Trafik suçu sayılan bir fiilden dolayı hakkında ceza uygulanan sürücülere yönetmelikte belirlenen ceza puanı verilir; suçun işlendiği tarihten geriye doğru bir yıl içinde toplam yüz puanı dolduran sürücünün belgesi iki ay süreyle geri alınır ve sürücü eğitime tabi tutulur (KTK m. 118). Aynı yıl ikinci kez yüz puan dolarsa belge dört ay, bir yıl içinde üç kez dolarsa belge süresiz iptal edilir.
Bu yazı ceza puanı sisteminin nasıl işlediğini, belge geri alma ve iptal sürelerini, ölümlü kazada belge geri alınmasını, mahkemenin geçici geri alma yetkisini ve hız, kırmızı ışık, telefon, emniyet kemeri gibi ihlallerin kendi geri alma kurallarını anlatır. Belge geri almaya itiraz konusunda genel bilgi için ehliyet geri alma yazımıza, ceza itirazı için trafik cezasına itiraz yazımıza bakabilirsiniz.
Bu yazıda
- Ceza puanı nedir, nasıl verilir?
- Yüz puan dolarsa: iki ay, dört ay ve iptal
- Ölümlü kazaya asli kusurlu olmak
- Belge geri alınmışken araç kullanmak
- Mahkemenin geçici geri alma kararı
- İhlal türlerine göre belge geri alma
- Belge nasıl iade edilir?
- Kaynaklar
Ceza puanı nedir, nasıl verilir?
Kanunun suç saydığı bir fiilden dolayı hakkında ceza uygulanan sürücülere, her ceza için esasları yönetmelikte belirlenen ceza puanları verilir. Puanların tespit ve uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar da yönetmelikte gösterilir (KTK m. 118). Puan durumunuzu düzenli takip etmeniz, belge geri alınmasının önüne geçmenize yardımcı olur.
Yüz puan dolarsa: iki ay, dört ay ve iptal
- İlk kez: Trafik suçunun işlendiği tarihten geriye doğru bir yıl içinde toplam yüz ceza puanını dolduran sürücülerin belgeleri iki ay süre ile geri alınır ve sürücüler eğitime tabi tutulur.
- Aynı yıl ikinci kez: Aynı yıl içinde ikinci defa yüz puanı dolduran sürücülerin belgeleri dört ay süre ile geri alınır ve sürücüler psiko-teknik değerlendirmeye ve psikiyatri uzmanının muayenesine tabi tutulur. Engel hâli yoksa belge süre sonunda iade edilir.
- Aynı yıl üçüncü kez: Bir yıl içinde üç defa yüz ceza puanını dolduran sürücülerin sürücü belgeleri süresiz olarak iptal edilir.
Bütün bu kurallar KTK m. 118'de düzenlenmiştir.
Ölümlü kazaya asli kusurlu olmak
Ölümle sonuçlanan trafik kazalarına asli kusurlu olarak sebebiyet veren sürücülerin sürücü belgeleri bir yıl süre ile geri alınır. Ceza davası ve tazminat süreçleri ayrıca yürür (KTK m. 118). Kusurun nasıl belirlendiği ve kaza tutanağına itiraz için trafik kazası sonrası yükümlülükler yazımıza bakabilirsiniz.
Belge geri alınmışken araç kullanmak
Sürücü belgesi geri alınanlardan, geri alma süresi içinde araç kullandığı tespit edilenler, Kanunun 36. maddesinin üçüncü fıkrasına göre idari para cezasıyla cezalandırılır (KTK m. 118). Belge iade edilmeden araç kullanmayın.
Mahkemenin geçici geri alma kararı
Diğer cürümlerden mahkûmiyet hâlinde mahkemece ceza süresini geçmemek üzere sürücü belgelerinin geçici olarak geri alınmasına da karar verilebilir. Geçici geri alma, hürriyeti bağlayıcı ceza hükümlerinin infazından sonra yerine getirilir (KTK m. 119'un yürürlükteki fıkrası).
İhlal türlerine göre belge geri alma
- Hız sınırını çok aşmak: Yerleşim yeri içinde ve dışında kanunda belirtilen en yüksek üç hız aşımı diliminden birinin ihlali hâlinde belge her seferinde otuz, altmış veya doksan gün süreyle geri alınır. Bir yıl içinde beşinci kez geri alınan belge, psikoteknik ve psikiyatri incelemesi sonrası iade edilir (KTK m. 51).
- Kırmızı ışık: Bir yıl içinde kırmızı ışık kuralını üç defa ihlal edenlerin belgesi otuz, dört defa ihlal edenlerin altmış, beş defa ihlal edenlerin doksan gün geri alınır; altı defa ihlalde belge iptal edilir. Kırmızı ışık ihlaliyle kazaya sebep olanın belgesi altmış gün geri alınır (KTK m. 47).
- Dur ihtarına uymayıp kaçmak: Sabit veya seyir hâlinde yürütülen denetimlerde zabıtanın uyarı ve işaretlerine rağmen dur ikazına uymayarak kaçanlara idari para cezası uygulanır, sürücü belgesi altmış gün süreyle geri alınır ve araç altmış gün süreyle trafikten menedilir (KTK m. 47).
- Seyir hâlinde cep telefonu: Cep telefonu kullanma kuralının bir yıl içinde üç veya daha fazla ihlal edilmesi hâlinde sürücüye idari para cezası uygulanır ve sürücü belgesi her seferinde otuz gün süreyle geri alınır. Belge, para cezaları ödenmeden iade edilmez (KTK m. 73).
- Emniyet kemeri: Sürücüler tarafından son ihlalden geriye bir yıl içinde emniyet kemeri kuralı dört veya daha fazla kez ihlal edilirse sürücü belgeleri her seferinde otuz gün süreyle geri alınır; belgenin iadesi için idari para cezalarının tamamının ödenmiş olması gerekir (KTK m. 78).
Alkollü araç kullanma ve uyuşturucu hâlinde belge geri alma kuralları ayrıdır; bunun için alkollü araç kullanma yazımıza bakın.
Belge nasıl iade edilir?
Belgenin geri alma süresi bittiğinde iade edilebilmesi için çoğu hâlde ilgili kişi hakkında verilen idari para cezalarının tamamının ödenmiş olması aranır; telefon kullanımında (KTK m. 73) ve emniyet kemerinde (KTK m. 78) kanun bunu açıkça belirtir. Eğitim, psikoteknik değerlendirme gibi ek şartlar varsa onları da tamamlamanız gerekir. İade için işlemi yapan trafik biriminden güncel evrak listesini öğrenin.
Sık yapılan hatalar
- Bir yılın içinde ihlallerin birikeceğini hesaba katmamak; sayılar suç tarihinden geriye doğru bir yıla göre aranır.
- Geri alma süresi içinde araç kullanmak ve ek yaptırım doğurmak.
- Para cezalarını ödemeden belgeyi iade almayı beklemek.
- Ceza puanı ile ihlale özgü belge geri alma sürelerini karıştırmak; ikisi ayrı kurallardır.