Basit yaralama, yani etkisi basit bir tıbbi müdahaleyle giderilebilecek kadar hafif kasten yaralama, mağdurun şikâyeti üzerine altı aydan bir yıl altı aya kadar hapis veya adli para cezasıyla cezalandırılır; suç kadına karşı işlenmişse alt sınır dokuz aydan az olamaz (TCK m. 86/2). Basit tıbbi müdahaleyle giderilemeyen yaralamada ceza bir yıl altı aydan üç yıla kadar hapistir ve şikâyet aranmaz (TCK m. 86/1). İki hâl de uzlaştırma kapsamındadır; eşe, yakın akrabaya, silahla veya kendini savunamayacak kişiye karşı işlenen nitelikli yaralama ise uzlaşmaya tabi değildir (CMK m. 253/1-b).
Bu yazı basit yaralama ile kasten yaralamanın farkını, 2025 değişikliğinden sonraki ceza aralıklarını, şikâyet ve zamanaşımı sürelerini, uzlaştırmanın işleyişini, cezanın paraya çevrilip çevrilemeyeceğini, erteleme ve hükmün açıklanmasının geri bırakılmasını, memuriyete ve adli sicile etkisini, kavga dosyalarındaki savunmaları ve tazminatı anlatır. Darp raporunun nasıl alınacağı için darp raporu yazımıza, nitelikli hâller ile kemik kırığı ve sabit iz için kasten yaralama makalesine bakabilirsiniz.
Bu yazıda
- Basit yaralama nedir, kasten yaralamadan farkı
- Kasten yaralama ceza aralıkları
- Şikâyete tabi mi, kendiliğinden mi soruşturulur?
- Şikâyet süresi ve zamanaşımı
- Uzlaşma: hangi hâllerde ve nasıl?
- Basit yaralama cezası paraya çevrilir mi?
- Erteleme ve hükmün açıklanmasının geri bırakılması
- Memuriyete engel mi, sicile işler mi?
- Kavga, meşru savunma ve haksız tahrik
- Çocukların işlediği yaralama
- Tazminat
- Sık yapılan hatalar
Basit yaralama nedir, kasten yaralamadan farkı
Basit yaralama ayrı bir suç değil, kasten yaralamanın hafif hâlidir; fark, yaralanmanın kişi üzerindeki etkisinin ağırlığındadır.
- Kasten yaralama: Kasten başkasının vücuduna acı veren veya sağlığının ya da algılama yeteneğinin bozulmasına neden olan kişi kasten yaralama suçunu işler (TCK m. 86/1). Tokat, yumruk, itme sonucu düşürme gibi fiiller bu kapsamdadır.
- Basit yaralama: Fiilin etkisi basit bir tıbbi müdahaleyle giderilebilecek ölçüde hafifse hafif hâl uygulanır (TCK m. 86/2). Bu değerlendirmeyi hekim yapar ve darp raporunda belirtir.
- Kast şartı: Yaralama kasten işlenmiş olmalıdır. Dikkatsizlik sonucu yaralanmaya neden olmak taksirle yaralamadır ve ayrı bir maddede düzenlenir (TCK m. 89).
- Teşebbüs: Vurmaya kalkışıp elinde olmayan nedenlerle isabet ettiremeyen kişi teşebbüsten sorumlu tutulur; ceza dörtte birinden dörtte üçüne kadar indirilir (TCK m. 35).
Kasten yaralama ceza aralıkları
Kasten yaralamanın cezaları 4 Haziran 2025'te yürürlüğe giren 7550 sayılı Kanunla yükseltildi; bugün geçerli sınırlar şöyledir:
- Basit yaralama (TCK m. 86/2): Mağdurun şikâyeti üzerine altı aydan bir yıl altı aya kadar hapis veya adli para cezası. Kadına karşı işlenirse cezanın alt sınırı dokuz aydan az olamaz.
- Temel kasten yaralama (TCK m. 86/1): Bir yıl altı aydan üç yıla kadar hapis cezası.
- Nitelikli hâller (TCK m. 86/3): Üstsoya, altsoya, eşe, boşanılan eşe veya kardeşe karşı; beden veya ruh bakımından kendini savunamayacak kişiye karşı; kişinin yerine getirdiği kamu görevi nedeniyle; kamu görevlisinin nüfuzu kötüye kullanılarak; silahla işlenirse ceza yarı oranında, canavarca hisle işlenirse bir kat artırılır ve şikâyet aranmaz.
- Ağır sonuçlar (TCK m. 87): Yüzde sabit iz veya yaşamı tehlikeye sokan durum gibi sonuçlarda ceza bir kat, organ işlevinin yitirilmesi gibi sonuçlarda iki kat artırılır; kemik kırığı veya çıkığında yarısına kadar artırım yapılır.
Değişiklikten önce temel cezanın sınırları bir yıldan üç yıla, basit yaralamanın sınırları ise dört aydan bir yıla kadardı; kadına karşı basit yaralamada alt sınır altı aydı (TCK m. 86). Suçun işlendiği tarihte yürürlükte olan kanun ile sonraki kanun farklıysa failin lehine olan uygulanır (TCK m. 7/2); bu nedenle 4 Haziran 2025'ten önce işlenen fiillerde eski ve daha hafif sınırlar esas alınır.
Somut cezayı hâkim belirler: önce kanundaki alt ve üst sınır arasında temel ceza tespit edilir, ardından nitelikli hâl artırımları ile haksız tahrik, teşebbüs veya takdiri indirim gibi indirimler uygulanır. Takdiri indirimde ceza altıda birine kadar indirilir (TCK m. 62).
Şikâyete tabi mi, kendiliğinden mi soruşturulur?
Yalnızca basit yaralama şikâyete bağlıdır; temel kasten yaralama ve nitelikli hâller savcılıkça kendiliğinden soruşturulur.
- Basit yaralama: Mağdur şikâyet etmezse soruşturma yapılamaz; şikâyetten vazgeçilirse dosya kapanır veya dava düşer (TCK m. 86/2 ve 73/4).
- Temel kasten yaralama: Şikâyet aranmaz; mağdurun vazgeçmesi davayı düşürmez. Bununla birlikte uzlaştırma uygulanır.
- Nitelikli hâller: Yaralanma hafif olsa bile eşe, kardeşe, çocuğa, anne babaya veya silahla işlendiğinde şikâyet aranmaz (TCK m. 86/3).
Soruşturma sırasında suçun şikâyete bağlı olduğu kovuşturma evresinde anlaşılırsa, mağdur açıkça şikâyetten vazgeçmedikçe yargılamaya devam olunur (CMK m. 158/7).
Şikâyet süresi ve zamanaşımı
Basit yaralamada şikâyet süresi altı aydır; dava zamanaşımı ise basit ve temel kasten yaralamada sekiz yıldır.
- Şikâyet süresi: Fiili ve failin kim olduğunu öğrendiğiniz günden başlayarak altı ay içinde şikâyet etmelisiniz (TCK m. 73/1-2). Bu süre yalnızca şikâyete bağlı basit yaralama için geçerlidir; temel kasten yaralamada şikâyet süresi yoktur.
- Dava zamanaşımı: Üst sınırı beş yılı aşmayan hapis veya adli para cezası gerektiren suçlarda kamu davası sekiz yıl geçmesiyle düşer (TCK m. 66/1-e). Ağır sonuçlu yaralamalarda üst sınır beş yılı aşarsa süre on beş yıldır (TCK m. 66/1-d).
- Kesilme: Şüphelinin savcı huzurunda ifadesinin alınması veya iddianame düzenlenmesi gibi işlemler zamanaşımını keser; kesilme hâlinde süre en fazla yarısına kadar uzar (TCK m. 67).
- Uzlaştırmada durma: İlk uzlaşma teklifinden uzlaştırmacının raporunu büroya verdiği tarihe kadar dava zamanaşımı ile kovuşturma koşulu olan dava süresi işlemez (CMK m. 253/21).
Uzlaşma: hangi hâllerde ve nasıl?
Basit yaralama ve temel kasten yaralama uzlaştırma kapsamındadır; nitelikli hâller (TCK m. 86/3) kapsam dışıdır (CMK m. 253/1-b).
- Dosya büroya gider: Kamu davası açılması için yeterli şüphe varsa savcılık dosyayı uzlaştırma bürosuna gönderir ve uzlaştırmacı taraflara teklifte bulunur (CMK m. 253/4).
- Cevap süresi: Teklif tarihinden itibaren yedi gün içinde kararınızı bildirmezseniz teklifi reddetmiş sayılırsınız (CMK m. 253/4).
- Müzakere: Uzlaştırmacı işlemleri belgeler kendisine verildikten itibaren en geç otuz gün içinde sonuçlandırır; büro bu süreyi her defasında yirmi günü geçmemek üzere en fazla iki kez uzatabilir (CMK m. 253/12). Müzakereler gizlidir ve buradaki açıklamalar delil olarak kullanılamaz (CMK m. 253/13 ve 20).
- Edim ve sonuç: Şüpheli edimini (özür, zararın ödenmesi, bir kuruma bağış gibi) hemen yerine getirirse kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilir; taksitli veya ileri tarihli edimde kamu davasının açılması ertelenir (CMK m. 253/19). Dava açıldıktan sonra uzlaşılırsa mahkeme davanın düşmesine veya durmasına karar verir (CMK m. 254).
- Giderler: Uzlaşma gerçekleşirse uzlaştırmacı ücreti ve diğer giderler Hazineden karşılanır (CMK m. 253/22).
Birlikte işlenen suçlar: Uzlaştırma kapsamındaki bir suç, kapsama girmeyen başka bir suçla aynı mağdura karşı birlikte işlenmişse uzlaşma hükümleri uygulanmaz (CMK m. 253/3). Örneğin aynı kişiye karşı silahla tehdit ve basit yaralama birlikte işlenirse yaralama için de uzlaştırma yapılmaz. 25 Aralık 2025'te yürürlüğe giren 7571 sayılı Kanunla bu kurala bir istisna eklendi: önödeme kapsamındaki bir suç ile uzlaştırma kapsamındaki bir suç birlikte işlenmişse, uzlaştırma kapsamındaki suç için uzlaşma hükümleri uygulanır. Kavgada hakaret ile basit yaralamanın birlikte işlendiği dosyalarda hakaret önödemeye tabi olduğundan yaralama için uzlaştırma yapılabilir.
Basit yaralama cezası paraya çevrilir mi?
Basit yaralamada hâkim doğrudan adli para cezasına hükmedebilir; hapis cezasını seçtiyse bu ceza artık paraya çevrilmez (TCK m. 50/2).
- Seçimlik ceza: Basit yaralamada kanun "hapis veya adli para cezası" öngördüğü için hâkim baştan adli para cezasını seçebilir (TCK m. 86/2). Suç tanımında hapis ile adli para cezası seçenek olarak öngörülmüşse ve hâkim hapis cezasını seçmişse bu ceza sonradan adli para cezasına çevrilmez (TCK m. 50/2).
- Temel kasten yaralama: Alt sınır bir yıl altı ay olduğundan sonuç ceza ancak indirimlerle bir yıl veya daha aza inerse kısa süreli hapis cezası sayılır ve adli para cezasına ya da diğer seçenek yaptırımlara çevrilebilir (TCK m. 49/2 ve 50/1). Haksız tahrikte ceza dörtte birinden dörtte üçüne kadar indirildiği için bu sonuç doğabilir (TCK m. 29).
- Zorunlu çevirme: Daha önce hapis cezasına mahkûm edilmemiş kişinin otuz gün veya daha az süreli hapis cezası ile fiil tarihinde on sekiz yaşını doldurmamış veya altmış beş yaşını bitirmiş kişilerin bir yıl veya daha az süreli hapis cezası mutlaka seçenek yaptırıma çevrilir (TCK m. 50/3).
- Adli para cezasının hesabı: Ceza, belirlenen tam gün sayısının bir gün karşılığı takdir edilen miktarla çarpılmasıyla bulunur; gün sayısı kural olarak beş günden az, yedi yüz otuz günden fazla olamaz ve bir gün karşılığı miktar kanundaki alt ve üst sınır arasında kişinin ekonomik durumuna göre belirlenir (TCK m. 52/1-2). Güncel tutarları kanun metninden ve kararınızdan kontrol edin.
- Taksit: Hâkim adli para cezası için bir yılı geçmeyen mehil verebilir veya taksitlendirebilir; taksit süresi iki yılı geçemez ve taksit sayısı dörtten az olamaz (TCK m. 52/4).
Erteleme ve hükmün açıklanmasının geri bırakılması
İki yıl veya daha az süreli hapis cezası ertelenebilir ve aynı sınır, hükmün açıklanmasının geri bırakılması için de geçerlidir.
- Erteleme: Daha önce kasıtlı bir suçtan üç aydan fazla hapis cezasına mahkûm edilmemiş ve tekrar suç işlemeyeceği kanaati oluşan kişinin iki yıl veya daha az süreli hapis cezası ertelenebilir; bir yıldan az, üç yıldan fazla olmamak üzere denetim süresi belirlenir (TCK m. 51/1 ve 3).
- Hükmün açıklanmasının geri bırakılması: Hükmolunan ceza iki yıl veya daha az süreli hapis ya da adli para cezasıysa mahkeme hükmün açıklanmasını geri bırakabilir; bu karar, hükmün sanık hakkında hukuki sonuç doğurmaması anlamına gelir (CMK m. 231/5). Koşulları 2026'da değiştiği için ayrıntılar hükmün açıklanmasının geri bırakılması yazımızda anlatılıyor.
Memuriyete engel mi, sicile işler mi?
Kasten yaralamadan bir yıl veya daha fazla süreli hapis cezası almak memuriyete engeldir; daha kısa hapis ya da adli para cezası, Devlet Memurları Kanunu'nun genel şartı bakımından engel oluşturmaz.
- Kanundaki ölçü: Devlet memurluğuna alınacaklarda, kasten işlenen bir suçtan dolayı bir yıl veya daha fazla süreyle hapis cezasına mahkûm olmamak şartı aranır; kasten yaralama, hırsızlık ve dolandırıcılık gibi süreye bakılmaksızın engel sayılan suçlar listesinde değildir (DMK m. 48/A-5).
- Görevdeki memur: Memurluğa alınma şartlarından birini sonradan kaybeden memurun memurluğu sona erer (DMK m. 98/b). Ayrıca disiplin hükümleri ve kurumların özel mevzuatı ayrı değerlendirilir.
- Ertelenen ceza: Erteleme, mahkûmiyeti ortadan kaldırmaz; bir yıl veya daha fazla süreli ertelenmiş hapis cezası da bu şart bakımından dikkate alınır.
- Çevrilen ceza: Kısa süreli hapis cezası adli para cezasına çevrilmişse kanuna göre asıl mahkûmiyet çevrilen adli para cezasıdır (TCK m. 50/5).
- Adli sicil: Kesinleşmiş mahkûmiyet hükümleri adli sicile kaydedilir (Adli Sicil Kanunu m. 4). Uzlaşma sonucu verilen kovuşturmaya yer olmadığı veya düşme kararları mahkûmiyet değildir. Silinme süreleri için adli sicil yazımıza bakabilirsiniz.
Kavga, meşru savunma ve haksız tahrik
Yaralama dosyalarının çoğu karşılıklı kavgadan çıkar; bu dosyalarda iki taraf hem mağdur hem şüpheli olabilir.
- Meşru savunma: Kendinize veya başkasına yönelik, gerçekleşen ya da gerçekleşmesi veya tekrarı muhakkak olan haksız bir saldırıyı o anda defetmek zorunluluğuyla ve saldırıyla orantılı biçimde hareket ettiyseniz ceza verilmez (TCK m. 25/1). Sınırın mazur görülebilecek bir heyecan, korku veya telaştan aşılması hâlinde de ceza verilmez (TCK m. 27/2).
- Haksız tahrik: Haksız bir fiilin yarattığı hiddet veya şiddetli elemin etkisiyle hareket ettiyseniz ceza dörtte birinden dörtte üçüne kadar indirilir (TCK m. 29). Ayrıntı için haksız tahrik indirimi makalesine bakabilirsiniz.
- Yaralamaya karşı hakaret: Hakaret, kasten yaralama suçuna tepki olarak işlenmişse hakaret edene ceza verilmez (TCK m. 129/2).
- Kendi raporunuz: Kavgada siz de yaralandıysanız mutlaka muayene olun ve şikâyetçi olup olmadığınızı ifadenizde açıkça belirtin.
Çocukların işlediği yaralama
Fiil tarihinde on iki yaşını doldurmamış çocuğun ceza sorumluluğu yoktur; daha büyük çocuklarda ceza yaşa göre indirilir.
- On iki ile on beş yaş arasında, fiilin anlam ve sonuçlarını algılama yeteneği varsa ceza yarı oranında indirilir; yoksa yalnızca güvenlik tedbiri uygulanır (TCK m. 31/2).
- On beş ile on sekiz yaş arasında ceza üçte bir oranında indirilir (TCK m. 31/3).
- 18 Ağustos 2026'da yürürlüğe giren 7593 sayılı Kanunla, ağır sonuçlu yaralamalarda (TCK m. 87/2 ve 4) on beş yaşını doldurmuş çocuklar hakkında bu indirimin uygulanmayabileceği kabul edildi (TCK m. 31/4). Basit ve temel kasten yaralamada yaş indirimi uygulanmaya devam eder.
- Adli süreçteki çocuklar bakımından, mağdur gerçek veya özel hukuk tüzel kişisiyse üst sınırı üç yılı geçmeyen hapis veya adli para cezası gerektiren suçlar da uzlaştırma kapsamındadır (CMK m. 253/1-c).
Tazminat
Yaralanan kişi ceza dosyasından ayrı olarak maddi ve manevi tazminat isteyebilir; uzlaşma ise bu hakkı sınırlayabilir.
- Tedavi giderleri ve çalışamadığınız günlerin kaybı haksız fiil hükümlerine göre istenir (TBK m. 49); bedensel bütünlüğü zedelenen kişiye manevi tazminat da ödenebilir (TBK m. 56).
- Tazminat istemi, zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiğiniz tarihten başlayarak iki yılın ve her hâlde fiilin işlendiği tarihten başlayarak on yılın geçmesiyle zamanaşımına uğrar; ceza zamanaşımı daha uzunsa o süre uygulanır (TBK m. 72).
- Uzlaşma sağlanırsa, uzlaşma anında tespit edilemeyen veya sonradan ortaya çıkan zararlar hariç, aynı suç nedeniyle tazminat davası açılamaz (CMK m. 253/19). Uzlaşma edimini belirlerken zararınızın tamamını hesaba katın.
Sık yapılan hatalar
- Basit yaralamada altı aylık şikâyet süresini kaçırmak.
- Eşe veya kardeşe karşı yaralamada şikâyetten vazgeçince dosyanın kapanacağını sanmak.
- Uzlaştırma teklifine yedi gün içinde cevap vermemek; sessiz kalmanın ret sayıldığını bilmemek.
- Tedavi bitmeden uzlaşmak ve sonradan ortaya çıkan zararları hesaba katmamak.
- Hâkim hapis cezasını seçtikten sonra bunun paraya çevrileceğini beklemek.
- Kavgada kendi yaralarını belgelememek ve karşı şikâyet hakkını kullanmamak.
- 4 Haziran 2025'ten önce işlenen fiile yeni ve daha ağır sınırların uygulandığını düşünmek.
Ne zaman avukata ihtiyaç duyulur?
Yaralama nitelikli hâle giriyorsa, ağır bir sonuç veya kırık varsa, karşılıklı şikâyet bulunuyorsa ya da memuriyet ve meslek hayatınız mahkûmiyetten etkilenebilecekse, uzlaşma teklifini değerlendirmeden ve ifade vermeden önce bir avukattan destek almak dosyanın seyrini anlamanıza yardımcı olur.
Kaynaklar
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu (m. 7, 25, 27, 29, 31, 35, 49-52, 62, 66, 67, 73, 86, 87, 129)
- 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu (m. 158, 231, 253, 254)
- 7550 sayılı Kanun, Resmî Gazete, 4 Haziran 2025 (mükerrer)
- 7571 sayılı Kanun, Resmî Gazete, 25 Aralık 2025
- 7593 sayılı Kanun, Resmî Gazete, 18 Ağustos 2026
- 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu (m. 48, 98)
- 5352 sayılı Adli Sicil Kanunu (m. 4)
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (m. 49, 56, 72)