Araca konan icra haczi çoğunlukla UYAP üzerinden trafik kaydına işlenen bir haciz şerhidir; araç sizde kalır, ancak alacaklının muvafakati ve icra memurunun izni olmadan üzerinde tasarruf edemezsiniz (İİK m. 79, 86). Alacaklının aracı sattırabilmesi için hacizden itibaren bir yıl içinde muhafaza, kıymet takdiri ve satışı birlikte istemesi ve bunların giderlerini peşin yatırması gerekir; bu yapılmazsa araç üzerindeki haciz kalkar ve sicildeki şerh terkin edilir (İİK m. 106, 110).
Bu yazı, araca haczin nasıl konduğunu, haciz şerhi ile yakalama arasındaki farkı, hacizli aracın kullanılıp satılıp satılamayacağını, hangi araçların haczedilemeyeceğini, araç haczinin ne zaman düştüğünü, otoparka çekilen aracın nasıl geri alınacağını ve haczin nasıl kaldırılacağını anlatır.
Bu yazıda
- Araca haciz nasıl konur?
- Haciz şerhi ile yakalama arasındaki fark
- Hacizli araç kullanılabilir mi?
- Hacizli araç satılabilir mi?
- Hangi araçlar haczedilemez?
- Araç haczi ne zaman düşer?
- Yediemin otoparkındaki aracı geri almak
- Araç haczi nasıl kaldırılır?
- Sık yapılan hatalar
- Ne zaman avukata ihtiyaç duyulur?
Araca haciz nasıl konur?
Takip kesinleştikten sonra alacaklı, UYAP üzerinden borçlunun mallarını sorgulayıp sistem üzerinden haciz talep edebilir; bu durumda icra dairesi tespit edilen malı elektronik ortamda haczeder (İİK m. 78). Resmî sicile kayıtlı malların haczi, takibin yapıldığı icra dairesince kaydına işletilerek doğrudan da yapılabilir (İİK m. 79). Araçlarda haciz bu nedenle çoğu zaman sizin haberiniz olmadan trafik kaydına işlenir.
- Ödeme emri tebliğ edilir ve itiraz süresi geçer ya da itiraz kaldırılır.
- Alacaklı UYAP'ta araç sorgusu yapar ve haciz ister.
- İcra dairesi haczi trafik siciline elektronik olarak bildirir; kayıtta haciz şerhi görünür.
- Alacaklı isterse ayrıca aracın yakalanmasını ve muhafaza altına alınmasını talep eder.
Ödeme emri gelmeden araca haciz konmuşsa bu genellikle ihtiyati hacizdir; mahkeme kararıyla vadesi gelmiş bir para borcu için borçlunun malları ihtiyaten haczedilebilir (İİK m. 257). Vergi veya SGK borcu nedeniyle konan hacizler ise 6183 sayılı Kanuna tabidir; bu konu için vergi borcu ve haciz yazımıza bakın.
Haciz şerhi ile yakalama arasındaki fark
Haciz şerhi, aracın hukuken haczedildiğini gösterir; yakalama ise aracın fiilen alınıp muhafaza altına konmasıdır. İkisinin sonuçları farklıdır:
- Yalnızca haciz şerhi: Araç sizde kalır. Kolluk, yalnızca haciz şerhi bulunduğu için aracı bağlamaz.
- Yakalama: Alacaklı aracın muhafazasını isterse icra müdürlüğü kolluktan aracın yakalanmasını ister. Kolluk tarafından yakalanan araçlar en geç üç iş günü içinde en yakın icra müdürlüğüne teslim edilir ve bu müdürlük yakalamayı isteyen icra müdürlüğüne bildirimde bulunur (İİK m. 88).
- Muhafaza yeri: Haczedilen mallar Adalet Bakanlığının yetkilendirdiği lisanslı yediemin depolarında muhafaza edilir; bu aşamadaki ücretler Bakanlığın tarifesiyle belirlenir (İİK m. 88).
- Satış için şart: Haczedilmiş ama muhafaza altına alınmamış mallar satış talebi üzerine muhafaza altına alınır; sicile kayıtlı motorlu araçlarda muhafaza, kıymet takdiri ve satış birlikte istenir (İİK m. 88, 106).
Hacizli araç kullanılabilir mi?
Yakalama kararı yoksa aracı kullanmaya devam edebilirsiniz; ancak aracı devredemez, rehin veremez ve değerini düşürecek şekilde üzerinde tasarruf edemezsiniz (İİK m. 86). Haczi yapan memur, buna aykırı hareketin cezai sorumluluk doğuracağını borçluya ihtar eder.
- Yediemin olarak size bırakılmışsa: Haciz sırasında araç muhafaza edilmek üzere size resmen teslim edildiyse, araç üzerinde teslim amacı dışında tasarrufta bulunmak suçtur ve üç aydan iki yıla kadar hapis ve adli para cezası öngörülür; malın sahibi olmanız hâlinde ceza yarı oranında indirilir (TCK m. 289).
- Etkin pişmanlık: Suç konusu aracı kovuşturma başlamadan önce geri veren veya bu mümkün değilse bedelini ödeyen kişinin cezasının beşte dördü indirilir (TCK m. 289).
- Parçalama ve saklama: Hacizli aracı parçalamak, gizlemek veya başkasına vermek, alacaklının hakkını engelleyen bir tasarruftur; yediemin sıfatınız varsa yukarıdaki ceza gündeme gelir.
Hacizli araç satılabilir mi?
Satış sözleşmesi yapılsa bile haciz ortadan kalkmaz; hacizli taşınır üzerinde iyi niyet kurallarına aykırı olarak kazanılan haklar, alacaklının hacizle elde ettiği hakları ihlal ettiği ölçüde geçersizdir (İİK m. 86). Trafik kaydındaki haciz şerhi herkesin görebileceği bir kayıt olduğundan, alıcının "bilmiyordum" savunması çoğu zaman sonuç vermez ve araç alıcının elinde de hacizli kalır.
Aracı hukuka uygun biçimde satmanın iki yolu vardır:
- Borçluya satış yetkisi: Kıymet takdirinin size tebliğinden itibaren yedi gün içinde aracın rızaen satışı için yetki isteyebilirsiniz; icra müdürü kıymet takdiri kesinleştikten sonra size on beş günlük süre verir. Bedel, muhammen kıymetin yüzde doksanı ile o mal üzerindeki rüçhanlı alacakların toplamından hangisi fazlaysa ondan ve o aşamaya kadarki takip masraflarının toplamından az olamaz; alıcı bedeli dosyaya öder, icra mahkemesi on gün içinde satışı onaylar veya reddeder (İİK m. 111/a).
- Alacaklıyla anlaşma: Satış bedelinden borcun ödenmesi karşılığında alacaklının haczi kaldırmasını sağlayabilirsiniz; anlaşmanın icra dosyasına yazılı olarak bildirilmesi şarttır.
Haciz gelmeden önce aracı yakınlarınıza devretmek de koruma sağlamaz; aciz belgesi veya aciz belgesi niteliğindeki haciz tutanağından önceki bir yıl içinde yapılan bağışlamalar ve yakınlar arasındaki gerçek değerine uygun olmayan tasarruflar iptal edilebilir. Bu kural 24 Aralık 2025 tarihli 7571 sayılı Kanunla yeniden düzenlenmiş ve 25 Aralık 2025'te yürürlüğe girmiştir (İİK m. 278). Ayrıntı için tasarrufun iptali davası yazımıza bakın.
Hangi araçlar haczedilemez?
Kanun bazı araçları borçlunun geçimini korumak için haczedilmez sayar; icra memuru haczi istenen malın haczinin caiz olup olmadığını değerlendirerek karar verir (İİK m. 82).
- Mesleği sürdürmek için gerekli araç: Ekonomik faaliyeti sermayesinden çok bedenî çalışmasına dayanan borçlunun mesleğini sürdürmesi için gerekli her türlü eşya haczedilemez. Aracını bizzat kullanarak geçimini sağlayan borçlu bu kurala dayanabilir; değerlendirme somut olaya göre yapılır.
- Küçük nakliye erbabı ve çiftçiler: Arabacı, kayıkçı, hamal gibi küçük nakliye erbabının geçimini sağlayan nakil vasıtaları ile çiftçinin geçimi için zorunlu nakil vasıtaları haczedilemez.
- İstisna: Borç doğrudan bu aracın bedelinden doğmuşsa haczedilmezlik kuralı uygulanmaz; örneğin aracı almak için kullanılan krediden doğan borçta araç haczedilebilir.
- Değerli araç: Aracın kıymeti fazlaysa, bedelinden ihtiyacınızı karşılayacak haline münasip bir kısım size bırakılmak üzere haczedilip satılabilir.
Haczedilmezlik iddianızı, haczi öğrendiğiniz tarihten itibaren yedi gün içinde icra mahkemesine şikâyet yoluyla ileri sürün (İİK m. 16). Ayrıca haciz, alacaklının asıl alacak, faiz ve masraflarını aşacak ölçüde yapılamaz (İİK m. 85); küçük bir borç için birden fazla değerli araca haciz konmuşsa bunu da şikâyet konusu yapabilirsiniz.
Araç haczi ne zaman düşer?
Alacaklı veya borçlu, hacizden itibaren bir yıl içinde haczedilen malın satışını isteyebilir; 2021'de 7343 sayılı Kanunla yapılan değişiklikten beri bu süre taşınır ve taşınmazlar için aynıdır (İİK m. 106). Araçlar için ayrıca şu kurallar geçerlidir:
- Giderler peşin: Sicile kayıtlı motorlu araçlarda muhafaza, kıymet takdiri ve satış talebi birlikte yapılır ve bunların giderlerinin tamamı birlikte ve peşin yatırılır. Giderler yatırılmazsa satış talebi yapılmamış sayılır; yatırılan tutar yetersiz kalırsa alacaklıya on beş günlük süre verilir (İİK m. 106).
- Uzama: Süresinde satışı istenip artırmada satılamayan mal için satış isteme süresi, satışı isteyen alacaklı bakımından bir yıl daha uzar (İİK m. 106).
- Taksit sözleşmesi: Alacaklıyla icra dairesinde yapılan taksit sözleşmesi sürdükçe satış isteme süresi işlemez; taksit aksarsa süre kaldığı yerden devam eder (İİK m. 111).
- Haczin kalkması: Satış süresinde istenmez veya talep geri alınıp süresinde yenilenmezse o araç üzerindeki haciz kalkar; sicildeki şerh icra dairesiyle yazışma sonucunda terkin edilir ve haczin kalkmasına yol açan alacaklı o malla ilgili giderlerden sorumlu olur (İİK m. 110).
Dikkat: Haczin düşmesi borcun düşmesi değildir. Takip devam ettiği sürece alacaklı aynı araca yeniden haciz koydurabilir. Dosyanın ve borcun ne zaman düştüğünü icra dosyası ne zaman düşer yazımızda ayrıca anlattık.
Yediemin otoparkındaki aracı geri almak
Yakalanan araç lisanslı yediemin otoparkına konur; bekleme süresi uzadıkça yedieminlik ücreti birikir. Muhafazanın dayanağı olan haciz kalkmışsa icra dairesi aracı resen tasfiye sürecine alır (İİK m. 88/a):
- İcra dairesi size tebligat çıkarır; tebliğden itibaren on gün içinde tarifeye göre yedieminlik ücretini ödeyerek aracı teslim alabilirsiniz.
- Siz teslim almazsanız varsa rehin hakkı sahibine aynı süre içinde haklarını kullanması bildirilir.
- Bunlar da gerçekleşmezse sicile kayıtlı araç, daha önce satışa çıkarılmamışsa elektronik ortamda resen satışa çıkarılır.
- Satılamazsa araç kanundaki sıraya göre yedieminin mülkiyetine, hurda bedeli karşılığında Makine ve Kimya Endüstrisi Anonim Şirketine veya bedelsiz olarak Türkiye Kızılay Derneğine devredilebilir; devir kararını icra mahkemesi verir.
Bu tasfiye usulünü, yürürlüğe girdiği tarihte zaten otoparkta bekleyen eski araçlara da uygulayan ve 2023'te eklenen İİK geçici 20. madde, Anayasa Mahkemesinin 27/3/2025 tarihli ve E. 2024/205, K. 2025/88 sayılı kararıyla tümüyle iptal edilmiştir; karar 4/6/2025 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanmıştır. Kalıcı düzenleme olan İİK m. 88/a ise yürürlüktedir. Haciz devam ederken aracınızı otoparktan almak için borcu ödemeniz veya alacaklının muhafazanın kaldırılmasını kabul etmesi gerekir.
Araç haczi nasıl kaldırılır?
Araç haczi; borcun ödenmesi, alacaklının haczi kaldırma talebi, satış süresinin geçmesi veya icra mahkemesinin kararıyla kalkar. İzlenecek yol şudur:
- Borcu ödeyin veya anlaşın: Dosya hesabını alıp ödemeyi icra dairesinin banka hesabına yapın; ayrıntı için icra borcu nasıl ödenir yazımıza bakın.
- Haczin kaldırılmasını isteyin: İcra dairesinden trafik siciline haczin kaldırıldığına dair yazı gönderilmesini isteyin; şerh bu yazışma sonucunda terkin edilir (İİK m. 110).
- Avukatın yetkisini kontrol edin: Alacaklının avukatı haczi ancak vekâletnamesinde açık yetki varsa kaldırabilir (HMK m. 74).
- İşlem yapılmıyorsa: Bir hakkın yerine getirilmemesi veya sebepsiz sürüncemede bırakılması nedeniyle her zaman icra mahkemesine şikâyet edebilirsiniz (İİK m. 16).
Araç size ait değilse, örneğin satın almanıza rağmen kayıt hâlâ eski malikteyse veya başkasının borcu için haczedildiyse, yol şikâyet değil istihkak iddiasıdır; bu konuda istihkak davası yazımıza bakın.
Sık yapılan hatalar
- Haciz şerhi varken aracı satıp alıcıya haczin kalkacağını söylemek.
- Yediemin olarak bırakılan aracı satmak, parçalamak veya saklamak.
- Haczedilmezlik şikâyeti için yedi günlük süreyi kaçırmak.
- Otoparkta bekleyen araç için icra dairesinin tebligatını önemsememek ve ücretin birikmesine izin vermek.
- Haczin düşmesini borcun ortadan kalktığı şeklinde yorumlamak.
- Hacizden kaçmak için aracı yakın bir akrabaya devretmek.
Ne zaman avukata ihtiyaç duyulur?
Aracınızla geçiminizi sağladığınız için haczedilmezlik ileri sürmek istiyorsanız, aracınız yakalanıp otoparka çekildiyse, rızaen satış yetkisi için süre ve bedel hesabı yapmanız gerekiyorsa ya da haczedilen araç size ait değilse, dosyayı inceleyecek bir avukattan destek almak süreleri doğru kullanmanıza yardımcı olabilir.
Kaynaklar
- 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu (m. 16, 78, 79, 82, 85, 86, 88, 88/a, 106, 110, 111, 111/a, 257, 278)
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu (m. 289)
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (m. 74)
- Anayasa Mahkemesinin 27/3/2025 tarihli ve E. 2024/205, K. 2025/88 sayılı Kararı, Resmî Gazete 4/6/2025
- 7571 sayılı Kanun, Resmî Gazete 25/12/2025