Tıbbi bir olay nedeniyle uğradığınız bedensel zararlar arasında tedavi giderleri, kazanç kaybı, çalışma gücünün azalmasından ya da yitirilmesinden doğan kayıplar ve ekonomik geleceğin sarsılmasından doğan kayıplar sayılır (TBK m. 54). Bunlar belgeyle kalemlere ayrılarak ispat edilir; manevi tazminat ise hâkimin olayın özelliklerine göre takdir ettiği bir miktardır (TBK m. 56). Tutar için sabit bir tarife yoktur.
Bu yazı tedavi hatasından veya tıbbi bir olaydan doğan zararın hangi kalemlerden oluştuğunu, tedaviden sonra çalışamadığınız günler için hangi belgelerin gerektiğini, bakıcı gideri ve sürekli etkilenme gibi kalemleri, ölüm hâlinde yakınların taleplerini, sizin payınızın tazminata etkisini ve SGK ödemelerinin mahsup edilip edilmeyeceğini anlatır.
Bu yazıda
- Zarar kalemleri: tedavi gideri, kazanç kaybı, çalışma gücü ve ekonomik gelecek
- Tedavi sonrası çalışamadığınız günlerin belgelenmesi
- Bakıcı gideri ve sürekli etki
- Zararı tam hesaplayamazsanız
- Ölüm hâlinde destekten yoksun kalma ve cenaze gideri
- Manevi tazminat ve başka giderim biçimleri
- Sizin payınız, önceki hastalıklar ve hafif kusur
- SGK ödemeleri tazminattan düşülür mü?
- Gider iadesi, ayıplı hizmet ve randevu iptali ayrımı
- Zamanaşımı ve ispat için pratik liste
Zarar kalemleri
Kısa cevap: Kanun bedensel zararlar arasında tedavi giderlerini, kazanç kaybını, çalışma gücü kayıplarını ve ekonomik geleceğin sarsılmasından doğan kayıpları sayar (TBK m. 54).
- Tedavi giderleri: Hastane, ilaç ve diğer tedavi giderlerine ilişkin fatura ve belgeleri toplayarak zararınızı ispat edersiniz. Zararın hesabında sorumluluk hukuku ilkeleri uygulanır (TBK m. 55). Yalnızca hastane faturasına bakılmaz; ilaç, ulaşım, yardımcı malzeme ve sonraki kontroller de ayrı kalemlerdir.
- Kazanç kaybı: Bordro, ücret kayıtları ve rapor tarihleri ile gösterilir.
- Çalışma gücünün azalması: Kayıp oranını ve zamanını gösteren sağlık raporlarını gelir belgeleriyle birleştirmek gerekir.
- Ekonomik geleceğin sarsılması: Meslek, eğitim ve çalışma planınıza ilişkin belgeler yararlı olabilir; bu kalem hâkim kararıyla belirlenir.
Tıbbi rapordaki oran ile hukuki zarar aynı şey değildir. Rapor belirli bir tıbbi amaç taşıyabilir; tazminat hesabında gelir, dönem ve diğer unsurlar ayrıca incelenir. Belgelerinizi kalemlere ayırarak hazırlayın.
Tedavi sonrası çalışamadığınız günlerin belgelenmesi
Kısa cevap: Kazanç kaybı ve çalışma gücü etkisi, zarar bağlantısıyla birlikte incelenir; iş göremezlik raporlarını, gelir kayıtlarını ve iyileşme belgelerini saklayın.
Sağlık raporunu, çalışma kayıtlarını ve gelir belgelerini eşleştirin. Fiilî kaybı (gerçekten alamadığınız ücret) varsayımsal kayıptan ayırın. Ücret kaybı, sürekli etkilenme ve bakım giderini ayrı hesaplatmak, kalemlerin birbirine karışmasını önler. Kazanç kaybında bordro, ücret kayıtları ve rapor tarihlerinin birlikte sunulması gerekir; hesaplanan tazminat, miktar esas alınarak hakkaniyet düşüncesiyle artırılamaz veya azaltılamaz (TBK m. 55).
İşe dönmüş olmanız devam eden etkileri ortadan kaldırmaz; dönüş tarihini sağlık bulgularıyla birlikte saklayın. Çalışma gücü kaybı sonradan da ortaya çıkabilir.
Bakıcı gideri ve sürekli etki
Bakıcı gideri iddiasında bakım ihtiyacının süresi ve kapsamı ile fiilen yapılan giderler değerlendirilir. Bakım ihtiyacının sağlık dayanağını (rapor, hekim yazısı) ve ödeme kayıtlarını saklayın. Hesap, kanun hükümlerine ve sorumluluk hukuku ilkelerine göre yapılır (TBK m. 54 ve 55). Cihaz arızası, ilave müdahale veya uzun süren rehabilitasyon varsa her biri için ayrı belge düzeni kurun.
Zararı tam hesaplayamazsanız
Zarar gören, zararını ve zarar verenin kusurunu ispat yükü altındadır. Zararın miktarı tam olarak ispat edilemiyorsa hâkim, olayların olağan akışını ve zarar görenin aldığı önlemleri göz önünde tutarak miktarı hakkaniyete uygun belirler (TBK m. 50). Bu hüküm ispat yükünü ortadan kaldırmaz; yalnızca miktardaki belirsizliğin giderilmesine yardım eder. Tazminatın kapsamını ve ödenme biçimini hâkim, durumun gereğini ve özellikle kusurun ağırlığını gözeterek belirler; irat biçiminde ödemeye hükmedilirse borçlu güvence göstermekle yükümlüdür (TBK m. 51).
Ölüm hâlinde destekten yoksun kalma ve cenaze gideri
Ölüm hâlinde uğranılan zararlar özellikle cenaze giderleri, ölüm hemen gerçekleşmemişse tedavi giderleri ile çalışma gücündeki kayıplar ve ölenin desteğinden yoksun kalan kişilerin bu sebeple uğradıkları kayıplardır (TBK m. 53). Destekten yoksun kalma tazminatında hesap yine kanun hükümlerine ve sorumluluk hukuku ilkelerine göre yapılır (TBK m. 55). Yakınınızı tedavi sırasında kaybettiyseniz tıbbi kayıtları, ölüm belgesini ve destek ilişkisini gösteren belgeleri toplayın. Sürecin genel başlangıcı için tıbbi hata ve bilirkişi raporu yazımıza bakabilirsiniz.
Manevi tazminat ve başka giderim biçimleri
Kısa cevap: Hâkim, bedensel bütünlüğün zedelenmesinde olayın özelliklerini gözeterek uygun bir miktarın manevi tazminat olarak ödenmesine karar verebilir (TBK m. 56).
Herkese aynı tutarda verilen bir manevi tazminat yoktur; olayın özellikleri ve zarar görenin durumu değerlendirilir, sabit tarife veya kesin tutar varsaymayın. Ağır bedensel zarar veya ölüm hâlinde zarar görenin ya da ölenin yakınlarına da manevi tazminat verilebilir; yakınlık ilişkisini gösteren belgeleri dosyaya sunmak gerekir. Hâkim ödeme yerine veya buna ek olarak başka bir giderim biçimine karar verebilir; özellikle saldırıyı kınayan bir karar verebilir ve bunun yayımlanmasına hükmedebilir (TBK m. 58). Böyle bir talebiniz varsa dilekçede açıkça belirtin. Kişilik hakkı davasında saldırının önlenmesi, sona erdirilmesi veya hukuka aykırılığın tespiti ile maddi ve manevi tazminat ve kazancın verilmesi birlikte istenebilir (TMK m. 25).
Sizin payınız, önceki hastalıklar ve hafif kusur
Zarar gören, zararı doğuran fiile razı olmuş veya zararın doğmasında ya da artmasında etkili olmuşsa hâkim tazminatı indirebilir veya tamamen kaldırabilir (TBK m. 52). Bu nedenle:
- Verilen tedavi talimatlarına uyduğunuzu gösteren kayıtları saklayın.
- Önceki hastalıkları dosyada açıklayın; nedensellik ve zarar ayrımı için önemlidir, gizlemek değerlendirmeyi zorlaştırır.
- Tedaviye devam etmeme kararının etkisi somut olarak incelenir; tıbbi bakım kararınızı hukuki dosya uğruna ertelemeyin.
Zarara hafif kusuruyla sebep olan tazminat yükümlüsü, tazminatı ödediğinde yoksulluğa düşecek ve hakkaniyet de gerektiriyorsa hâkim tazminatı indirebilir (TBK m. 52). Bu yetki yalnızca hafif kusur ve bu koşullarda söz konusudur.
SGK ödemeleri tazminattan düşülür mü?
Kısmen veya tamamen rücu edilemeyen sosyal güvenlik ödemeleri ile ifa amacını taşımayan ödemeler, bedensel zararların belirlenmesinde gözetilemez; zarar veya tazminattan indirilemez. Rücu edilebilen ödemelerde durum somut olaya bağlıdır (TBK m. 55). Hastane giderini SGK karşıladıysa neyin karşılandığını gösteren belgeleri alın ve yapılan ödemeleri ayrı kaydedin.
Gider iadesi, ayıplı hizmet ve randevu iptali ayrımı
Fazla ücret veya hizmet kapsamı uyuşmazlığı ile tıbbi zarar farklı taleplerdir. Sağlık hizmeti ücret karşılığı alındığında tüketici hukuku devreye girebilir; ayıplı hizmette seçimlik haklar ayrıca tanınmıştır (TKHK m. 15). Fatura ve tıbbi iddiayı ayrı hazırlayın. Tedavi paketinin reklamı, vaat edilen kapsamı ve beklentiyi göstermeye yararlı olabilir; ancak tıbbi sonuç garantisi gibi yorumlamadan metni saklayın (TKHK m. 13).
Ayıplı hizmet nedeniyle tüketici hukukuna dayanıyorsanız kanunda daha uzun bir süre öngörülmedikçe sorumluluk, hizmetin ifası tarihinden itibaren iki yıllık zamanaşımına tabidir; ayıp ağır kusur veya hile ile gizlenmişse zamanaşımı hükümleri uygulanmaz (TKHK m. 16). Bu süre ile haksız fiil süresi birbirinden farklı işleyebilir, kayıtlarınızı iki ihtimale göre hazırlayın.
Randevu iptalinin zarar doğurduğunu ileri sürüyorsanız iptali, size verilen bilgiyi, alternatif bakımı ve somut kaybı tarihleriyle gösterin. Borç hiç veya gereği gibi ifa edilmezse borçlu kusursuzluğunu ispat etmedikçe zararı gidermekle yükümlüdür; ancak her iptal otomatik tazminat doğurmaz (TBK m. 112). Taburcu talimatları ve fiilî bakım sürecini birlikte saklamak sonraki incelemede kontrol, ilaç ve uyarıların kapsamını gösterir.
Zamanaşımı ve ispat için pratik liste
Tazminat istemi, zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten itibaren iki yılın ve her hâlde fiilin işlendiği tarihten itibaren on yılın geçmesiyle zamanaşımına uğrar; ceza kanunlarının daha uzun bir süre öngördüğü hâllerde o süre uygulanır (TBK m. 72). Sürelerin başlangıcı olaya göre değişebileceğinden tarihleri erken inceletin.
- Tedavi gideri faturaları ve ödeme makbuzları.
- İş göremezlik raporları, bordro ve ücret kayıtları.
- Sağlık raporları ve kayıp oranını gösteren belgeler.
- Bakım ihtiyacı belgeleri ve bakıcı ödemeleri.
- Meslek, eğitim ve çalışma planı belgeleri.
- Yakınlık ve destek ilişkisini gösteren belgeler (ölüm hâlinde).