İşe İade Davası 2026: Arabulucuya Başvuru Süresi, İki Hafta Dava Süresi, İspat Yükü, İşe Başlatmama Tazminatı ve Boşta Geçen Süre Ücreti

Saat dokuz kırk. Bir mesaj atıyorsun: “Haldun Bey toplantıyı yine akşam altıya koymuş. Adamın saçı yok, vicdanı da yok.”

Grupta herkes gülüyor. Üç tane kahkaha, bir tane “aynen”.

Ertesi sabah İnsan Kaynakları’ndan Pınar Hanım yazıyor: “Murat Bey, bir dakika odama gelebilir misiniz?”

Kurumsal hayatta “bir dakika odama gelir misin” kadar uzun süren bir dakika yoktur.

Masada telefonun duruyor. Şirket telefonu. Ekranda grubun adı: Mesai Mağdurları.

Peki patron, şirket telefonundaki WhatsApp’ını okuyabilir mi? Okuduysa, bunun için seni kovabilir mi? Gel, baştan alalım.

Murat, Ataşehir’de bir plazada çalışıyor. Yirmi üçüncü kat. Manzara güzel, maaş… manzara güzel.

İşe başladığı gün eline bir telefon verdiler: “Şirket hattı, sınırsız internet. Müşteriler seni buradan arayacak.”

Türk insanı sınırsız internet görünce ne yapar? Önce WhatsApp’ı kurar. Sonra annesini ekler. Sonra “Kuzenler” grubu gelir, sonra halı saha, sonra “Mesai Mağdurları”.

Altı ay sonra o telefon artık şirket telefonu değil, Murat’ın hayatı. Dedikodu, düğün davetiyesi, annesinden her sabah çiçekli “hayırlı cumalar”… salı günü.

Bir gün telefon yavaşlıyor. Bilgi işlem: “Bırak abi, güncelleme yapacağız.”

Her şirketin bir bilgi işlemdeki Serkan’ı vardır. Serkan her şeyi görür ama hiçbir şey söylemez. Bu sefer söylüyor.

Telefon Serkan’dan Haldun Bey’e, Haldun Bey’den İnsan Kaynakları’na gidiyor. Ve ertesi sabah: “Ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırı davranış nedeniyle iş sözleşmeniz feshedilmiştir.”

Murat eşyalarını topluyor. Amerikan filmlerindeki gibi karton kutu yok. Bir market poşeti, bir kupa, bir de doğum gününde aldıkları kaktüs.

Şimdi asıl soru: Telefon şirketin. Hat şirketin. Fatura şirketin. O zaman mesajlar da şirketin mi?

Hayır. Telefon şirketin olabilir. Ama içindeki konuşma senin.

Anayasa, özel hayatın gizliliğini ve haberleşmenin gizliliğini korur. Haberleşmenin gizliliğine, hâkim kararı ya da kanunla yetkili kılınmış merciin yazılı emri olmadan dokunulamaz.

Haldun Bey hâkim değil. Serkan hiç değil.

Borçlar Kanunu da işverene bir sınır çizer: İşveren, işçinin kişisel verilerini ancak işe yatkınlığıyla ilgili ya da sözleşmenin ifası için zorunlu olduğu ölçüde kullanabilir.

Kuzenler grubundaki düğün fotoğrafları bu ölçünün içinde değil.

Mahkemeye gelince: Hukuka aykırı elde edilen deliller, bir olayın ispatında dikkate alınamaz. Patron mesajı nasıl ele geçirdiğini açıklayamıyorsa, elindeki ekran görüntüsü çok şey kaybeder.

Haberlere yansıyan bir kararda Yargıtay da şirket telefonundaki özel yazışmaların okunup fesih gerekçesi yapılmasını özel hayatın ihlali saydı. İşçi lehine verilen tazminat kararı onandı.

Ama bir dakika. “Telefon şirketin, her şey serbest” ne kadar yanlışsa, “her şey yasak” da o kadar yanlış.

İşveren, iş için verdiği cihazı denetleyebilir. Önemli olan şunlar: Seni önceden bilgilendirdi mi? Özel kullanım yazılı olarak yasaklanmış mıydı? İnceleme ölçülü müydü, yoksa Serkan sabaha kadar grup mu okudu?

Yani her dosyada sonuç aynı çıkmaz. Ama kural açık: Telefonun sahibi olmak, içindeki hayatın sahibi olmak demek değildir.

Diyelim ki sen Murat’sın. Poşet elinde, kaktüs koltuğunun altında. Şimdi ne yapacaksın?

Önce fesih bildirimini yazılı iste ve sakla. İşveren fesih bildirimini yazılı yapmak ve sebebini açık ve kesin biçimde belirtmek zorunda.

Sonra iş güvencene bak. Otuz veya daha fazla işçi çalışan bir işyerinde, en az altı aydır, belirsiz süreli sözleşmeyle çalışıyorsan, işveren geçerli bir sebebe dayanmak zorunda. Bunu ispat etmek de ona düşer.

Ve en önemlisi: takvim. İşe iade istiyorsan, fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurmalısın. Anlaşma çıkmazsa, son tutanaktan itibaren iki hafta içinde iş mahkemesi.

Bir ay dediysek, “bayram var, sonra bakarız” ayı değil. Takvim ayı.

Kazanırsan ne olur? Fesih geçersiz sayılırsa işveren seni bir ay içinde işe başlatmak zorunda. Başlatmazsa en az dört, en çok sekiz aylık ücretin tutarında tazminat öder. Ama sen de kesinleşen kararın tebliğinden itibaren on iş günü içinde işverene başvurmalısın.

Kıdem ve ihbar tazminatı için de önce arabulucu. Arabulucuya gitmeden açılan dava usulden reddedilir. Özel hayatının ihlal edildiğini düşünüyorsan manevi tazminat talebini de ayrıca belirtmelisin.

Sinirle telefondaki her şeyi silmeyeceksin. Deliller korunmalı.

Ve intikam için Haldun Bey’in telefonunu karıştırmayacaksın. Kişiler arasındaki haberleşmenin gizliliğini ihlal etmek suçtur, hapis cezası var. Bir anda mağdurken sanık olursun. Bu kariyer değişikliği değil.

Haberdeki karar özetini de kendi dosyana birebir yapıştırma. Şirketin telefon politikası, seni bilgilendirip bilgilendirmediği, her şey sonucu değiştirir.

Peki ders ne? Patronun kel olduğunu söylememek mi?

Hayır. Ders şu: Şirket telefonu iş içindir. Özel hayatın için kendi telefonun var. Ve özel hayatın, şirketin demirbaş listesinde değil.

Bir de… o grubun adını değiştir. “Mesai Mağdurları” biraz fazla belli ediyor.

Bu hikâye temsilîdir. Genel bilgidir; hukuki görüş değildir. Süreler işliyorsa beklemeden bir avukata danış.

“Emre abi... kart yanmadı. Seni İK'ya çağırıyorlar.” “İK mı? Sabahın dokuzunda? Zam olsa öğleden sonra söylerlerdi.”

“Gel Emre, otur. Su ister misin? Peçete?” “Sevim Hanım, masada peçete varsa ben bu odadan ağlayarak çıkıyorum demektir.”

“Emre'ciğim...” “Emre'ciğim dediyseniz bitti. Altı yıldır bana Emre bile demediniz, depo diyordunuz.”

“Bak, şirket olarak küçülmeye gidiyoruz.” “Geçen ay üç tane yeni kahve makinesi aldınız. Kahve makinesi büyüyor, ben mi küçülüyorum?”

“Şuraya bir imza at, haklarını eksiksiz alacaksın. Sadece kendi isteğimle ayrılıyorum yazıyor. Formalite.” “Benim kendi isteğim maaş günü, Sevim Hanım. O da ayda bir.”

“Bir de şu var: ibraname. Hiçbir alacağın kalmadığını yazıyor. İmzalarsan bugün biter. İmzalamazsan... uzun sürer.”

“Kuzenim yazmış: Sakın bir şey imzalama! Bir de: Ama ben daha ikinci sınıfım, emin değilim.” “Hangi bölüm?” “Hukuk.” “Hangi sınıf?” “İkinci.” “Hah. İmzala.”

Kalem havada. Emre imzalasın mı? Bu sahne bu sabah kaç İK odasında yaşanıyor, bilmiyoruz. Ama şunu biliyoruz: o masadaki iki kâğıdın her biri ayrı bir tuzak olabilir.

Çünkü işten çıkarılan biri için asıl soru şu: İşe iade mi isteyeceğim, tazminat mı? Ve bu sorunun cevabını, o odada atılacak tek bir imza değiştirebilir. Gel, baştan alalım.

İlk kâğıt: Kendi isteğimle ayrılıyorum. Kulağa formalite gibi geliyor. Ama bu cümle, işten çıkarılmayı istifaya çevirir.

İstifa eden işçi kural olarak kıdem tazminatı alamaz, işe iade de isteyemez. Yani Sevim Hanım'ın formalite dediği şey, aslında elindeki bütün kozlar.

Bizde formalite, büyük bir hakkın küçük bir imzayla gittiği anın adıdır. Tıpkı çay içmeye geliyoruz cümlesinin aslında kız istemeye geliyoruz demek olması gibi: herkes ne olduğunu bilir, ama kimse adını koymaz.

İkinci kâğıt: ibraname. Hiçbir alacağım kalmadı diyen belge. Necdet Bey'in en sevdiği kâğıt.

Ama Borçlar Kanunu burada çok net. İşçinin ibranamesi dört şartı taşımak zorunda: yazılı olacak; iş sözleşmesi bittikten sonra en az bir aylık süre geçmiş olacak; alacağın türü ve miktarı açıkça yazılacak; ödeme eksiksiz ve banka aracılığıyla yapılacak.

Bu şartları taşımayan ibraname kesin olarak hükümsüzdür. Çıkış günü, daha sözleşme biter bitmez İK masasında imzalatılan bir ibraname, bir ay şartını zaten taşıyamaz. Yani Necdet Bey'in uzattığı kâğıt, büyük ölçüde kâğıttan ibaret.

Peki şirket küçülüyor demek, birini işten çıkarmaya yeter mi? Cevap: Olabilir. Ama söylemek yetmez.

İş Kanunu'na göre işveren, işe iade kapsamındaki bir işçiyi ancak geçerli bir sebeple çıkarabilir: işçinin yeterliliği, davranışları ya da işletmenin, işyerinin veya işin gerekleri. Küçülme bu son gruba girer; ama gerçek olmalı ve işe gerçekten yansımalı.

Usul de var: Fesih yazılı yapılır ve sebebi açık, kesin yazılır. Sebep davranışın ya da verimin ise önce savunman alınır. Ve en önemlisi: Geçerli sebebi ispat etmek işverenin işidir, senin değil.

Bir de bizim şirketlerin klasiği var: Biz burada bir aileyiz. Bu cümle kurulduysa dikkat. Çünkü ailede mirası her zaman en son duyan sen olursun. Payına düşen de genelde bir koli.

Ama işe iade herkese açık bir kapı değil. Dört şartı var.

İşyerinde otuz veya daha fazla işçi çalışacak. Senin en az altı aylık kıdemin olacak. Sözleşmen belirsiz süreli olacak. Ve sen, işyerinin bütününü yöneten, işe alıp çıkarma yetkisi olan bir işveren vekili olmayacaksın.

Emre'nin depoda seksen kişiyle altı yılı var; kapı açık. Peki otuzdan az işçi varsa? O zaman işe iade yok. Ama fesih hakkı kötüye kullanılmışsa, bildirim süresinin üç katı tutarında tazminat gündeme gelir. Kıdem ve ihbar ise ayrıca konuşulur.

Şimdi en kritik kısım: saat. Fesih bildirimi sana tebliğ edildiği gün kum saati döner.

Bir ay içinde, işe iade talebiyle arabulucuya başvurman gerekiyor. Doğrudan mahkemeye gidersen davan usulden reddedilir; çünkü bu davalarda arabulucuya başvurmak dava şartıdır.

Bir ay kulağa uzun geliyor. Ama bizde bir ay, hallederiz abi ile abi biraz yoğunduk arasındaki süredir. Ve hayır, avukat kuzenimin sınavları vardı bir mazeret değil.

Arabulucu masasında anlaşırsanız, kanun üç şeyin açıkça yazılmasını ister: işe başlama tarihi, boşta geçen sürenin ücreti ve diğer hakların parasal miktarı, işe başlatılmazsan ödenecek tazminatın miktarı. Bunlar yazılmazsa anlaşma sağlanamamış sayılır.

Anlaşamazsanız, son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren iki hafta içinde iş mahkemesinde dava açılabilir. Taraflar anlaşırsa özel hakeme de gidilebilir.

Bu dava ivedilikle görülür; istinafa gidilirse bölge adliye mahkemesi kesin olarak karar verir. Yani Yargıtay kapısında yıllarca bekleme yok. Ama ivedi kelimesinin adliyedeki anlamı, kargodaki aynı gün teslimat kadar esnektir.

Diyelim mahkeme feshin geçersiz olduğuna karar verdi. Top yeniden sende.

Kesinleşen kararın tebliğinden itibaren on işgünü içinde işverene başvurup işe başlamak istediğini bildirmek zorundasın. Bu başvuruyu yapmazsan fesih geçerli sayılır.

İşveren seni bir ay içinde işe başlatmazsa, en az dört, en çok sekiz aylık ücretin tutarında tazminat öder. Buna ek olarak, karar kesinleşene kadar çalıştırılmadığın süre için en çok dört aya kadar ücret ve diğer hakların ödenir.

İşe başlatılırsan, peşin ödenen bildirim ücreti ve kıdem tazminatı bu ödemeden düşülür. Kısacası kanun işverene şunu söylüyor: Ya işine geri al, ya da göndermenin bedelini öde.

İşe iade istemesen de hakların bitmiyor. İşveren belirsiz süreli sözleşmeyi bildirim süresi vermeden feshederse ihbar tazminatı doğar.

Bu süreler kıdemine göre iki, dört, altı ya da sekiz haftadır; Emre gibi üç yıldan fazla çalışan için sekiz hafta. Kıdem tazminatının hesabı ve ödeme süresi ise ayrı bir konu; ayrıntısı açıklamadaki yazıda.

Bir de e-Devlet'teki çıkış kodun var. O iki haneli sayı, işsizlik maaşı başvurusundan tazminat tartışmasına kadar karşına çıkar. Yanlış kod girildiyse bunu da arabulucu masasına taşı.

Şimdi o odaya geri dönelim ve yapılmayacakları sayalım.

Anlamadığın kâğıdı imzalama. Fesih yazısını iste ve sakla. Bir ayı kaçırma. Arabulucuyu atlayıp doğrudan mahkemeye gitme. Kazanırsan on işgünü süresini kaçırma.

Ve son olarak: Hukuk ikinci sınıftaki kuzenin ne kadar haklı çıkarsa çıksın, dosyan için ona değil, bir avukata danış.

Peki Emre ne yaptı? Kalemi masaya bıraktı, fesih yazısını istedi ve aynı hafta, bir aylık süre dolmadan arabulucuya başvurdu.

“Necdet Bey, fesih şirket küçüldüğü için mi yapıldı?” “Aynen öyle.” “Peki dosyadaki bu üç kahve makinesi faturası?” “Onlar... motivasyon için.”

Masada üç şey tek tek yazıldı: işe başlatma tarihi, boşta geçen sürenin ücreti ve işe başlatılmazsa ödenecek tazminat. Necdet Bey işe başlatmamayı seçti ve anlaşmadaki tazminatı ödedi.

“Sevim Hanım, peçeteyi masaya bırakıyorum. Sıradaki pazartesi lazım olur.”

Kısacası: İşten çıkarıldığın gün imzaladığın her kâğıt, sonraki bir ayın kaderini belirler. Bir ay içinde arabulucu, anlaşamazsan iki hafta içinde dava, kazanırsan on işgünü içinde başvuru.

Ve unutma: Pazartesi sabahı İK masasında peçete varsa, kalem yine de senin elinde.

Bu hikâye temsilîdir; kişiler ve olaylar kurgudur. Genel bilgidir; hukuki görüş değildir.