenin yapıldığına kanıt sayılır ve esas alacaktan düşülür. Cayma parası açıkça kararlaştırılmışsa vazgeçen verdiğini bırakır; alan vazgeçerse aldığının iki katını geri verir. Bu nedenle makbuzdaki ve sözleşmedeki ifadeye bakın: "kapora", "kaparo", "cayma bedeli" gibi kelimelerin sözleşmede nasıl tanımlandığı belirleyicidir. İptal nedeninizi ve bildirim tarihinizi yazılı kaydedin.
Salon tarihi başka düğüne verirse veya fiyat artırırsa
- Tarih başkasına verildiyse: Hizmet sözleşmede belirlenen sürede başlamıyorsa ayıplı hizmet söz konusudur; sağlayıcıya karşı sözleşmeden dönebilir, ödediğiniz bedelin derhâl iadesini isteyebilir ve ayrıca tazminat talep edebilirsiniz.
- Fiyat artışı: Fiyat sözleşmede yazılıysa düğüne yakın artırım talebini kabul etmek zorunda değilsiniz; sözleşmedeki koşullar süre içinde tüketici aleyhine değiştirilemez. Fiyat maddesinin kopyasını saklayıp itirazınızı yazılı yapın.
- Beklenmedik olay: Hizmet, borçlunun sorumlu tutulamayacağı bir sebeple imkânsızlaşırsa borç sona erer ve alınan edim geri verilir; salon bu durumu size gecikmeksizin bildirmelidir. Sebep somut olaya göre değerlendirilir.
- Menü farklı çıkarsa: Sözleşmede kararlaştırılan özellikleri taşımayan hizmet ayıplıdır ve ayıp oranında indirim isteyebilirsiniz; menü teklifini ve servis sırasında çektiğiniz fotoğrafları saklayın.
Başvuru ve belgeler
Ayıplı hizmet iddiasını ileri sürerken önce sağlayıcıya yazılı başvuru yapın: hangi hizmetin vaat edildiğini, fiilen ne sunulduğunu, hangi seçimlik hakkı (yeniden görme, indirim veya dönme) istediğinizi ve hangi tarihte yanıt beklediğinizi açıkça yazın. Cevap gelmezse veya talep reddedilirse, tutarına ve niteliğine göre tüketici hakem heyeti ya da tüketici mahkemesi yolunu değerlendirin; ayrıntılar için Tüketici Hakem Heyeti yazımıza bakabilirsiniz. Başvuru dosyanızda şunlar bulunmalıdır: sözleşme ve ödeme belgeleri, reklam veya tanıtım görüntüleri, hizmetin aksadığını gösteren fotoğraf ve kayıtlar, sağlayıcıyla tüm yazışmalar.
Sık yapılan hata, yalnızca "memnun kalmadım" diyerek talebi somutlaştırmamaktır. Eksik ders saati, çalışmayan havuz, başlamayan hizmet veya farklı çıkan menü gibi somut eksikliği tarih ve belgeyle ortaya koymak, hem sağlayıcıyı çözüme yöneltir hem de ileride dosyanın değerlendirilmesini kolaylaştırır.