Özel sağlık hizmeti alırken tüketici hükümlerinden yararlanabilirsiniz: hizmet taahhüt edilen özellikleri taşımıyorsa ayıplıdır ve hizmetin yeniden görülmesini, ücretsiz onarımı, ayıp oranında bedel indirimini veya sözleşmeden dönmeyi seçebilirsiniz (6502 sayılı Kanun m. 13 ve 15). Estetik işlemde vaat edilen sonucun alınıp alınmadığı sözleşmenin niteliğine ve kayıtlara göre değerlendirilir (TBK m. 112, 470-475). Tıp diploması olmadan hasta tedavi eden kişi için kanun hapis ve adli para cezası öngörür (Tababet Kanunu m. 25).
Bu yazı, diş tedavisi için ödenen paranın iadesini, estetik işlemde vaat edilen sonucun alınmaması hâlini, hastane faturasında beklenmeyen kalemleri ve hekimlik izni, diploma, uzmanlık, reklam, muayenehane ve diş hekimliği ile ebelik kurallarını anlatır.
Bu yazıda
- Diş tedavisi için ödediğim parayı geri isteyebilir miyim?
- Estetik işlemde vaat edilen sonuç alınmadı
- Hastane ücretinde beklenmeyen kalem çıktı
- Hekim kimdir? Diploma, tescil ve uzmanlık
- Reklam, muayenehane ve çalışma sınırları
- Ameliyat yetkisi, mahkûmiyet ve meslekten men
- Diş hekimleri ve ebeler
- Hekim doğrulaması: ne sorabilirsiniz?
- Kaynaklar
Diş tedavisi için ödediğim parayı geri isteyebilir miyim?
Hizmetin kapsamı, ayıp iddiası, tamamlanan aşamalar ve sözleşme ilişkisi birlikte değerlendirilir. Ayıplı hizmet, sözleşmede belirlenen süre içinde başlamayan veya taraflarca kararlaştırılmış olan ve objektif olarak sahip olması gereken özellikleri taşımaması nedeniyle sözleşmeye aykırı olan hizmettir. Hizmet sağlayıcısının bildirdiği, internet portalında veya reklam ve ilanlarında yer alan özellikleri taşımayan ya da yararlanma amacı bakımından değerini veya makul beklenen faydaları azaltan ya da ortadan kaldıran eksiklikler içeren hizmetler de ayıplıdır (6502 sayılı Kanun m. 13). Ayıplı ifada tüketici; hizmetin yeniden görülmesi, hizmet sonucu ortaya çıkan eserin ücretsiz onarımı, ayıp oranında bedelden indirim veya sözleşmeden dönme haklarından birini kullanmakta serbesttir; seçtiği haklardan biriyle birlikte tazminat da talep edebilir (m. 15). Dönme veya indirimde ödenen bedelin tümü veya indirim tutarı derhâl iade edilir; ücretsiz onarım veya yeniden görmede ise talep sağlayıcıya yöneltildikten sonra en geç otuz iş günü içinde yerine getirilmelidir. Ayıplı hizmetten sorumluluk, hizmetin ifasından itibaren iki yıllık zamanaşımına tabidir (m. 16).
Pratikte para iadesi isterken şunları hazırlayın: tedavi planı, ödeme belgeleri, röntgen ve fotoğraflar, şikâyet yazışmaları ve hangi aşamaların tamamlandığına dair kayıt. Memnuniyetsizlik ile somut sorunu birbirinden ayırın: “beklediğim gibi olmadı” demek yerine hangi işlemin, hangi plana göre yapılmadığını veya hangi özelliği taşımadığını yazın. Tedavinin yarıda kaldığı durumlarda tamamlanan aşamalar için ödeme yapılması gerekebilir; bu hesabın sözleşmedeki plana göre yapılması beklenir. Tüketici uyuşmazlıklarında başvuru yolları ve parasal sınırlar için Ticaret Bakanlığının resmî duyurularına bakın.
Estetik işlemde vaat edilen sonuç alınmadı; ne gerekir?
Vaat, sözleşmenin niteliği, uygulama ve sonuç kayıtları birlikte incelenir; her estetik işlem için aynı hukuki garanti veya tazminat kuralı varsayılamaz. İki ayrı hukuki çerçeve gündeme gelebilir. Hekimlik niteliğindeki işlerde vekâlet hükümleri uygulanır; vekil benzer alanda iş üstlenen basiretli bir vekilin göstermesi gereken özenle hareket etmekle yükümlüdür (TBK m. 506). Bir sonucun, yani bir eserin meydana getirilmesi taahhüt edilmişse eser sözleşmesi hükümleri tartışılabilir: yüklenici edimleri sadakat ve özenle ifa etmek zorundadır ve eser ayıplıysa işsahibi sözleşmeden dönme, bedelden indirim veya ücretsiz onarım gibi seçimlik haklardan birini kullanabilir (TBK m. 470-475). Genel olarak da borç hiç veya gereği gibi ifa edilmezse borçlu, kendisine hiçbir kusurun yüklenemeyeceğini ispat etmedikçe alacaklının zararını gidermekle yükümlüdür (TBK m. 112).
Bu yüzden reklam ve “önce-sonra” görsellerini, onam belgesini, uygulamadan önceki bilgilendirme notlarını, yazılı tekliflerinizi ve uygulama sonrası fotoğraflarınızı saklayın. Hekim sorumluluğu ve bilirkişi süreci için hekimin hukuki sorumluluğu yazımıza bakabilirsiniz.
Hastane ücretinde beklenmeyen kalem çıktı; ne isteyebilirim?
Ayrıntılı fatura, ücret bilgilendirmesi, onay ve hizmet dökümünü isteyin; sigorta veya SGK kapsamı ile özel ücret ilişkisini ayırın ve yapılmayan veya onaylanmayan hizmet iddianızı kalem bazında yazın. Tüketici mevzuatında yazılı sözleşmeler ve bilgilendirmeler anlaşılır dille düzenlenir ve bir nüshası tüketiciye verilir; tüketiciden, sunulan hizmet kapsamında haklı olarak yapılmasını beklediği ve sözleşmeyi düzenleyenin yasal yükümlülükleri arasında yer alan edimler için ek bir bedel talep edilemez. Sözleşmeye istinaden talep edilecek her türlü ücret ve masrafa ilişkin bilgilerin sözleşmenin eki olarak yazılı biçimde verilmesi zorunludur (m. 4). Tüketiciyle müzakere edilmeden eklenen, dürüstlük kuralına aykırı biçimde tüketici aleyhine dengesizlik doğuran şartlar haksız şart olup kesin olarak hükümsüzdür (m. 5).
Hekim kimdir? Diploma, tescil ve uzmanlık
- Diploma: Türkiye’de tababet icra etmek ve hasta tedavi edebilmek için tıp fakültesinden diploma sahibi olmak şarttır; diplomanın geçerli olması için ayrıca yetkili bakanlıkça tasdik ve tescil edilmesi aranır (Tababet Kanunu m. 1 ve 2). Hekimden diploma ve tescil bilgisini isteyebilirsiniz.
- Yurt dışı diploma: Yabancı ülkelerdeki tıp fakültelerinden alınan diplomalar, Türk tıp fakültesinin programı ve öğrenim süresiyle aynı veya benzer şartlarda alınmışsa onaylanıp kütüğe geçirilir ve meslek icrasına izin verilir; aksi hâlde teori ve pratik sınavı, gerekirse ek eğitim aranır (m. 4). Mevzuata dayanan kazanılmış hakları Türkiye’de tanınmış yabancı hekimler de mesleklerini bu kanun çerçevesinde icra edebilir (m. 77).
- Uzmanlık: Bir dalda sürekli uzman olmak ve bu unvanı ilan edebilmek için tıp fakültesinden veya yetkili kurumdan alınmış uzmanlık belgesi gerekir; yurt dışından alınan belgenin Türkiye’de tasdik edilmesi aranır. Uzmanlığı olmayanın bu unvanı ilan etmesi yasaktır (m. 8 ve 10).
- Diplomasız tedavi: Tıp diploması olmadığı hâlde, kazanç amacı olmasa bile hasta tedavi eden veya tabip unvanını takınan kişi için iki yıldan beş yıla kadar hapis ve bin güne kadar adli para cezası öngörülür (m. 25). Şüpheli bir uygulamayı yetkili makamlara bildirebilirsiniz.
Reklam, muayenehane ve çalışma sınırları
- Muayenehane bildirimi: Muayenehane açan hekim, hasta kabulüne başladığından itibaren en çok bir hafta içinde adını, diploma tarih ve numarasını, muayenehane yerini ve varsa uzmanlık belgelerini yetkili sağlık makamına kaydettirmek zorundadır. Nakil hâlinde en az yirmi dört saat önce bildirim gerekir; muayenehanesini kapatıp meslekten vazgeçen hekim de en az yirmi dört saat önce kayıtlı olduğu sağlık dairesine başvurarak kaydına işaret ettirmelidir (m. 5 ve 6). Bu yükümlülüklere uymayana idari para cezası öngörülür (m. 27).
- Reklam: Hekimler yalnızca hasta kabul ettikleri yeri, muayene saatlerini ve uzmanlıklarını bildiren ilan düzenleyebilir; bunun dışında ilan ve reklam yasaktır (m. 24).
- Ticaret yasağı: Mesleğini icra etmek üzere bir yerde kayıtlı olan hekimin bizzat dükkân veya mağaza açarak her türlü ticaret yapması yasaktır (m. 12).
- Çalışma sınırı: Hekimler, Sağlık Bakanlığının istihdam planlaması çerçevesinde ve kanunda sayılan kurum türlerinin her biri kapsamında olmak kaydıyla en fazla iki sağlık kurum ve kuruluşunda çalışabilir (m. 12).
Ameliyat yetkisi, mahkûmiyet ve meslekten men
Kanun, küçük cerrahi ameliyatı ve sünneti her hekimin yapabileceğini belirtir; cerrahi dalda uzmanlığını belgelemeyen kişi cerrahi ameliyat yapamaz. Olağanüstü ve istisnai hâllerde Sağlık Bakanlığı, eğitim alan kişilere hekim gözetiminde sünnet izni verebilir (m. 3). Genel veya bölgesel uyuşturma ile yapılan büyük ameliyatlar, uzmanlık belgesi taşıyan bir uzman ile birlikte başka bir hekim tarafından yapılmalıdır; uzman bulunamayan yerlerdeki zorunlu ameliyatlar ile acil ve olağanüstü hâller bu kuralın dışındadır (m. 23).
Hekimlik için, ceza kanunundaki süreler geçmiş olsa bile kasten işlenen bir suçtan beş yıl veya daha fazla ya da zimmet, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik gibi sayılan suçlardan hapis cezasına mahkûm olmamak gerekir; mesleğini yapmasına engel olan ve iyileşmesi mümkün olmayan akıl hastalığı muayene ile anlaşılan hekim ise Sağlık Bakanlığının teklifi ve Yüksek Disiplin Kurulu kararıyla meslekten men edilir ve diploması geri alınır (m. 28). Somut durum dosya üzerinden kontrol edilmelidir.
Diş hekimleri ve ebeler
- Diş hekiminin yetkisi: Dişlerin, diş etlerinin ve bunlarla doğrudan bağlantılı ağız ve çene dokularının sağlığının korunması, hastalıklarının teşhisi, tedavisi ve rehabilitasyonu ile ilgili her türlü mesleki faaliyeti yapmaya yetkilidir; uzman unvanı için uzmanlık belgesi gerekir (m. 29).
- Diplomasız diş hekimliği ve klinik: Diploması olmadan diş hekimliğine ilişkin muayene veya müdahale yapan ya da klinik hizmetleri için işyeri açanın meslek icrası durdurulur ve bu kişilere üç yıldan beş yıla kadar hapis ve bin güne kadar adli para cezası verilir (m. 41).
- Birden fazla muayenehane: Diş hekiminin birden fazla yerde muayenehane açarak mesleğini icra etmesi yasaktır; serbest çalışan diş hekimi kendi muayenehanesinde birden fazla olmamak üzere bir diş hekimi istihdam edebilir (m. 43). Muayenehanede diploması olmayan kişinin hastalara tedavi uygulaması yasaktır; buna izin veren diş hekimine idari para cezası uygulanır (m. 46 ve 44). Muayenehane açma şartları için diş hekimi muayenehane yazımıza bakabilirsiniz.
- Ebe: Gebeliğin tespitini, gebe izlemini ve gerekli muayeneleri yapar, normal doğum eylemini gerçekleştirir ve doğum sırasında gereken küçük tıbbi müdahaleleri uygular; riskli durumlarda tıbbi bakıma erişimin sağlanmasında görev alır (m. 51). Ebelerin reçete yazması yasaktır; gerekli ve reçeteyle alınması zorunlu maddeleri resmî hekimlerin yazdığı reçeteyle eczanelerden temin ederler (m. 52).
Hekim doğrulaması: ne sorabilirsiniz?
Tedaviye başlamadan önce hekimin adını, diploma ve tescil bilgisini, uzmanlık belgesini ve çalıştığı kurumu sorabilirsiniz. Hizmet bedeli, tedavi planı ve aşamalar yazılı olarak verilsin; ödemeleri belgeli yapın. Reklamlarda yer alan vaatler sonradan ayıp değerlendirmesinde kullanılabileceğinden reklamın ekran görüntüsünü saklayın.
Sık yapılan hatalar
- Tedavi planını ve ücreti yazılı almamak.
- Reklam ve görselleri saklamamak.
- Memnuniyetsizliği somut bir ayıba dönüştürmeden iade istemek.
- Hekimin yetkisini ve uzmanlık belgesini sormamak.
- Faturada beklenmeyen kalem çıktığında tüm faturayı reddetmek yerine itirazı kalem bazında yazmamak.