Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) kalkmadı; bugün de iki yıl veya daha az süreli hapis ya da adli para cezasında mahkeme HAGB kararı verebilir (CMK m. 231/5). Anayasa Mahkemesinin 2025'te verdiği iptal kararı yürürlüğe girmeden, 31 Temmuz 2026'da yürürlüğe giren 7589 sayılı Kanun HAGB'yi düzenleyen fıkraları yeniden yazdı. Karar adli sicil belgesinde görünmez, ancak beş yıllık denetim süresi boyunca kurallara uymazsanız hüküm açıklanır.
Bu yazı HAGB'nin hukuki serüvenini ve bugünkü durumunu, verilme şartlarını, denetim süresini ve yükümlülükleri, HAGB'nin sicile, memuriyete ve güvenlik soruşturmasına etkisini, kararın bozulması hâlinde ne olacağını, istinaf yolunu, çocuklara özgü kuralları ve ertelemeyle farkını anlatır. Kısa tanım için HAGB nedir, iptal kararlarının ayrıntılı özeti için HAGB iptal kararı ve erteleme ile birlikte genel bir anlatım için HAGB ve hapis cezasının ertelenmesi yazılarına bakabilirsiniz.
Bu yazıda
- HAGB kalktı mı? İptal kararları ve 7589 sayılı Kanun
- HAGB nedir, mahkûmiyet sayılır mı?
- HAGB şartları: hangi cezada, kimlere verilir?
- Denetim süresi ve yükümlülükler
- HAGB kaç kez verilir?
- HAGB bozulursa ne olur?
- Denetim süresi bitince ne olur?
- HAGB sicile işler mi?
- HAGB memuriyete engel mi?
- HAGB kararına itiraz ve istinaf
- Çocuklar hakkında HAGB
- HAGB mi erteleme mi?
- Sık yapılan hatalar
- Ne zaman avukata ihtiyaç duyulur?
HAGB kalktı mı? İptal kararları ve 7589 sayılı Kanun
Hayır; HAGB yürürlükte ve 31 Temmuz 2026'dan beri 7589 sayılı Kanunla yazılan metne göre uygulanıyor. "HAGB kaldırıldı" haberlerinin kaynağı, Anayasa Mahkemesinin kurumu birkaç kez iptal etmesi ve her seferinde iptalin yürürlüğünü ertelemesidir. Kanun koyucu da her iptalden sonra maddeyi yeniden yazdı. Sıra şöyledir:
- 2022: Anayasa Mahkemesi 20/7/2022 tarihli ve E.2021/121, K.2022/88 sayılı kararıyla HAGB kararına karşı itiraz yolunu öngören kuralı iptal etti (Resmî Gazete 23/9/2022). Mahkemeye göre itiraz incelemesi etkili bir denetim sağlamıyordu.
- 2023: 1/6/2023 tarihli ve E.2022/120, K.2023/107 sayılı kararla HAGB'yi düzenleyen 231. maddenin beşinci fıkrasının birinci cümlesi iptal edildi (Resmî Gazete 1/8/2023). Gerekçelerden biri, sanığın HAGB'yi kabul etmesi şartının hüküm kurulmadan kanun yolundan feragat anlamına gelmesiydi.
- 2024: 7499 sayılı Kanun (Resmî Gazete 12/3/2024) 231. maddenin beşinci ila on dördüncü fıkralarını yeniden yazdı. 1/6/2024 ve sonrasında verilen HAGB kararlarına karşı istinaf yolu açıldı ve sanığın kabulü şartı bu kararlar için kaldırıldı; daha önce verilen kararlarda itiraz yolu ve kabul şartı uygulanmaya devam etti (CMK geçici m. 6).
- 2025: Anayasa Mahkemesi 10/7/2025 tarihli ve E.2024/98, K.2025/149 sayılı kararıyla 7499 sayılı Kanunla yazılan beşinci fıkranın birinci cümlesini de iptal etti; karar 31/12/2025 tarihli ve 33124 sayılı Resmî Gazete'de yayımlandı. Mahkeme, kamu görevlisinin görevi sebebiyle işlediği ve Anayasa'nın 17. maddesi bağlamında işkence, eziyet veya kötü muamele sayılan suçlarda HAGB'nin uygulanmayacağına dair bir yasal düzenleme bulunmamasını Anayasa'ya aykırı buldu. İptalin yürürlüğe girmesi Eylül 2026 sonuna ertelenmişti.
- 2026: 16/7/2026'da kabul edilen 7589 sayılı Kanun 31/7/2026 tarihli ve 33326 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak aynı gün yürürlüğe girdi. Kanunun 15. maddesi 231. maddenin beşinci ila on dördüncü fıkralarını yeniden yazdı. Böylece iptal hükmü yürürlüğe girmeden HAGB yeni bir metne kavuştu.
Yeni metin büyük ölçüde 7499 sayılı Kanundaki kuralları korur. Asıl değişiklik on dördüncü fıkradadır: HAGB artık işkence ve eziyet suçları ile kamu görevlisinin görevi sebebiyle işlediği ve Anayasa'nın 17. maddesi kapsamında kötü muamele kabul edilebilecek suçlarda uygulanmaz (CMK m. 231/14). 7499 sayılı Kanunla yazılan önceki on dördüncü fıkra ise Anayasa'nın 174. maddesinde koruma altına alınan inkılap kanunlarındaki suçları HAGB dışında tutuyordu; 7589 sayılı Kanunla yazılan yeni fıkrada bu ibare yer almıyor. 7589 sayılı Kanun, daha önce verilmiş HAGB kararlarını ortadan kaldıran bir geçiş hükmü içermez; denetim süresi devam eden kararlar izlenmeye devam eder.
HAGB nedir, mahkûmiyet sayılır mı?
HAGB bir mahkûmiyet değildir; mahkeme cezayı belirler ama hükmü açıklamaz ve bu hüküm, müsadere dışında, sanık hakkında hukuki sonuç doğurmaz (CMK m. 231/5). Duruşma sonunda mahkeme normal bir yargılama yapar, suçun işlendiğini kabul eder ve cezayı hesaplar. Ardından bu hükmün açıklanmamasına karar verir. Bunun pratik sonuçları şunlardır:
- Hükümdeki hapis cezası infaz edilmez; cezaevine girmezsiniz.
- Hükümdeki adli para cezası tahsil edilmez; çünkü açıklanmayan hüküm infaz edilemez.
- Kesinleşmiş bir mahkûmiyet olmadığından adli sicile kaydedilmez (5352 sayılı Kanun m. 4 ve 6).
- Müsadere bu kuralın dışındadır: suçta kullanılan veya suçtan elde edilen eşyaya ilişkin müsadere hükümleri uygulanabilir.
- Yargılama giderleri HAGB kararında da sanığa yüklenir (CMK m. 325/2).
Örnek: Kasten yaralama suçundan yargılanan ve daha önce hiç mahkûm olmamış bir kişiye mahkeme bir yıl hapis cezası belirlesin. Mağdurun tedavi giderleri ödenmişse ve mahkeme kişinin yeniden suç işlemeyeceği kanaatine varırsa, bu cezanın açıklanmasını geri bırakabilir. Kişi beş yıl boyunca kasten yeni bir suç işlemez ve yükümlülüklerine uyarsa dava düşer; belirlenen ceza hiç uygulanmaz.
HAGB şartları: hangi cezada, kimlere verilir?
HAGB için hükmolunan ceza iki yıl veya daha az süreli hapis ya da adli para cezası olmalı ve üç ayrı koşul birlikte bulunmalıdır (CMK m. 231/5-6). Burada önemli olan, kanundaki cezanın üst sınırı değil, mahkemenin indirimlerden sonra sonuçta belirlediği cezadır. Koşullar şunlardır:
- Kasıtlı suçtan önceki mahkûmiyet olmaması: Sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmamış bulunması gerekir. Taksirli bir suçtan önceki mahkûmiyet bu koşulu ortadan kaldırmaz.
- Yeniden suç işlemeyeceği kanaati: Mahkeme, sanığın kişilik özelliklerini ve duruşmadaki tutum ve davranışlarını göz önünde bulundurarak bu kanaate varmalıdır.
- Zararın giderilmesi: Suçun işlenmesiyle mağdurun veya kamunun uğradığı zarar aynen iade, suçtan önceki hâle getirme veya tazmin yoluyla tamamen giderilmelidir. Bunu hemen yapamayan sanık için zararın denetim süresince aylık taksitlerle ödenmesi koşuluyla da HAGB verilebilir (CMK m. 231/9).
Kanun "karar verilebilir" ifadesini kullanır; şartlar bulunsa bile HAGB bir hak olarak otomatik verilmez, mahkemenin takdirine bağlıdır. Uzlaşmaya ilişkin hükümler saklıdır: uzlaşma kapsamındaki bir suçta önce uzlaştırma yoluna gidilir. HAGB verilen hükümde hapis cezası ayrıca ertelenemez ve kısa süreliyse seçenek yaptırımlara çevrilemez (CMK m. 231/7). 1/6/2024 ve sonrasında verilen kararlarda sanığın HAGB'yi kabul etmesi şartı aranmaz; bu nedenle "HAGB istemiyorum" demek kararın verilmesine engel olmaz, ancak karara karşı istinaf yoluna başvurabilirsiniz.
Denetim süresi ve yükümlülükler
HAGB kararı verilen sanık beş yıl süreyle denetim süresine tabi tutulur; bu süre içinde dava zamanaşımı durur (CMK m. 231/8). Uygulamada denetim süresi, HAGB kararının kesinleşmesiyle başlar. Mahkeme bu beş yılın içinde, bir yıldan fazla olmamak üzere belirleyeceği bir süre için denetimli serbestlik tedbiri de verebilir:
- Meslek veya sanat sahibi değilseniz bir eğitim programına devam etmek,
- Meslek sahibiyseniz bir kamu kurumunda veya aynı mesleği yapan bir başkasının gözetiminde ücret karşılığında çalışmak,
- Belli yerlere gitmemek, belli yerlere devam etmek ya da mahkemenin takdir edeceği başka bir yükümlülüğü yerine getirmek.
Bu tedbirler denetimli serbestlik müdürlüğü tarafından izlenir. Mahkeme yükümlülük belirlemediyse beş yıl boyunca yalnızca kasten yeni bir suç işlememeniz gerekir. Zararı taksitle ödeme koşuluyla HAGB aldıysanız taksitleri süresinde ödemek de yükümlülüğünüzdür. Ayrıntılı bilgi için denetimli serbestlik yazısına bakabilirsiniz.
HAGB kaç kez verilir?
Kanunda HAGB için bir sayı sınırı yoktur; ancak denetim süresi içinde kişi hakkında kasıtlı bir suç nedeniyle bir daha HAGB kararı verilemez (CMK m. 231/8). Bu kural iki şekilde işler:
- Denetim süresi devam ederken kasıtlı bir suçtan ikinci kez yargılanırsanız, yeni dosyada HAGB verilemez. Taksirli suçlar bu yasağın dışındadır.
- İlk HAGB'nin denetim süresi başarıyla bitip dava düştüyse, bu kayıt bir mahkûmiyet olmadığından ileride başka bir dosyada HAGB verilmesini kanunen engellemez. Ancak mahkeme "yeniden suç işlemeyeceği" kanaatini oluştururken geçmiş dosyaları da değerlendirebilir; HAGB kayıtları tam da bu amaçla, soruşturma ve kovuşturmalarda kullanılmak üzere tutulur (CMK m. 231/13).
HAGB bozulursa ne olur?
Denetim süresi içinde kasten yeni bir suç işlerseniz veya denetimli serbestlik yükümlülüklerine aykırı davranırsanız mahkeme hükmü açıklar ve geri bırakılan ceza artık bir mahkûmiyete dönüşür (CMK m. 231/11). Hüküm açıklanırken mahkeme yeni bir yargılama yapmaz; daha önce belirlenen ceza esas alınır. Yargıtay uygulamasında, denetim süresinde işlendiği ileri sürülen yeni kasıtlı suç nedeniyle hükmün açıklanabilmesi için o suçtan verilen mahkûmiyetin kesinleşmesi beklenir.
Yükümlülüklerini yerine getiremeyen sanık bakımından kanun mahkemeye esneklik tanır. Mahkeme sanığın durumunu değerlendirerek:
- cezanın yarısına kadar belirleyeceği bir kısmının infaz edilmemesine,
- koşulları varsa hapis cezasının ertelenmesine,
- koşulları varsa hapis cezasının seçenek yaptırımlara çevrilmesine
karar vererek yeni bir mahkûmiyet hükmü kurabilir. Açıklanan veya yeni kurulan hükme itiraz edilebilir; itiraz mercii yalnızca bu koşullarla sınırlı inceleme yapar (CMK m. 231/11).
"HAGB bozulursa yatarı ne kadar?" sorusunun cevabı açıklanan cezanın türüne göre değişir. Hapis cezası infaz edilecekse genel infaz kuralları uygulanır: süreli hapis cezalarında koşullu salıverilme için kural olarak cezanın yarısının infaz kurumunda iyi hâlli geçirilmesi gerekir, bazı suçlarda bu oran daha yüksektir (5275 sayılı Kanun m. 107). Taksirli bir suç veya trafik cezası gibi idari bir yaptırım ise hükmü açıklatmaz; kanun açıkça "kasten" işlenen yeni suçtan söz eder.
Denetim süresi bitince ne olur?
Denetim süresi içinde kasten yeni bir suç işlenmez ve yükümlülüklere uyulursa, açıklanması geri bırakılan hüküm ortadan kaldırılır ve davanın düşmesine karar verilir (CMK m. 231/10). Bu karar için ayrıca başvuru şartı yoktur; mahkeme süreyi takip eder. Düşme kararı mahkûmiyet olmadığından adli sicile yazılmaz. Süre dolduğu hâlde karar verilmediğini düşünüyorsanız kararı veren mahkemeye dilekçe vererek dosyanın sonuçlandırılmasını isteyebilirsiniz.
- HAGB kararının kesinleşme tarihini öğrenin; beş yıl bu tarihten itibaren hesaplanır.
- Denetimli serbestlik tedbiri verildiyse müdürlükteki dosyanızın kapandığını teyit edin.
- Süre dolunca düşme kararı verilip verilmediğini e-Devlet veya UYAP Vatandaş Portal üzerinden ya da mahkeme kaleminden kontrol edin.
- Gerekirse düşme kararının bir örneğini alın; özellikle kamu görevine başvuracaksanız elinizde bulunsun.
HAGB sicile işler mi?
HAGB kararı adli sicile işlenmez; bunlara mahsus ayrı bir sisteme kaydedilir ve yalnızca bir soruşturma veya kovuşturmayla bağlantılı olarak savcı, hâkim veya mahkeme isterse kullanılır (CMK m. 231/13; 5352 sayılı Kanun m. 6). Adli sicile yalnızca kesinleşmiş mahkûmiyet hükümleri ve kanunda sayılan bazı kararlar kaydedilir (5352 sayılı Kanun m. 4). Bu nedenle e-Devlet'ten aldığınız adli sicil kaydı belgesinde HAGB kararı görünmez; özel bir işveren de bu kaydı göremez.
Bununla birlikte HAGB "hiç iz bırakmayan" bir karar değildir. Kamu görevine atanacaklar hakkında yapılan arşiv araştırması; adli sicil kaydını, kesinleşmiş mahkeme kararlarını, CMK'nın 231. maddesinin on üçüncü fıkrası kapsamındaki kararları ve kişi hakkında devam eden veya sonuçlanmış soruşturma ve kovuşturmalardaki olguları kapsar (7315 sayılı Kanun m. 4). Adli sicil ve arşiv kaydının silinme kuralları için adli sicil ve arşiv kaydı yazısına bakabilirsiniz.
HAGB memuriyete engel mi?
HAGB tek başına memuriyete girişte kanunda sayılan mahkûmiyet engeli değildir; çünkü 657 sayılı Kanun "mahkûm olmamak" şartını arar ve HAGB bir mahkûmiyet değildir (657 sayılı Kanun m. 48/A-5). Bu madde; kasten işlenen bir suçtan bir yıl veya daha fazla hapis cezasına mahkûmiyeti ve affa uğramış olsa bile devletin güvenliğine karşı suçlar, zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, ihaleye fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama ve kaçakçılık gibi suçlardan mahkûmiyeti memuriyete engel sayar. Ancak dikkat edilmesi gereken üç nokta vardır:
- Arşiv araştırması ve güvenlik soruşturması: HAGB kaydı arşiv araştırmasında görünebilir; toplanan olgusal veriler kurumdaki Değerlendirme Komisyonunca değerlendirilir ve atamaya yetkili amire yazılı ve gerekçeli değerlendirme sunulur (7315 sayılı Kanun m. 4 ve 7). Sonucun dosyanın niteliğine göre değişebileceğini bilin.
- Hükmün açıklanması: Denetim süresinde hüküm açıklanırsa artık bir mahkûmiyet vardır ve suçun türüne göre 48. maddedeki engel doğabilir. Görevdeki memur bakımından memurluğa alınma şartlarından birinin kaybedilmesi memurluğu sona erdirir (657 sayılı Kanun m. 98).
- Özel kanunlar: Bazı meslek ve görevlerin kendi kanunları farklı şartlar arayabilir. Başvuracağınız kurumun özel mevzuatını ayrıca kontrol edin.
HAGB kararına itiraz ve istinaf
1/6/2024 ve sonrasında verilen HAGB kararlarına karşı istinaf yoluna başvurulur; bölge adliye mahkemesi kararı ve hükmü usul ve esas yönünden inceler (CMK m. 231/12). HAGB kararı bölge adliye mahkemesi veya Yargıtay tarafından ilk derece sıfatıyla verilmişse temyiz yoluna gidilir. Kanunun kesin saydığı kararlar bu yolun dışındadır. 1/6/2024'ten önce verilen HAGB kararlarında ise itiraz yolu uygulanmaya devam eder. Bu tarih, "HAGB ne zaman istinafa tabi oldu?" sorusunun cevabıdır.
İstinaf istemi hükmün gerekçesiyle birlikte tebliğ edildiği tarihten itibaren iki hafta içinde hükmü veren mahkemeye dilekçe verilerek veya zabıt kâtibine beyanda bulunularak yapılır (CMK m. 273). HAGB'yi beraat beklediğiniz için değil, suçun sabit görülmesine itiraz ettiğiniz için istinaf ediyorsanız, istinafın HAGB'den daha ağır bir sonucu da gündeme getirebileceğini dosyanın durumuna göre değerlendirin.
Çocuklar hakkında HAGB
Çocuğa yüklenen suçtan dolayı da CMK'daki koşullarla HAGB verilebilir, ancak çocuklar için denetim süresi üç yıldır (5395 sayılı Kanun m. 23/1). 18/8/2026'da yürürlüğe giren 7593 sayılı Kanunla bu maddeye iki fıkra eklendi:
- Adli süreçteki çocuk hakkında HAGB verilirse, Çocuk Koruma Kanununun 5/A maddesinde düzenlenen tedbirlerden uygun görülenler de denetimli serbestlik tedbiri olarak uygulanır.
- Mağdurun veya kamunun uğradığı zarar az ise, adli süreçteki çocuk hakkında HAGB verilebilmesi için zararın giderilmesi şartı aranmayabilir.
Aynı kanunla "suça sürüklenen çocuk" ifadesi kanun metinlerinde "adli süreçteki çocuk" olarak değiştirildi; anlamı değişmedi.
HAGB mi erteleme mi?
HAGB'de mahkûmiyet doğmaz ama denetim süresi beş yıldır; ertelemede ise bir mahkûmiyet vardır ama denetim süresi bir ile üç yıl arasındadır (CMK m. 231; TCK m. 51). İki kurum aynı hükümde birlikte uygulanmaz. Karşılaştırma:
- Ceza sınırı: Her ikisinde de hükmolunan hapis cezası iki yıl veya daha az olmalıdır. Erteleme için bu sınır fiili on sekiz yaşından küçükken veya altmış beş yaşını bitirdikten sonra işleyenlerde üç yıldır. Adli para cezası ertelenemez, ama HAGB'ye konu olabilir.
- Önceki sabıka: HAGB için daha önce kasıtlı bir suçtan hiç mahkûm olmamak; erteleme için kasıtlı bir suçtan üç aydan fazla hapis cezasına mahkûm olmamak gerekir.
- Denetim süresi: HAGB'de beş yıl; ertelemede mahkûm olunan cezadan az olmamak üzere bir yıldan az, üç yıldan fazla olmayan bir süre.
- Kayıt ve memuriyet: Erteleme bir mahkûmiyet olduğundan adli sicil düzenine girer ve 657 sayılı Kanunun 48. maddesindeki suçlardan biriyse memuriyete engel olabilir. HAGB ise mahkûmiyet doğurmaz.
- İhlal: Ertelemede denetim süresinde kasıtlı suç işlenirse veya uyarıya rağmen yükümlülüklere uymamakta ısrar edilirse ertelenen ceza kısmen veya tamamen infaz edilir (TCK m. 51/7). HAGB'de hüküm açıklanır.
Hangisinin lehe olduğu kişiye göre değişir. Sicil ve memuriyet açısından HAGB çoğu kişi için daha avantajlıdır; denetim süresinin kısa olması önemliyse erteleme tercih edilebilir. Mahkemeye hangi kurumu talep ettiğinizi duruşmada açıkça söyleyebilirsiniz.
Sık yapılan hatalar
- "HAGB kaldırıldı" haberlerine bakarak denetim süresindeki yükümlülükleri önemsememek. Kurum yürürlükte ve yükümlülükler aynen geçerlidir.
- HAGB'yi beraat sanmak. Mahkeme suçu sabit görmüş ve ceza belirlemiştir; denetim süresinde kasıtlı suç işlerseniz bu ceza uygulanır.
- Zararı taksitle ödeme koşulunu unutmak. Taksitlerin ödenmemesi yükümlülük ihlalidir.
- Denetim süresi içinde yeni bir dosyada da HAGB çıkacağını varsaymak. Kasıtlı bir suçta ikinci HAGB verilemez.
- Adli sicil belgesi temiz diye kamu görevine başvururken HAGB'yi hiç hesaba katmamak. Arşiv araştırmasında görünebilir.
- İstinaf süresini kararın duruşmada açıklandığı günden saymak. Süre gerekçeli kararın tebliğinden başlar.
- Denetimli serbestlik müdürlüğünün çağrılarına gitmemek veya adres değişikliğini bildirmemek.
Ne zaman avukata ihtiyaç duyulur?
Dosyanızda HAGB'nin mi, ertelemenin mi, yoksa beraat talebinin mi daha uygun olduğunu değerlendirmek, zararın giderilme biçimini belirlemek, istinaf süresini ve gerekçesini hazırlamak ya da denetim süresinde yeni bir soruşturma başladığında hükmün açıklanıp açıklanmayacağını takip etmek hukuki bilgi gerektirir. Kamu görevine başvuracaksanız arşiv araştırmasının etkisini de bir avukatla birlikte değerlendirebilirsiniz.
Kaynaklar
- 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu
- 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun
- 5352 sayılı Adli Sicil Kanunu
- 7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu
- 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu
- 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu
- 7589 sayılı Kanun, Resmî Gazete 31/7/2026, sayı 33326
- 7499 sayılı Kanun, Resmî Gazete 12/3/2024
- Anayasa Mahkemesi basın duyurusu: HAGB kurumunu düzenleyen kurala ilişkin karar (E.2024/98, K.2025/149)
- Anayasa Mahkemesi basın duyurusu: HAGB kararına karşı itiraz kanun yolu öngören kuralın iptali
- Resmî Gazete 31/12/2025, sayı 33124 (Anayasa Mahkemesi kararları)
- 7593 sayılı Kanun, Resmî Gazete 18/8/2026, sayı 33344