Maaşa Haciz Gelirse Ne Olur? 2026'da Kesinti Ne Zaman Başlar, Net mi Brüt mü, İkinci Haciz Sırası, İşten Ayrılma ve Kıdem Tazminatı

Maaşınıza haciz konduğunda işvereniniz icra dairesinin yazısını aldıktan sonra en geç bir hafta içinde haczi uyguladığını ve maaş miktarınızı bildirir, borç bitinceye kadar da haczedilen kısmı keserek icra dairesine gönderir (İİK m. 355). Kesilecek kısım maaşın dörtte birinden az olamaz; işçilerde İş Kanunu dörtte biri aynı zamanda üst sınır yapar, nafaka alacaklarının hakları ise saklıdır (İİK m. 83; İş Kanunu m. 35). Birden fazla haciz varsa hacizler sıraya konur ve öndeki haczin kesintisi bitmeden sonraki için kesinti yapılmaz.

Bu yazı, maaş haczinin hangi aşamada başladığını, işçi ve memur maaşında kesintinin nasıl belirlendiğini, net ücret, fazla mesai, ikramiye ve kıdem tazminatı gibi kalemlerin durumunu, ikinci haciz geldiğinde sıranın nasıl işlediğini, işten ayrılınca ne olacağını ve haczin nasıl sona erdiğini anlatır. Emekli aylığına ve banka blokesine ilişkin ayrıntılar için maaş haczi ve emekli maaşı haczi yazımıza da bakabilirsiniz.

Bu yazıda

• Maaş haczi ne zaman başlar?
• Maaşın ne kadarı kesilir: işçi, memur ve emekli
• Net ücret, fazla mesai, ikramiye ve kıdem tazminatı
• İkinci haciz gelirse sıra nasıl işler?
• Maaşın yattığı banka hesabı ve diğer mallar
• İşten ayrılırsanız veya işyeriniz değişirse
• İşverenin yükümlülükleri
• Maaş haczi ne zaman biter, nasıl kaldırılır?
• Yanlış kesintiye karşı ne yapabilirsiniz?
• Sık yapılan hatalar
• Ne zaman avukata ihtiyaç duyulur?

Maaş haczi ne zaman başlar?

Olağan bir ilamsız takipte maaş haczi, ödeme emrine itiraz süresi geçip takip kesinleştikten sonra alacaklının haciz istemesiyle başlar; bu yüzden takip açıldığı gün maaşınızdan kesinti yapılmaz. Sıra genellikle şöyledir:

1. Ödeme emri: Alacaklı takip talebinde bulunur, icra dairesi ödeme emrini takip talebinden itibaren en geç 3 gün içinde tebliğe gönderir (İİK m. 61).
2. İtiraz süresi: Ödeme emrinin size tebliğinden itibaren yedi gün içinde itiraz edebilirsiniz (İİK m. 62). Süresinde itiraz ederseniz takip durur; alacaklı itirazı mahkeme yoluyla kaldırmadıkça maaşınıza haciz konamaz (İİK m. 78).
3. Haciz talebi: Süre geçtikten sonra alacaklı, mal beyanınızı beklemeden haciz isteyebilir ve Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) üzerinden çalıştığınız yeri sorgulayabilir (İİK m. 78). Haciz isteme hakkı ödeme emrinin tebliğinden itibaren bir yıl içinde kullanılmalıdır; kullanılmazsa dosya işlemden kaldırılır, ancak alacaklı yenileme talebiyle takibe devam edebilir.
4. Haciz yazısı: İcra dairesi talepten itibaren en geç üç gün içinde haczi yapar (İİK m. 79); maaş haczinde bu, işverene gönderilen haciz yazısıyla olur.
5. İşverenin cevabı ve ilk kesinti: İşveren yazıyı aldıktan sonra en geç bir hafta içinde haczin uygulandığını ve maaş miktarını bildirir; kesinti, yazının işlenmesinden sonraki maaş ödemesinden itibaren yapılır (İİK m. 355).

Bu adımların toplam süresi dosyaya, tebligatın ne zaman yapıldığına ve alacaklının ne zaman harekete geçtiğine göre değişir; kanunda "şu kadar ay sonra maaş haczi gelir" diye sabit bir süre yoktur. Bir istisna ihtiyati hacizdir: mahkeme ihtiyati haciz kararı verirse, ödeme emri beklenmeden alacaklar ve haklar da ihtiyaten haczedilebilir (İİK m. 257).

Maaşın ne kadarı kesilir: işçi, memur ve emekli

Kanun, maaştan borçlu ve ailesinin geçimi için icra memurunca gerekli görülen kısım düşüldükten sonra haciz yapılmasını ve haczedilecek miktarın dörtte birden az olmamasını ister (İİK m. 83). Bu kuralın uygulaması çalışma biçiminize göre değişir:

• İşçiler: İş Kanunu'na göre işçilerin aylık ücretlerinin dörtte birinden fazlası haczedilemez (İş Kanunu m. 35). İcra ve İflas Kanunu alt sınırı, İş Kanunu üst sınırı dörtte bir olarak belirlediği için işçi ücretinde kesinti kural olarak tam dörtte birdir. Ancak işçinin bakmakla yükümlü olduğu aile üyeleri için hâkimin takdir edeceği miktar bu hesaba katılmaz ve nafaka alacaklılarının hakları saklıdır.
• Memurlar ve diğer kamu görevlileri: İİK m. 83'teki dörtte bir alt sınırdır; icra memuru geçim payını takdir eder ve uygulamada kesinti çoğunlukla dörtte bir oranında yapılır. Devlet memurlarına ödenen aile yardımı ödeneği ise borç için haczedilemez (657 sayılı Kanun m. 203).
• Emekliler: SGK'nın bağladığı gelir ve aylıklar; Kurum alacakları ve nafaka borçları dışında haczedilemez, borçlunun muvafakati yoksa icra müdürü haciz talebini reddeder (5510 sayılı Kanun m. 93). Emekliyken çalışıyorsanız bu koruma yalnız emekli aylığınız için geçerlidir; çalışma ücretiniz ayrıca haczedilebilir.

Örnek: Özel sektörde çalışan bir işçinin net ücretinin dörtte biri kesilir; aynı işçi ikinci bir işyerinden de ücret alıyorsa her iki ücret için ayrı haciz yazısı gönderilebilir. Asgari ücret için kanunda ayrı bir istisna bulunmaz; asgari ücretle çalışan işçinin ücretinden de dörtte bir kesilir. 2026 itibarıyla asgari ücretin haczedilemeyeceğine dair bir kanun değişikliği bulunmamaktadır; İİK m. 83 bugünkü hâliyle yürürlüktedir.

Haczedilmez veya kısmen haczedilebilir hakların haczine önceden rıza gösteren anlaşmalar geçersizdir (İİK m. 83/a). Kredi sözleşmesine "maaşımın tamamının haczine razıyım" gibi bir kayıt konmuş olsa bile icra dairesi bu kayda dayanarak dörtte birden fazla kesemez.

Net ücret, fazla mesai, ikramiye ve kıdem tazminatı

Kesinti, uygulamada vergi ve sigorta primi gibi yasal kesintiler düşüldükten sonra elinize geçen net ücret üzerinden hesaplanır. Kanun "her nevi ücretler" ifadesini kullandığı için ücret niteliğindeki ödemeler de hacizden etkilenir (İİK m. 83):

• Fazla mesai, prim ve ikramiye: Bunlar ücret niteliğindedir; haciz yazısında maaşla birlikte bu ödemeler de sayılmışsa, ödendikleri ay ilgili kısmın dörtte biri kesilir.
• Kıdem ve ihbar tazminatı: Bu tazminatlar dönemsel ücret değil, iş sözleşmesinin sona ermesine bağlı toplu ödemelerdir. Yargıtay uygulamasında bunların İİK m. 83'teki dörtte bir sınırına tabi olmadığı, haciz yazısı kapsıyorsa tamamının haczedilebileceği kabul edilmektedir. Ayrılırken bu ödemelerin icra dosyasına gideceğini hesaba katın.
• Kanunla haczi yasaklanan ödemeler: Memurlarda aile yardımı ödeneği gibi özel kanunla haczi yasaklanan kalemler kesinti hesabına girmez (657 sayılı Kanun m. 203).

İkinci haciz gelirse sıra nasıl işler?

Maaşınıza ikinci bir haciz gelirse kesinti oranı ikiye katlanmaz; ikinci haciz sıraya alınır ve birinci dosyanın borcu bitene kadar bekler (İİK m. 83). İşveren, yeni gelen yazıya "maaşta önceki bir haciz bulunduğu, yeni haczin sıraya alındığı" yönünde cevap verir. Uygulamada sıra, haciz yazılarının işverene ulaşma sırasına göre belirlenir.

• Sıranızı öğrenmek: İşverenin icra dairelerine verdiği cevaplar dosyalarda yer alır; dosya tutanaklarını görebilir ve örneğini alabilirsiniz (İİK m. 8). İnsan kaynakları biriminden de hangi dosyaların sırada olduğunu yazılı olarak isteyebilirsiniz.
• Faiz işlemeye devam eder: Sırada bekleyen dosyada borç ödenmediği sürece sözleşmedeki ya da kanundaki orana göre temerrüt faizi işler (3095 sayılı Kanun m. 2). Uzun süre sırada kalan bir dosyanın borcu bu nedenle artabilir.
• Nafaka alacağı: İş Kanunu nafaka alacaklılarının haklarını saklı tutar (İş Kanunu m. 35). Nafaka hacizlerinde oranın ve sıranın nasıl uygulandığı ayrı bir konudur; ayrıntı için nafaka ödenmezse ne olur yazımıza bakın.

Maaşın yattığı banka hesabı ve diğer mallar

Maaş haczi, alacaklının diğer mallarınıza başvurmasını engellemez; ancak toplam haciz alacağı, faizi ve masrafları aşacak ölçüde olamaz (İİK m. 85).

• Banka hesabı: Alacaklı bankaya haciz ihbarnamesi gönderebilir; banka bundan sonra hesabınızdaki parayı ancak icra dairesine ödeyebilir (İİK m. 89). Maaşın bankaya yatırılması onun ücret niteliğini ortadan kaldırmaz; Yargıtay uygulamasında hesaba yatan maaş için de dörtte bir sınırının gözetilmesi gerektiği kabul edilir. Aynı borç için hem işverenden hem hesabınızdan kesinti yapılıyorsa öğrendiğiniz günden itibaren yedi gün içinde icra mahkemesine şikâyet edebilirsiniz (İİK m. 16).
• Ev ve araç: Maaş haczi varken de alacaklı aracınıza veya taşınmazınıza haciz koydurabilir. Bu konuda araç haczi ve evde haciz yazılarımıza bakabilirsiniz.

İşten ayrılırsanız veya işyeriniz değişirse

İşten ayrılmak borcu ortadan kaldırmaz; yalnızca o işverendeki kesinti sona erer. Kanun, işverenin maaşta, görevde veya şubede olan değişiklikleri ve hizmetin sona ermesini derhal icra dairesine bildirmesini ister (İİK m. 355).

1. İşveren ayrıldığınızı icra dairesine bildirir; varsa kıdem ve ihbar tazminatı gibi ödemeleri haciz yazısının kapsamına göre dosyaya gönderir.
2. Alacaklı, UYAP üzerinden yeni işyerinizi sorgulayarak yeni işverene haciz yazısı gönderilmesini isteyebilir (İİK m. 78).
3. Yeni işyerinde de daha önce gelmiş hacizler varsa sıra o işverene ulaşma sırasına göre yeniden oluşur.

Maaşınıza haciz gelmesi, İş Kanunu'nda işverene tanınan haklı fesih sebepleri arasında sayılmaz (İş Kanunu m. 25). Haciz nedeniyle iş sözleşmeniz feshedilirse, feshin geçerliliğini ayrıca değerlendirmek gerekir.

İşverenin yükümlülükleri

İşveren, haciz yazısındaki kesintiyi yapmak ve parayı hemen icra dairesine göndermekle yükümlüdür; kesmediği veya göndermediği tutar, ayrıca mahkeme kararı alınmasına gerek kalmadan icra dairesince işverenden alınır (İİK m. 356).

• İşveren bu durumda size karşı rücu hakkına sahiptir; yani kendi cebinden ödediği tutarı sizden isteyebilir.
• İcra dairesinin tebliğ ve emirlerini makul bir sebep olmadan yerine getirmeyenler hakkında Cumhuriyet savcılığı doğrudan takibat yapar (İİK m. 357).
• Bu nedenle işvereninizden "kesintiyi yapmasın" diye talepte bulunmak sonuç vermez; kesintinin doğru yapılıp yapılmadığını bordronuzdan kontrol edin.

Maaş haczi ne zaman biter, nasıl kaldırılır?

Maaş haczi, dosyadaki borcun tamamı ödenene kadar sürer: asıl alacak, işlemiş ve işleyecek faiz, takip masrafları, vekâlet ücreti ve harçlar bitmeden kesinti durmaz (İİK m. 355). Haczin sona ermesi için şu yollar vardır:

1. Dosya hesabını isteyin: İcra dairesinden dosyanın güncel borç dökümünü (kapak hesabını) alın; böylece kesintilerin borcu ne zaman kapatacağını görürsünüz.
2. Kalan borcu toplu ödeyin: Kalan tutarı icra dairesinin banka hesabına yatırırsanız dosya kapanır ve icra dairesi işverene haczin kaldırıldığını bildirir. Ödeme yolları için icra borcu nasıl ödenir yazımıza bakın.
3. Alacaklıyla anlaşın: Alacaklı borcun bir kısmından vazgeçebilir veya haczin kaldırılmasını isteyebilir; anlaşmanın dosyaya yazılı olarak bildirilmesini sağlayın.
4. Fazla kesinti varsa iade isteyin: Borç bittiği hâlde kesinti sürmüşse, fazla tutarın size iadesini ve işverene haczin kaldırıldığına dair yazı yazılmasını icra dairesinden isteyin; işlem yapılmazsa her zaman şikâyet yoluna başvurabilirsiniz (İİK m. 16).

Maaş kesintisi yoluyla tahsil edilen paralardan alınan tahsil harcı, Harçlar Kanunu'nun tarifesinde hacizden önce yapılan ödemelerle aynı düşük oranda tutulmuştur; bu harç alacağın ödenmesi sırasında alınır (492 sayılı Kanun m. 28).

Yanlış kesintiye karşı ne yapabilirsiniz?

İcra dairesinin kanuna veya olaya aykırı işlemlerine karşı icra mahkemesine şikâyet yolu açıktır; şikâyet, işlemin öğrenildiği tarihten itibaren yedi gün içinde yapılır (İİK m. 16). Şu durumlarda şikâyet gündeme gelir:

• İşçi ücretinizden dörtte birden fazla kesilmesi,
• Sırası gelmemiş ikinci bir haciz için kesinti yapılması,
• Emekli aylığınıza muvafakatiniz olmadan haciz konması (5510 sayılı Kanun m. 93),
• Haczi kanunla yasaklanmış bir ödemenin kesinti hesabına katılması.

Hata işverenin bordro uygulamasından kaynaklanıyorsa önce işverene yazılı başvurun; kesinti icra dairesinin yazısından kaynaklanıyorsa şikâyet doğrudan icra mahkemesine yapılır. Borcun kendisine itiraz ediyorsanız bu, şikâyet değil itiraz veya dava konusudur; ayrıntı için ödeme emrine itiraz yazımıza bakın.

Sık yapılan hatalar

• Ödeme emrini görmezden gelip itiraz süresini kaçırmak; maaş haczi çoğu zaman bu sürenin geçmesinden sonra gelir.
• İşten ayrılınca icra dosyasının da kapanacağını düşünmek.
• Sırada bekleyen dosyalarda faizin işlemeye devam ettiğini hesaba katmamak.
• Kredi sözleşmesindeki "maaşın tamamına haciz" kaydının geçerli olduğunu sanmak (İİK m. 83/a).
• Borç bittiği hâlde dosya hesabını istememek ve fazla kesintiyi fark etmemek.
• Kesinti hatalıyken şikâyet için yedi günlük süreyi beklemek veya kaçırmak.

Ne zaman avukata ihtiyaç duyulur?

Birden fazla icra dosyanız ve sırada bekleyen hacizleriniz varsa, kesintinin kanuni sınırı aştığını düşünüyorsanız, kıdem tazminatınıza haciz konmuşsa veya alacaklıyla toplu bir ödeme anlaşması yapmak istiyorsanız, dosyaları birlikte inceleyecek bir avukattan destek almak süre ve hak kaybını önlemeye yardımcı olabilir.

Kaynaklar

1. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu (m. 8, 16, 61, 62, 78, 79, 83, 83/a, 85, 89, 257, 355, 356, 357)
2. 4857 sayılı İş Kanunu (m. 25, 35)
3. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu (m. 203)
4. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu (m. 93)
5. 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun (m. 2)
6. 492 sayılı Harçlar Kanunu (m. 28 ve (1) sayılı tarife)