Hususi otomobil sürücüleri için 0.50 promilin üzerinde alkol, diğer araçlar için 0.21 promil ve üzeri idari para cezası ve sürücü belgesinin geri alınması sonucunu doğurur; 1.00 promilin üzerinde ayrıca Türk Ceza Kanunu m. 179/3 uygulanır (KTK m. 48). Alkol veya uyuşturucu etkisiyle araç kullanmanın cezası altı aydan iki yıla kadar hapistir (TCK m. 179/3).
Bu yazı alkollü araç kullanmada promil sınırlarını, belge geri alma sürelerini, tekrar hâlindeki artışı, ölçüme itiraz ve ölçümü reddetmeyi, kazaya karışan sürücünün muayenesini, uyuşturucu hâlini ve alkollü sürücünün karıştığı kazada sigorta şirketinin durumunu anlatır. Daha genel bir anlatım için alkollü araç kullanma cezası yazımıza ve belge geri alma işlemlerine itiraz için ehliyet geri alma yazımıza da bakabilirsiniz. Cezaların güncel tutarlarını resmî kaynaktan kontrol edin; bu yazıda tutar verilmemiştir.
Bu yazıda
- Promil sınırları ve ilk ihlalin sonucu
- Tekrar hâlinde süreler ve eğitim
- İdari yaptırım ile hapis cezası birlikte olur mu?
- Alkolmetre, ölçümü reddetme ve kan örneği
- Kazaya karışırsanız zorunlu muayene
- Uyuşturucu veya uyarıcı madde
- Taşımacılıkta kullanılan araçlar
- Alkollü sürücünün kazasında sigorta hiç ödeme yapmaz mı?
- Kaynaklar
Promil sınırları ve ilk ihlalin sonucu
Uyuşturucu veya uyarıcı maddeleri almış olan sürücüler ile alkollü olan sürücülerin karayolunda araç sürmeleri yasaktır. Alkolün kandaki miktarını tespit etmek için kollukça teknik cihazlar veya test kitleri kullanılır (KTK m. 48).
- Hususi otomobil: 0.50 promilin üzerinde alkollü olarak araç kullandığı tespit edilen sürücü hakkında, fiil bir suç oluştursa bile, idari para cezası verilir ve sürücü belgesi altı ay süreyle geri alınır.
- Diğer araçlar: Hususi otomobil dışındaki araçları alkollü olarak kullanan sürücüler bakımından promil alt sınırı 0.21 olarak uygulanır.
- Kaza yaparsanız: Hususi otomobil sürücüleri bakımından 0.50 promilin, diğer araç sürücüleri bakımından 0.20 promilin üzerinde alkollü olan sürücünün trafik kazasına sebebiyet vermesi hâlinde ayrıca Türk Ceza Kanununun ilgili hükümleri uygulanır.
Tekrar hâlinde süreler ve eğitim
Alkollü araç kullanma nedeniyle sürücü belgesi geri alınan kişiye, son ihlalin gerçekleştiği tarihten itibaren geriye doğru beş yıl içinde ikinci defasında idari para cezası verilir ve sürücü belgesi iki yıl süreyle geri alınır; üç veya üçten fazla ihlalde idari para cezası daha da artar ve sürücü belgeleri her seferinde beşer yıl süreyle geri alınır. Sürücü belgelerinin herhangi bir nedenle geçici olarak geri alınmış olması hâlinde bu süreler, geçici alma süresinin bitiminde başlar (KTK m. 48).
Alkollü araç kullanması nedeniyle son ihlalden geriye doğru beş yıl içinde sürücü belgeleri ikinci defa geri alınan sürücüler, yönetmelikte gösterilen sürücü davranışlarını geliştirme eğitimine; üç veya daha fazla geri alınan sürücüler ise psiko-teknik değerlendirmeye ve psikiyatri uzmanının muayenesine tabi tutulur (KTK m. 48). Geçici olarak geri alınan belgelerin iade edilebilmesi için kanun kapsamında verilen idari para cezalarının tamamının tahsil edilmiş olması şarttır.
İdari yaptırım ile hapis cezası birlikte olur mu?
Evet, birlikte uygulanabilir. Alkollü sürüş tespitinde fiil suç oluştursa bile idari para cezası ve belge geri alma uygulanır. Ayrıca 1.00 promilin üzerinde alkollü olduğu tespit edilen sürücüler hakkında Türk Ceza Kanununun 179. maddesinin üçüncü fıkrası da uygulanır (KTK m. 48). Alkol veya uyuşturucu madde etkisiyle ya da başka bir nedenle emniyetli bir şekilde araç sevk ve idare edemeyecek halde olmasına rağmen araç kullanan kişi altı aydan iki yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır (TCK m. 179/3). Ceza yargılaması ile idari yaptırım ayrı yollarla yürür; her ikisi için de süre ve başvuru yollarını ayrı ayrı takip edin.
Alkolmetre, ölçümü reddetme ve kan örneği
- Ölçüme itiraz: Teknik cihaz ile yapılan ölçüme itiraz eden veya bu cihaz ile ölçüm yapılmasına müsaade etmeyen sürücü en yakın adli tıp kurumuna, adli tabipliğe veya Sağlık Bakanlığına bağlı sağlık kuruluşlarına götürülür; uyuşturucu veya alkol tespitinde kullanılmak üzere kan, tükürük veya idrar gibi örnekler alınır. Bu işlem bakımından Ceza Muhakemesi Kanununun 75. maddesi hükümleri, beşinci fıkrası hariç olmak üzere uygulanır (KTK m. 48).
- Ölçüm yaptırmamak: Alkolün kandaki miktarının kolluk tarafından tespit edilmesi için ölçüm yaptırmayan sürücüye idari para cezası verilir ve sürücü belgesi beş yıl süreyle geri alınır (KTK m. 48). Ölçümü reddetmek bu nedenle hafif bir seçenek değildir.
Kazaya karışırsanız zorunlu muayene
Kişinin yaralanmalı veya ölümlü ya da kollukça müdahil olunan maddi hasarlı trafik kazasına karışması hâlinde alkol ve uyuşturucu yönünden muayeneye tabi tutulması zorunludur. Trafik kazası sonucunda kişinin ölmesi veya teknik cihaza üfleyemeyecek kadar yaralanmış olması hâlinde de kan, tükürük veya idrar gibi örnekler alınır (KTK m. 48). Kazadan sonra sürücülerin yükümlülükleri için trafik kazası sonrası yükümlülükler yazımıza bakın.
Uyuşturucu veya uyarıcı madde
Uyuşturucu veya uyarıcı madde aldığı tespit edilen sürücüye idari para cezası uygulanır ve sürücü belgesi iptal edilir; ayrıca Türk Ceza Kanunu hükümleri de uygulanır. Belgesi iptal edilenlerin yeniden sürücü belgesi alabilmesi için belgenin iptal edildiği tarihten itibaren en az beş yıl geçmiş olması, idari para cezalarının tamamının tahsil edilmiş olması ve psiko-teknik değerlendirme ile sağlık kurulu raporu gibi koşulları sağlaması gerekir (KTK m. 48).
Taşımacılıkta kullanılan araçlar
Alkol sınırını aşma veya ölçümü reddetme hükümlerinin, yük ve yolcu taşımacılığı yapılan araçlar kullanılırken son ihlalden geriye doğru beş yıl içinde toplamda üç defa ihlal edilmesi hâlinde sürücünün sürücü belgesi iptal edilir (KTK m. 48).
Alkollü sürücünün kazasında sigorta hiç ödeme yapmaz mı?
Kısa cevap: Zarar görene karşı sigortacının sorumluluğu ile sigortacının sigorta ettirene rücu hakkı farklı konulardır. Sigorta sözleşmesinden veya sigorta sözleşmesine ilişkin kanun hükümlerinden doğan ve tazminat yükümlülüğünün kaldırılması ya da miktarının azaltılması sonucunu doğuran haller zarar görene karşı ileri sürülemez. Ödemede bulunan sigortacı ise sözleşmeye ve kanun hükümlerine göre, tazminatın kaldırılmasını veya azaltılmasını sağlayabileceği oranda sigorta ettirene başvurabilir (KTK m. 95).
Bu nedenle tek bir istisna cümlesiyle "alkollü sürücünün kazasında kimseye ödeme yapılmaz" sonucu çıkarılamaz. Alkolün olayla ilişkisi ve poliçe hükümleri ayrıca değerlendirilir; zarar gören üçüncü kişinin talebi ile sigortacının sigortalıya dönük hakkı ayrı ilişkilerdir. Zararınızın kalemleri ve haksız fiil sorumluluğu için trafik kazası tazminatı yazımıza göz atın.
Sık yapılan hatalar
- Ölçümü reddetmenin daha az yaptırım doğuracağını düşünmek; reddetme belge için beş yıllık geri almaya yol açar.
- Teknik cihaz sonucuna itirazı kolluk önünde bildirmeyip sonradan örnek alınmasını talep etmemek.
- Geri alma süresi içinde araç kullanmak; bu ayrı bir yaptırım doğurur.
- İdari işlem ve ceza dosyasını tek süreç sanıp sürelerden birini kaçırmak.