Açık ceza infaz kurumunda veya çocuk eğitimevinde bulunan ve koşullu salıverilmesine bir yıl veya daha az süre kalan iyi hâlli hükümlü, talep ederse cezasının koşullu salıverilme tarihine kadar olan kısmını denetimli serbestlik altında dışarıda çeker (5275 sayılı Kanun m. 105/A). 4 Haziran 2025'ten sonra işlenen suçlarda bunun için ayrıca, cezaevinde geçirilmesi gereken sürenin en az onda birinin ve beş günden az olmamak üzere cezaevinde geçirilmiş olması gerekir. Yükümlülüklere uymamakta ısrar eden hükümlü açık cezaevine geri gönderilir.
Bu yazı denetimli serbestliğin hangi kararlarda uygulandığını, kimlerin kaç yıl kala yararlandığını, 2025 ve 2026'daki değişiklikleri, başvuru ve başlama sürecini, imza ve diğer yükümlülükleri, denetimli serbestliğin nasıl "yandığını", yurt dışı, askerlik, çalışma ve adres değişikliği kurallarını ve sicile etkisini anlatır. Cezaevine giriş ve koşullu salıverilme hesabı için infaz ve koşullu salıverilme yazısına, açık cezaevi ve hükümlü hakları için açık cezaevi ve hükümlü hakları yazısına, örnek hesaplar için infaz hesaplama yazısına bakabilirsiniz.
Bu yazıda
- Denetimli serbestlik nedir, hangi kararlarda uygulanır?
- Denetimli serbestlik kaç yıl kala başlar?
- 2025 ve 2026'daki değişiklikler
- Başvuru ve başlama: adım adım
- Yükümlülükler ve imza
- Denetimli serbestlik nasıl yanar?
- Denetimli serbestlik süresinde yeni suç
- Yurt dışı, şehir değiştirme ve izin
- Askerlik
- Çalışma ve sigortalı iş
- Koşullu salıverilmeden sonraki denetim süresi
- Sicil, memuriyet ve paraya çevirme
- Sık yapılan hatalar
- Ne zaman avukata ihtiyaç duyulur?
Denetimli serbestlik nedir, hangi kararlarda uygulanır?
Denetimli serbestlik, cezanın veya bir tedbirin cezaevi dışında, denetimli serbestlik müdürlüğünün gözetimi ve belirlediği yükümlülüklerle yerine getirilmesidir. Gündelik dilde "denetimli serbestlik" denince çoğunlukla cezaevinden erken çıkış anlaşılır; oysa aynı müdürlük çok farklı kararları izler:
- Cezanın son kısmının dışarıda çekilmesi: Koşullu salıverilme tarihine kadar olan sürenin denetimli serbestlikle infazı (5275 sayılı Kanun m. 105/A). Bu yazının ana konusu budur.
- Koşullu salıverilmeden sonraki denetim süresi: İnfaz hâkimi koşullu salıverilen hükümlüyü denetim süresi içinde müdürlükçe belirlenecek yükümlülüklere tabi tutabilir (m. 107/9).
- HAGB ve erteleme: Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararında veya ertelenen cezada mahkeme denetim süresi içinde eğitim, gözetim altında çalışma veya belli yerlere gitmeme gibi yükümlülükler verebilir (CMK m. 231/8; TCK m. 51). "HAGB denetimli serbestlik mi?" sorusunun cevabı budur: HAGB'nin kendisi denetimli serbestlik değildir ama onunla birlikte denetimli serbestlik tedbiri verilebilir. Ayrıntı için HAGB yazısına bakabilirsiniz.
- Uyuşturucu kullanma: Kamu davasının açılmasının ertelenmesi süresince asgari bir yıl denetimli serbestlik ve gerekirse tedavi uygulanır (TCK m. 191/3). Bkz. uyuşturucu kullanma yazısı.
- Adli kontrol ve diğer kararlar: Soruşturma ve kovuşturma sırasında verilen imza yükümlülüğü gibi adli kontrol tedbirleri, kısa süreli hapse seçenek yaptırımlar ve ödenmeyen adli para cezası yerine kamuya yararlı işte çalıştırma da müdürlükçe izlenir.
Denetimli serbestlik kaç yıl kala başlar?
Genel kural, koşullu salıverilme tarihine bir yıl veya daha az süre kalmasıdır; bazı hükümlüler ve bazı tarihlerden önce işlenen suçlar için bu süre daha uzundur (5275 sayılı Kanun m. 105/A ve geçici maddeler). Süre, koşullu salıverilme tarihinden geriye doğru hesaplanır. Başlıca hâller şunlardır:
- Genel kural: Açık cezaevinde veya çocuk eğitimevinde bulunan iyi hâlli hükümlü için koşullu salıverilmeye bir yıl veya daha az kalması.
- Küçük çocuğu olan kadın hükümlü: Sıfır-altı yaş grubunda çocuğu bulunan kadın hükümlülerde koşullu salıverilmeye iki yıl veya daha az kalması (m. 105/A/3-a).
- Ağır hastalık, engellilik veya kocama: Bu nedenle hayatını yalnız idame ettiremeyen hükümlülerde üç yıl veya daha az kalması; durumun Adli Tıp Kurumu raporu veya Adli Tıp Kurumunca onaylanan sağlık kurulu raporuyla belgelenmesi gerekir (m. 105/A/3-b).
- 30 Mart 2020'ye kadar işlenen suçlar: Kasten öldürme, cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar, uyuşturucu ticareti, terör ve örgüt suçları gibi kanunda sayılan istisnalar dışında, bir yıllık süre üç yıl olarak uygulanır. Aynı tarihe kadar işlenen suçlarda sıfır-altı yaş çocuğu olan kadınlar ile yetmiş yaşını bitirmiş hükümlüler için iki yıllık süre iki katı olarak uygulanır (5275 sayılı Kanun geçici m. 6).
- 31 Temmuz 2023 ve öncesinde işlenen suçlar: Kanunda sayılan istisnalar dışında, açık cezaevinde kanunda öngörülen asgari süreyi geçirmiş hükümlüler talep ederlerse denetimli serbestlikten üç yıl erken yararlandırılır (5275 sayılı Kanun geçici m. 10/6). Bu kural 7571 sayılı Kanunla suç tarihine bağlandı; aşağıda açıklanmıştır.
Adli para cezası ödenmediği için hapse çevrilen hükümlüler bu infaz usulünden yararlanamaz (m. 105/A/4). Açık cezaevine ayrılamama sizin iradeniz dışındaki bir nedenden kaynaklanıyorsa, iyi hâlli olmanız ve diğer şartları taşımanız hâlinde yine yararlanabilirsiniz (m. 105/A/2).
Örnek: Koşullu salıverilme tarihine iki yıl kalmış, sıfır-altı yaş grubunda çocuğu olan ve açık cezaevinde bulunan iyi hâlli bir kadın hükümlü, talep ederse kalan iki yılı denetimli serbestlik altında geçirebilir. Aynı durumdaki çocuğu olmayan bir hükümlü ise kural olarak son bir yıla girene kadar beklemek zorundadır.
2025 ve 2026'daki değişiklikler
Son iki yılda denetimli serbestliği doğrudan etkileyen iki kanun çıktı: 7550 ve 7571 sayılı Kanunlar; 2026'daki 7593 sayılı Kanun ise çocuk hükümlülere ilişkin kuralları değiştirdi. Ayrıntılar:
- 7550 sayılı Kanun (Resmî Gazete 4/6/2025, mükerrer): 105/A maddesine yeni bir cümle eklendi. Hükümlünün denetimli serbestlikten yararlanabilmesi için, beş günden az olmamak üzere, koşullu salıverilme tarihine kadar cezaevinde geçirmesi gereken sürenin en az onda birini cezaevinde geçirmiş olması gerekir. Bu kural, kanunun yürürlüğe girdiği 4/6/2025'ten önce işlenen suçlara uygulanmaz (geçici m. 11).
- 7571 sayılı Kanun (Resmî Gazete 25/12/2025): Geçici 10. maddenin altıncı fıkrası değiştirildi. Daha önce hükümlünün belirli bir tarihte cezaevinde bulunmasına bağlı olan "üç yıl erken denetimli serbestlik" imkânı, artık 31/7/2023 tarihi ve öncesinde işlenmiş suçlara bağlandı. İstisnalar listesine kasten öldürme suçlarının bazı nitelikli hâlleri, deprem nedeniyle bina veya yapıların yıkılması, çökmesi ya da hasar alması sonucu meydana gelen öldürme suçları ve bazı cinsel suçlar eklendi.
- 7593 sayılı Kanun (Resmî Gazete 18/8/2026): Koşullu salıverilme süresinin hesabında, on beş yaşını dolduruncaya kadar cezaevinde geçirilen bir günün iki gün sayılması kuralı yeniden düzenlendi ve kasten öldürme, bazı cinsel suçlar, uyuşturucu ticareti ile örgüt kurma suçları bu kuralın dışında bırakıldı (m. 107/5). Çocuk hükümlülerin çocuk eğitimevine ayrılmasına ilişkin kurallar da değişti.
31 Temmuz 2026'da yürürlüğe giren 7589 sayılı Kanun İnfaz Kanununda bir değişiklik yapmadı. "Denetimli serbestlik süresi artacak mı?" gibi haberler için Resmî Gazete'de yayımlanmış bir kanun metni bulunmadıkça yeni bir hakkın doğduğunu varsaymayın.
Başvuru ve başlama: adım adım
Denetimli serbestlik kendiliğinden başlamaz; hükümlünün talebi, cezaevi idaresinin raporu ve infaz hâkiminin kararı gerekir (m. 105/A/1). Süreç genellikle şöyle işler:
- Hesabı kontrol edin: Müddetnamedeki koşullu salıverilme tarihini öğrenin ve size uygulanan süreyi (bir yıl, iki yıl, üç yıl veya geçici maddelere göre daha uzun) belirleyin.
- Açık cezaevi şartını sağlayın: Genel kuralda açık ceza infaz kurumunda veya çocuk eğitimevinde bulunmak gerekir.
- Dilekçe verin: Cezaevi idaresine, tahliyeden sonra hangi adreste kalacağınızı ve hangi denetimli serbestlik müdürlüğüne bağlanmak istediğinizi belirten bir talep dilekçesi verin.
- Karar: Cezaevi idaresinin değerlendirme raporu dikkate alınarak, hükmün infazını yürüten başsavcılığın bulunduğu yer infaz hâkimi karar verir. Bu karara karşı itiraz yolu açıktır.
- Beş gün içinde müdürlüğe başvurun: Cezaevinden ayrıldıktan sonra, talebinizde belirttiğiniz denetimli serbestlik müdürlüğüne beş gün içinde başvurmanız zorunludur (m. 105/A/6-a).
- Denetim planı: Müdürlük risk ve ihtiyaç değerlendirmesi yapar, yükümlülüklerinizi ve denetim planını belirler; planı imzalarsınız.
Yükümlülükler ve imza
Denetimli serbestlik müdürlüğü hükümlüyü kamuya yararlı bir işte ücretsiz çalışma, bir konut veya bölgede gözetim altında bulunma, belirlenen yerlere gitmeme ve belirlenen programlara katılma yükümlülüklerinden bir veya birkaçına tabi tutar (m. 105/A/5). Konutta denetim ve gözetim, uygulamada çoğunlukla elektronik izleme cihazıyla yapılır.
- İmza: Kanunda "kaç günde bir imza atılır" sorusunun tek bir cevabı yoktur. Müdürlüğe gelme ve imza sıklığı, kararınıza ve denetim planınıza göre belirlenir; Denetimli Serbestlik Hizmetleri Yönetmeliği ses, yüz veya parmak izi gibi biyometrik verilerle yapılan "biyometrik imza" ile denetime de imkân tanır. Planınızda yazan gün ve saatlere uyun.
- Uyuşturucu suçundan hükümlüler: Kullanmak için uyuşturucu bulundurma veya kullanma suçundan hükümlü olanlar ayrıca tedavi ve rehabilitasyon programlarına katılma yükümlülüğüne tabi tutulur (m. 105/A/5).
- Değişiklik isteme: Müdürlük risk ve ihtiyaçlarınızı dikkate alarak yükümlülükleri değiştirebilir. İş, sağlık veya bakım yükümlülüğünüz nedeniyle değişiklik gerekiyorsa belgeleriyle yazılı başvuru yapın.
- Uyulması gereken kurallar: Yönetmeliğe göre müdürlüğe veya çalışma yerine alkol ya da uyuşturucu etkisinde veya kesici, delici aletlerle gidilemez; adres değişikliği müdürlüğe bildirilmelidir.
Denetimli serbestlik nasıl yanar?
Müdürlüğe süresinde başvurmayan, yükümlülüklere veya denetim planına uymamakta ısrar eden ya da cezaevine dönmek isteyen hükümlü, infaz hâkiminin kararıyla koşullu salıverilme tarihine kadar açık ceza infaz kurumuna gönderilir (m. 105/A/6). Halk arasında "denetimli serbestliğin yanması" denilen durum budur. Dikkat edilecek noktalar:
- "Israr" ne demek? Denetimli Serbestlik Hizmetleri Yönetmeliğine göre yükümlülüğün bir yıl içinde mazeretsiz ve kasıtlı olarak üç kez ihlal edilmesi ısrar sayılır. Her ihlalden sonra yazılı uyarı yapılır; ikinci uyarıdan sonra bir yıl içinde üçüncü ihlal tespit edilirse dosyanın kapatılması süreci başlar. Çocuklar ve infaza çocukken başlayanlar için bu eşik dördüncü ihlaldir. Bu bir "ihlal hakkı" değildir: tek bir ağır ihlal de dosyanızı riske sokar.
- Başvurmamanın ağır sonucu: Müdürlüğe başvurma süresinin bitiminden itibaren iki gün geçtiği hâlde başvurmayanlar ile cezaevine iade kararına rağmen iki gün içinde en yakın başsavcılığa teslim olmayanlar hakkında Türk Ceza Kanununun hükümlünün veya tutuklunun kaçması suçuna ilişkin 292. ve 293. maddeleri uygulanır (m. 105/A/8). Yani ayrı bir ceza davası açılabilir.
- Mazeret: Hastalık, kaza veya yakının ölümü gibi bir nedenle yükümlülüğü yerine getiremediyseniz belgeyi gecikmeden müdürlüğe verin. Mazeretli ihlal kasıtlı ihlalle aynı değerlendirilmez.
Denetimli serbestlik süresinde yeni suç
Denetimli serbestlik başladıktan sonra işlediği iddia edilen ve alt sınırı bir yıl veya daha fazla hapis cezasını gerektiren kasıtlı bir suçtan kamu davası açılırsa, müdürlüğün talebiyle infaz hâkimi hükümlünün açık cezaevine gönderilmesine karar verebilir (m. 105/A/7). Bu davada beraat, ceza verilmesine yer olmadığı, davanın reddi veya düşme kararı verilirse cezanın denetimli serbestlikle infazına devam edilmesine karar verilir. Alt sınırı bir yıldan az olan suçlarda veya yalnızca soruşturma aşamasında bu fıkra uygulanmaz; ancak yeni bir mahkûmiyet, ileride koşullu salıverilmenin geri alınmasına yol açabilir.
Yurt dışı, şehir değiştirme ve izin
Denetimli serbestlik altındaki kişi, yükümlülüklerini etkisiz kılacak veya aksatacak şekilde müdürlüğün yetki sınırları dışına izinsiz çıkamaz; haklı bir mazeret varsa müdür beş güne kadar izin verebilir. Bu kurallar Denetimli Serbestlik Hizmetleri Yönetmeliğinin 43. maddesindedir; denetim süresi boyunca kullanılabilecek toplam izin süresi de sınırlıdır, eşin veya ikinci dereceye kadar yakının ölümü ya da ağır hastalığı bu sınırın dışındadır.
- Yurt dışına çıkış: İnfaz Kanunu, 105/A kapsamındaki hükümlünün yurt dışına çıkışını düzenleyen ayrı bir hüküm içermez. Ancak konutta gözetim, kamuya yararlı iş veya düzenli müdürlük çağrısı gibi yükümlülükler yurt dışına çıkmayı fiilen engeller ve izinsiz çıkış ihlal sayılır. Ayrıca mahkemece yurt dışına çıkması yasaklanan kişilere pasaport verilmez, çıkışları engellenir (5682 sayılı Kanun m. 22). Yurt dışı planınız varsa önce müdürlüğe yazılı başvurun.
- Şehir değiştirme: Başka bir müdürlüğe nakli gerektirecek şekilde adres değiştirecekseniz yeni adresinizi önceden ve gerekçesiyle yazılı bildirin. Nakil kararı çıkana kadar mevcut yükümlülüklere devam edilir; nakil kabul edilirse tebliğden itibaren beş gün içinde yeni müdürlüğe başvurmanız gerekir. İnfazdan kaçma amaçlı görülen talepler reddedilir.
Askerlik
105/A kapsamında cezaevinden salıverilen hükümlüler, cezalarının koşullu salıverilmeye kadar olan kısmını denetimli serbestlik altında tamamladıktan sonra askere alınır. Bu kural Denetimli Serbestlik Hizmetleri Yönetmeliğinin 2. maddesindedir. Aynı maddeye göre sırf askerî suçlar dışındaki suçlardan er, erbaş, yedek subay ve yedek astsubaylar hakkında verilen seçenek yaptırımlar ile diğer tedbir ve denetimli serbestlik yükümlülükleri, aksine bir düzenleme yoksa askerlik hizmetinin sonuna bırakılır ve bu sürede zamanaşımı işlemez. Askere alınan yükümlü durumunu belgeleriyle müdürlüğe bildirmeli, askerliği bitince de müdürlüğe kısa sürede yeniden başvurmalıdır. Bu nedenle "denetimli serbestlik askerliğe engel mi?" sorusunun cevabı, askerliğin çoğu durumda ertelenmesi değil, sıralanmasıdır: önce denetimli serbestlik, sonra askerlik.
Çalışma ve sigortalı iş
Kanunda denetimli serbestlik altındaki hükümlünün sigortalı çalışmasını yasaklayan bir hüküm yoktur; yükümlülükler çalışma düzeninizle çakışıyorsa müdürlükten değiştirilmesini isteyebilirsiniz (m. 105/A/5). Kamuya yararlı işte çalışma yükümlülüğü ücretsizdir ve kendi işinizin yerine geçmez. Konutta gözetim kararı varsa, işe gidiş saatleri müdürlüğün izni ve denetim planıyla belirlenir. İş sözleşmenizi, çalışma saatlerinizi ve işyeri adresinizi gösteren belgeleri müdürlüğe vermeniz planın buna göre düzenlenmesini kolaylaştırır.
Koşullu salıverilmeden sonraki denetim süresi
Koşullu salıverilme tarihi geldiğinde denetimli serbestlik sona erer ve hükümlü, cezaevinde geçirmesi gereken süre kadar, ancak hak ederek tahliye tarihini geçmemek üzere bir denetim süresine tabi olur (m. 107/6). Yükümlülüklere uygun davranan hükümlünün koşullu salıverilmesi için müdürlük gerekçeli bir rapor hazırlar (m. 105/A/9). İnfaz hâkimi bu denetim süresinde, iki yılı geçmemek üzere, müdürlükçe belirlenecek yükümlülükler de verebilir (m. 107/9). Denetim süresinde hapis cezası gerektiren kasıtlı bir suç işlenir veya uyarıya rağmen yükümlülüklere uyulmamakta ısrar edilirse koşullu salıverilme geri alınır; süre yükümlülüklere uygun geçirilirse ceza infaz edilmiş sayılır (m. 107/12-14).
Sicil, memuriyet ve paraya çevirme
Denetimli serbestlik bir infaz biçimidir; sicile işlenen şey denetimli serbestlik değil, kesinleşmiş mahkûmiyetin kendisidir (5352 sayılı Kanun m. 4). Hapis cezasına mahkûmiyet kararı, koşullu salıverilme kararı ve cezanın infazının tamamlandığı hususu adli sicile kaydedilir. Memuriyete etkisi de mahkûmiyetin suç türüne ve süresine göre belirlenir (657 sayılı Kanun m. 48). HAGB veya kamu davasının açılmasının ertelenmesiyle birlikte verilen denetimli serbestlik tedbirleri ise mahkûmiyet olmadığından adli sicile işlenmez.
"Denetimli serbestlik paraya çevrilir mi?" sorusunun cevabı hayırdır. Kısa süreli hapis cezasının adli para cezasına çevrilmesine ancak mahkeme hüküm kurarken karar verir; infaz aşamasındaki denetimli serbestlik para ödenerek sona erdirilemez.
Sık yapılan hatalar
- Tahliyeden sonra müdürlüğe beş gün içinde başvurmamak; iki günlük ek sürenin de geçmesi ayrı bir ceza davasına yol açabilir.
- Uyarıları önemsememek ve "üç hakkım var" diye düşünmek. Uyarılar kayda girer ve ısrar sayılan eşik bir yıl içinde dolabilir.
- İzin almadan şehir dışına veya yurt dışına çıkmak.
- Adres değişikliğini bildirmemek; eski adrese yapılan tebligat geçerli sayılabilir.
- Bakanlık veya adliye sitelerindeki eski tarihli soru-cevap metinlerine güvenmek. Örneğin başvuru süresi 2020'de beş güne çıkarıldı ve ihlalde gönderilecek yer kapalı değil açık cezaevi oldu.
- Yeni bir kanun çıktığı haberini Resmî Gazete'den kontrol etmeden dilekçe vermek veya cezaevinden erken çıkışa göre plan yapmak.
Ne zaman avukata ihtiyaç duyulur?
Size hangi sürenin uygulanacağı suç tarihine, suçun türüne ve geçici maddelere göre değişir; müddetnamede hata olduğunu düşünüyorsanız, infaz hâkiminin ret kararına itiraz edecekseniz, açık cezaevine iade kararı verildiyse veya denetimli serbestlik sırasında yeni bir dava açıldıysa bir avukattan destek almanız yararlı olur.
Kaynaklar
- 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun
- 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu
- 5352 sayılı Adli Sicil Kanunu
- 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu
- 5682 sayılı Pasaport Kanunu
- Denetimli Serbestlik Hizmetleri Yönetmeliği (mevzuat.gov.tr)
- 7550 sayılı Kanun, Resmî Gazete 4/6/2025 (mükerrer), sayı 32920
- 7571 sayılı Kanun, Resmî Gazete 25/12/2025, sayı 33118
- 7593 sayılı Kanun, Resmî Gazete 18/8/2026, sayı 33344