Dolandırıcılığın cezası bir yıldan beş yıla kadar hapis ve adli para cezasıdır (TCK m. 157). İnternet, banka, kamu kurumu ya da "polisim, savcıyım" gibi bir sıfat kullanılarak işlenen nitelikli dolandırıcılıkta ceza üç yıldan on yıla kadar hapse çıkar ve bu hâllerin çoğunda alt sınır dört yıldır (TCK m. 158/1). Dolandırıcılık şikâyete bağlı değildir; basit dolandırıcılık uzlaştırmaya tabidir, nitelikli dolandırıcılık değildir (CMK m. 253).
Bu yazı basit ve nitelikli dolandırıcılığın cezasını, üç kişiyle ve örgütle işlenen dolandırıcılıktaki artırımı, hesabını veya kartını veren kişiye 31/7/2026'dan beri uygulanan indirimi, şikâyetten vazgeçmenin etkisini, uzlaşmanın ne zamandan beri ve hangi şartlarla uygulandığını, nitelikli dolandırıcılık davalarının 25/12/2025'te neden asliye ceza mahkemesine geçtiğini, etkin pişmanlığı ve zamanaşımını anlatır. Cezanın infazı, hükmün açıklanmasının geri bırakılması ve memuriyete etkisi için nitelikli dolandırıcılık ne kadar yatar yazısına bakabilirsiniz.
Bu yazıda
- Basit dolandırıcılığın cezası ve suçun unsurları
- Nitelikli dolandırıcılık hâlleri ve cezası
- Üç kişiyle veya örgütle işlenen dolandırıcılık
- Hesabını veya kartını verenler: 2026 indirimi
- Alacağını tahsil için hile: daha az ceza
- Dolandırıcılık şikâyete bağlı mı?
- Dolandırıcılık uzlaşmaya tabi mi, ne zamandan beri?
- Hangi mahkeme bakar: asliye cezaya geçiş
- Etkin pişmanlık ve zamanaşımı
- Örneklerle ceza hesabı
- Sık yapılan hatalar
- Ne zaman avukata ihtiyaç duyulur?
Basit dolandırıcılığın cezası ve suçun unsurları
Hileli davranışla bir kimseyi aldatıp onun veya başkasının zararına kendisine ya da başkasına yarar sağlayan kişi bir yıldan beş yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adli para cezasıyla cezalandırılır (TCK m. 157). Hapis ve adli para cezası birlikte verilir; biri diğerinin yerine geçmez.
Suçun oluşması için dört unsurun birlikte bulunması gerekir:
- Hileli davranış: Gerçeğe aykırı bir görüntü yaratmak, örneğin olmayan bir malı satıyormuş gibi yapmak, sahte belge veya dekont göstermek. Basit bir yalan, karşı tarafın kolayca kontrol edebileceği bir durum için her zaman yeterli sayılmaz; hilenin aldatmaya elverişli olması aranır.
- Aldatma: Mağdurun bu hile yüzünden yanılgıya düşmesi.
- Malvarlığı tasarrufu ve zarar: Mağdurun yanılgıyla para göndermesi, mal teslim etmesi veya bir hakkından vazgeçmesi.
- Yarar: Failin veya bir başkasının bu tasarruftan çıkar elde etmesi. Suç bu yarar sağlandığında tamamlanır.
Bir borcun ödenmemesi tek başına dolandırıcılık değildir. Sözleşme kurulurken ödeme niyeti varken sonradan ödenemeyen bir borç, kural olarak hukuk mahkemesinin konusudur. Dolandırıcılıktan söz edilebilmesi için hilenin işlem yapılırken var olması ve mağdurun kararını bu hilenin belirlemesi gerekir.
Nitelikli dolandırıcılık hâlleri ve cezası
Dolandırıcılık kanunda sayılan araçlarla veya koşullarda işlenirse cezası üç yıldan on yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adli para cezasıdır (TCK m. 158/1). Nitelikli hâller şunlardır:
- dinî inanç ve duyguların istismar edilmesi (a);
- kişinin içinde bulunduğu tehlikeli durum veya zor şartlardan yararlanılması (b);
- kişinin algılama yeteneğinin zayıflığından yararlanılması (c);
- kamu kurumlarının, kamu meslek kuruluşlarının, siyasi parti, vakıf veya derneklerin araç olarak kullanılması (d);
- kamu kurum ve kuruluşlarının zararına işlenmesi (e);
- bilişim sistemlerinin, banka veya kredi kurumlarının araç olarak kullanılması (f);
- basın ve yayın araçlarının sağladığı kolaylıktan yararlanılması (g);
- tacirlerin, şirket ve kooperatif yöneticilerinin ticari faaliyetleri sırasında işlenmesi (h);
- serbest meslek sahiplerinin mesleklerine duyulan güveni kötüye kullanması (i);
- tahsis edilmemesi gereken bir kredinin açılmasını sağlamak amacı (j);
- sigorta bedelini almak amacı (k);
- failin kendisini kamu görevlisi veya banka, sigorta ya da kredi kurumu çalışanı olarak tanıtması veya bu kurumlarla ilişkili olduğunu söylemesi (l).
Alt sınır dört yıl: (e), (f), (j), (k) ve (l) bentlerinde hapis cezasının alt sınırı dört yıldan, adli para cezası da suçtan elde edilen menfaatin iki katından az olamaz (TCK m. 158/1 son cümle). Telefonda kendini polis, savcı veya banka görevlisi olarak tanıtan dolandırıcılık ile internet veya banka sistemi üzerinden yapılan dolandırıcılık bu gruptadır; bugün en sık görülen dosyalar da bunlardır.
"Kamu görevlisiyle aram iyi" vaadi: Kamu görevlileriyle ilişkisi olduğunu, onların yanında sözünün geçtiğini söyleyip belli bir işi gördüreceği vaadiyle menfaat sağlayan kişi de nitelikli dolandırıcılık cezasıyla cezalandırılır (TCK m. 158/2).
İnternet her zaman nitelikli hâl midir? Hayır. Bilişim sisteminin aldatmanın aracı olarak kullanılması gerekir; sahte ilan, sahte site veya sahte ödeme sayfası bu niteliği taşır. İnternetin yalnızca haberleşme için kullanıldığı ve aldatmanın yüz yüze gerçekleştiği olaylarda bu bendin uygulanıp uygulanmayacağı somut olaya göre değerlendirilir. Bu ayrım cezanın alt sınırını bir yıldan dört yıla çıkardığı için savunmada da mağdur açısından da önemlidir.
Üç kişiyle veya örgütle işlenen dolandırıcılık
Basit veya nitelikli dolandırıcılık üç ya da daha fazla kişi tarafından birlikte işlenirse verilecek ceza yarı oranında, suç işlemek için kurulmuş bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenirse bir kat artırılır (TCK m. 158/3). Telefon dolandırıcılığında arayan, parayı çeken ve hesap bulan kişilerin birlikte hareket ettiği dosyalarda bu artırım sıklıkla gündeme gelir.
Artırım için üç kişinin aynı fiili birlikte işlediğinin delille gösterilmesi gerekir; dosyada adı geçen kişi sayısının üç olması tek başına yeterli değildir. Bu yüzden şüpheli tarafın ilk itiraz noktalarından biri, kimin hangi işi yaptığının ayrı ayrı ortaya konmasıdır.
Hesabını veya kartını verenler: 2026 indirimi
16/7/2026 tarihli 7589 sayılı Kanun TCK 158. maddesine dördüncü fıkrayı ekledi; hüküm Resmî Gazete'de yayımlandığı 31/7/2026'da yürürlüğe girdi. Buna göre dolandırıcılığa iştirak, haksız bir menfaat sağlamak amacıyla banka veya kredi kartı gibi ödeme araçlarını ya da banka, aracı kurum, ödeme kuruluşu veya kripto varlık hizmet sağlayıcısındaki hesabın kullanılmasını sağlayan bilgi veya araçları başkasına vermekle sınırlıysa ceza yarı oranında indirilir (TCK m. 158/4).
- İndirim fiili suç olmaktan çıkarmaz; yalnızca cezayı azaltır.
- Mağdurla konuşan, parayı çeken veya başka hesaplara dağıtan kişinin katkısı hesap vermekle sınırlı olmadığından bu indirim ona uygulanmaz.
- Hüküm sanık lehine olduğu için yürürlükten önce işlenen fiillere de uygulanır (TCK m. 7/2). 7589 sayılı Kanunun geçici 1. maddesine göre, bu fıkranın uygulanacağı sanıkların bölge adliye mahkemesindeki dosyaları hakkında bozma kararı verilir, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığındaki dosyaları da ilk derece mahkemesine gönderilir; infaz aşamasındaki ve hakkında etkin pişmanlık uygulanmamış hükümlüler ise mahkemenin ihtarından sonra kanunda belirtilen süre içinde zararı tamamen giderirlerse etkin pişmanlık indiriminden yararlanabilir.
Ayrıntılar için IBAN kiralama suç mu yazısına bakın.
Alacağını tahsil için hile: daha az ceza
Dolandırıcılık bir hukuki ilişkiye dayanan alacağı tahsil amacıyla işlenirse şikâyet üzerine altı aydan bir yıla kadar hapis veya adli para cezası verilir (TCK m. 159). Örneğin kiracıdan alacağı olan ev sahibinin, bu alacağı almak için hileye başvurması bu kapsamdadır. Bu hâlde ceza seçimliktir; hâkim hapis yerine yalnız adli para cezasına hükmedebilir. Şikâyet şartı bu hâle özgüdür.
Dolandırıcılık şikâyete bağlı mı?
Hayır; basit ve nitelikli dolandırıcılık savcılık tarafından re'sen soruşturulur. Mağdur şikâyetçi olmasa da savcılık suçu öğrendiğinde soruşturma başlatır; şikâyetten vazgeçme de davayı düşürmez.
- Şikâyet süresi: Şikâyete bağlı suçlardaki altı aylık süre (TCK m. 73) basit ve nitelikli dolandırıcılık için işlemez; sınır dava zamanaşımıdır. Alacak tahsili için işlenen dolandırıcılıkta ise şikâyet, fiili ve faili öğrenmeden itibaren altı ay içinde yapılmalıdır.
- Vazgeçmenin etkisi: Vazgeçme yalnız şikâyete bağlı suçlarda davayı düşürür (TCK m. 73/4). Dolandırıcılıkta mağdurun "şikâyetimi geri alıyorum" demesi davayı sona erdirmez; ancak zarar giderilmişse etkin pişmanlık hükümleri sanığın lehine işler.
- Mağdurun rolü yine önemlidir: Re'sen soruşturulan suçta da mağdurun dekontları, yazışmaları ve paranın gittiği hesap bilgisini savcılığa vermesi soruşturmanın hızını belirler. Şikâyet usulü için internet dolandırıcılığı nereye şikâyet edilir yazısına bakın.
Dolandırıcılık uzlaşmaya tabi mi, ne zamandan beri?
Basit dolandırıcılık (TCK m. 157) uzlaştırma kapsamındadır; nitelikli dolandırıcılık (TCK m. 158) kapsam dışındadır (CMK m. 253/1-b-8). Basit dolandırıcılık, 24/11/2016 tarihli 6763 sayılı Kanunla uzlaştırma listesine eklendi; kanun 2/12/2016'da Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi.
- Teklif: Kamu davası açmaya yeterli şüphe varsa dosya uzlaştırma bürosuna gönderilir; uzlaştırmacı şüpheliye ve mağdura teklif yapar. Teklife yedi gün içinde cevap vermeyen taraf teklifi reddetmiş sayılır (CMK m. 253/4).
- Müzakere süresi: Uzlaştırmacı işlemleri belgeler kendisine verildikten itibaren en geç otuz gün içinde sonuçlandırır; büro bu süreyi her defasında yirmi günü geçmemek üzere en fazla iki kez uzatabilir (CMK m. 253/12).
- Sonuç: Şüpheli edimini bir defada yerine getirirse kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilir; edim ileri tarihe veya taksite bağlanırsa kamu davasının açılması ertelenir, edim yerine getirilmezse dava açılır (CMK m. 253/19). Dava açıldıktan sonra uzlaşma sağlanırsa mahkeme davanın düşmesine veya edim tamamlanana kadar durmaya karar verir (CMK m. 254/2).
Dikkat edilecek kurallar:
- Birden fazla kişinin zarar gördüğü dolandırıcılıkta uzlaştırma için mağdurların hepsinin kabul etmesi gerekir (CMK m. 253/7).
- Uzlaştırma kapsamındaki bir suç, kapsam dışındaki bir suçla birlikte aynı mağdura karşı işlenmişse uzlaşma hükümleri uygulanmaz (CMK m. 253/3); örneğin aynı kişiye karşı basit dolandırıcılıkla birlikte uzlaştırma kapsamı dışındaki başka bir suç da işlendiği iddia ediliyorsa uzlaştırma yapılmaz.
- Uzlaşma sağlanırsa, uzlaşma anında tespit edilemeyen veya sonradan ortaya çıkan zararlar hariç, aynı suç nedeniyle tazminat davası açılamaz (CMK m. 253/19). Mağdur olarak edimi kararlaştırırken bütün zararınızı hesaba katın.
- Birden fazla şüpheli varsa yalnız uzlaşan kişi uzlaşmadan yararlanır (CMK m. 255).
Uzlaştırmanın genel işleyişi için uzlaştırma nedir, hangi suçlar uzlaştırmaya tabi yazısına bakabilirsiniz.
Hangi mahkeme bakar: asliye cezaya geçiş
Basit ve nitelikli dolandırıcılık davalarına asliye ceza mahkemesi bakar. Nitelikli dolandırıcılık daha önce 5235 sayılı Kanunun 12. maddesinde ağır ceza mahkemesinin görevine giren suçlar arasında sayılıyordu; 24/12/2025 tarihli 7571 sayılı Kanun bu ibareyi madde metninden çıkardı ve değişiklik 25/12/2025'te yürürlüğe girdi.
- Görev nasıl belirlenir? Mahkemenin görevi belirlenirken ağırlaştırıcı veya hafifletici nedenler gözetilmeksizin suçun kanundaki cezasının üst sınırı esas alınır (5235 sayılı Kanun m. 14). Ağır ceza mahkemesi, listede sayılan suçlar dışında, on yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlara bakar; nitelikli dolandırıcılığın üst sınırı on yıldır.
- Görülmekte olan davalar: 25/12/2025'te ağır ceza mahkemesinde görülmekte olan veya istinaf ya da temyiz incelemesinde bulunan nitelikli dolandırıcılık dosyalarında görev değişikliği gerekçesiyle görevsizlik veya bozma kararı verilmez; bu davalara eski kurallara göre bakılmaya devam edilir (5235 sayılı Kanun geçici m. 7).
- Pratik sonuç: Davanın asliye cezada görülmesi tutukluluk sürelerini de etkiler; ağır ceza mahkemesinin görevine girmeyen işlerde kovuşturmada tutukluluk en çok bir yıldır ve zorunlu hâllerde altı ay uzatılabilir (CMK m. 102/1).
Etkin pişmanlık ve zamanaşımı
Zararı aynen geri vermek veya tazmin etmek cezayı önemli ölçüde düşürür. Dolandırıcılık tamamlandıktan sonra ve kovuşturma başlamadan önce fail, azmettiren veya yardım eden pişmanlık göstererek zararı tamamen giderirse ceza üçte ikisine kadar; kovuşturma başladıktan sonra ve hüküm verilmeden önce giderirse yarısına kadar indirilir. Kısmi ödemede indirim için mağdurun rızası aranır (TCK m. 168). Kovuşturma, iddianamenin kabulüyle başlar (CMK m. 175). Ayrıntı için etkin pişmanlık yazısına bakın.
Dava zamanaşımı: Üst sınırı beş yılı geçmeyen basit dolandırıcılıkta sekiz yıl, nitelikli dolandırıcılıkta on beş yıldır (TCK m. 66/1-d, e). Süre belirlenirken dosyadaki delillere göre nitelikli hâller de dikkate alınır (TCK m. 66/3). Şüphelinin savcı huzurunda ifadesinin alınması, tutuklama, iddianame ve mahkûmiyet kararı zamanaşımını keser; kesilme hâlinde süre kanundaki sürenin en fazla yarısı kadar uzar (TCK m. 67). Kesinleşmiş cezalar için ayrıca ceza zamanaşımı işler; beş yıla kadar hapis cezalarında bu süre on yıl, beş yıldan fazla hapis cezalarında yirmi yıldır (TCK m. 68).
Örneklerle ceza hesabı
Aşağıdaki örnekler, hâkimin temel cezayı alt sınırdan belirlediği varsayımına dayanır; gerçek dosyada temel ceza suçun işleniş biçimine ve zararın büyüklüğüne göre alt sınırın üstünde de belirlenebilir.
- Elden satışta sahte dekont: Yüz yüze yapılan bir satışta sahte havale dekontu gösterip malı alan kişi için temel ceza bir yıldan başlar (TCK m. 157). Olay uzlaştırma kapsamındadır; zarar giderilerek uzlaşılırsa dosya kapanabilir.
- Sahte internet ilanı: Var olmayan bir araç için ilan verip kapora alan kişi için temel ceza dört yıldan başlar (TCK m. 158/1-f). Uzlaştırma yoktur; zarar kovuşturma başlamadan tamamen giderilirse ceza üçte ikisine kadar indirilebilir.
- Telefonda "savcıyım" diyen üç kişilik grup: Alt sınır dört yıldır; üç kişinin birlikte hareket ettiği ispatlanırsa ceza yarı oranında artırılır ve alt sınır altı yıla çıkar (TCK m. 158/1-l, 158/3).
- Yalnız hesabını veren kişi: Aynı olayda katkısı yalnız hesap bilgisini vermek olan kişinin cezası yarı oranında indirilir (TCK m. 158/4).
Sık yapılan hatalar
- Şikâyeti geri almanın nitelikli dolandırıcılık davasını bitireceğini sanmak.
- Her borç ödememeyi dolandırıcılık sayıp ceza şikâyetiyle alacak tahsil etmeye çalışmak.
- Uzlaşma metnini bütün zararı hesaplamadan imzalamak; uzlaşmadan sonra aynı zarar için tazminat davası açılamayabilir.
- Zararı kovuşturma başladıktan sonra ödemek ve daha yüksek etkin pişmanlık indirimini kaçırmak.
- Kısmi ödemeyi mağdurun rızasını almadan yapıp tam indirim beklemek.
- Nitelikli dolandırıcılık davasının hâlâ ağır ceza mahkemesinde görüleceğini düşünmek.
Ne zaman avukata ihtiyaç duyulur?
Olayın basit mi nitelikli mi sayılacağı, üç kişiyle birlikte işleme artırımının uygulanıp uygulanmayacağı ve hesap veren kişinin 158/4 indiriminden yararlanıp yararlanamayacağı cezanın alt sınırını birkaç kat değiştirir. İfadeye çağrıldıysanız, mağdur olarak uzlaşma teklifi aldıysanız veya zararın ödenmesi gündemdeyse dosyaya özgü hukuki destek almanız bu kararları doğru zamanda vermenizi sağlar.
Kaynaklar
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 7, 66-68, 73, 157-159, 168
- 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m. 102, 175, 253-255
- 5235 sayılı Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun m. 12, 14, geçici m. 7
- 7589 sayılı Kanun (RG 31/7/2026) m. 13 ve geçici m. 1
- 7571 sayılı Kanun (RG 25/12/2025)
- 6763 sayılı Kanun (RG 2/12/2016)