Eşiniz mal rejimi sona ermeden önceki bir yıl içinde rızanız olmadan malları karşılıksız devrettiyse veya evlilik boyunca katılma alacağınızı azaltmak kastıyla devir yaptıysa, devredilen değerler mal paylaşımında hâlâ onun edinilmiş mallarına eklenir (TMK m. 229). Boşanma davasında mal rejimi dava tarihinde sona erdiği için bir yıllık süre dava tarihinden geriye doğru hesaplanır (TMK m. 225). Eşinizin kalan malları alacağınızı karşılamazsa, karşılıksız kazandırmadan yararlanan üçüncü kişiye de dava açabilirsiniz; bu dava hakkı öğrenmeden itibaren bir yıl ve her hâlde mal rejiminin sona ermesinden itibaren beş yıl içinde kullanılmalıdır (TMK m. 241). Devir henüz yapılmadıysa hâkimden belirli mallar üzerindeki tasarrufun rızanıza bağlanmasını ve bunun tapuya şerh edilmesini isteyebilirsiniz (TMK m. 199).
Bu yazı, boşanma sürecinde veya boşanmadan hemen önce eşinin ev, araba, para ya da şirket hissesi gibi malları başkasına geçirdiğinden şüphelenen kişinin sorularını yanıtlar: hangi devirlerin hesaba katıldığı, mal kaçırma kastının nasıl ispatlandığı, üçüncü kişiye dava, tapu iptali ihtimali, tedbir ve şerh yolları, süreler ve sık yapılan hatalar. Katılma alacağının hesabı için Boşanmada Katılma Alacağı Nasıl Hesaplanır?, dava sürecindeki genel önlemler için Boşanma Davası Sürerken Geçici Önlemler yazılarımıza bakabilirsiniz.
Bu yazıda
- Hangi devirler mal paylaşımında hesaba katılır?
- Son bir yıl kuralı ve kast şartı
- Mal kaçırma nasıl ispatlanır?
- Malı alan üçüncü kişiye dava ve süreler
- Tapu iptali istenebilir mi?
- Mal kaçırmaya karşı tedbir: şerh, ihtiyati tedbir ve aile konutu
- Banka hesabı, araç, şirket hissesi ve ziynet
- Mahkeme kararından sonra mal kaçırılırsa
- Adım adım ne yapmalısınız?
- Sık yapılan hatalar
- Ne zaman avukata ihtiyaç duyulur?
Hangi devirler mal paylaşımında hesaba katılır?
Kısa cevap: Kanun iki tür devri, mal artık eşinizin üzerinde olmasa da onun edinilmiş mallarına değer olarak ekler: son bir yıldaki rızasız karşılıksız kazandırmalar ve katılma alacağını azaltma kastıyla yapılan devirler (TMK m. 229).
Edinilmiş mallara katılma rejiminde her eş, diğer eşin artık değerinin yarısı üzerinde hak sahibidir (TMK m. 236). Artık değer, edinilmiş mallardan bu mallara ilişkin borçlar düşüldükten sonra kalan tutardır. Bir eş boşanma yaklaşırken malı elden çıkarırsa artık değer görünüşte küçülür. Kanun bu sonucu önlemek için şu değerlerin hesaba geri eklenmesini öngörür:
- Rızasız karşılıksız kazandırmalar: Mal rejiminin sona ermesinden önceki bir yıl içinde, diğer eşin rızası olmadan, olağan hediyeler dışında yapılan bağışlar ve benzeri karşılıksız devirler.
- Kastlı devirler: Mal rejimi devam ettiği sürece, diğer eşin katılma alacağını azaltmak kastıyla yapılan devirler. Burada bir yıllık sınır yoktur; ancak kastın ispatı gerekir.
Eklenecek değerin tutarı, malın devredildiği tarih esas alınarak hesaplanır (TMK m. 235). Mal rejiminin sona erdiği sırada mevcut olan edinilmiş mallar ise tasfiye anındaki değerleriyle hesaba katılır. Bu sonuçta tapu size geçmez; artan hesap, katılma alacağınızın tutarını büyütür.
Son bir yıl kuralı ve kast şartı
Kısa cevap: Bir yıllık süre, mal rejiminin sona erdiği tarihten geriye doğru sayılır; boşanma davasında bu tarih dava tarihidir (TMK m. 225/2).
Örneğin boşanma davası açılmadan dört ay önce eşiniz rızanız olmadan bir taşınmazı kardeşine bağışladıysa, bu devir bir yıllık süre içindedir ve kast aranmadan eklenecek değerler arasına girer. Devir dava tarihinden bir buçuk yıl önce yapılmışsa bir yıllık kural uygulanmaz; bu kez devrin katılma alacağınızı azaltmak kastıyla yapıldığını ispat etmeniz gerekir. Devre açıkça rıza gösterdiyseniz birinci kural işlemez; "olağan hediye" niteliğindeki küçük hediyeler de hesaba eklenmez.
Bu nedenle boşanma kararı verdiyseniz davanın açılış tarihi de önem taşır. Dava açıldıktan sonra edinilen mallar ise kural olarak mal rejiminin dışında kalır, çünkü rejim dava tarihi itibarıyla sona ermiştir.
Mal kaçırma nasıl ispatlanır?
Kısa cevap: Kast bir iç durumdur ve çoğu zaman doğrudan değil, devrin çevresindeki olgularla ispatlanır. Belirli bir malın eşlerden birine ait olduğunu iddia eden bunu ispatlamalıdır; bir eşin bütün malları aksi ispatlanıncaya kadar edinilmiş mal sayılır (TMK m. 222).
Mahkemelerin uygulamada önem verdiği olgular şunlardır:
- Devrin boşanma sürecine veya ayrılık kararına yakın bir tarihte yapılması.
- Malın anne, baba, kardeş veya yakın arkadaş gibi yakın bir kişiye geçirilmesi.
- Tapuda satış gösterilmesine rağmen bedelin ödendiğine dair banka kaydı bulunmaması ya da bedelin piyasa değerinin çok altında olması.
- Devirden sonra eşin malı kullanmaya devam etmesi, kirasını almaya devam etmesi.
- Birden fazla malın kısa sürede elden çıkarılması.
Tapu işlem dosyası, banka hesap hareketleri, araç ve şirket kayıtları mahkeme aracılığıyla getirtilebilir. Eşiniz malvarlığı, geliri veya borçları hakkında bilgi vermekten kaçınıyorsa bu durum mahkemeden mal ayrılığına geçilmesini istemek için de haklı sebep sayılır (TMK m. 206/4).
Malı alan üçüncü kişiye dava ve süreler
Kısa cevap: Eşinizin malvarlığı katılma alacağınızı karşılamıyorsa, hesaba eklenmesi gereken karşılıksız kazandırmaları bunlardan yararlanan üçüncü kişiden, eksik kalan miktarla sınırlı olarak isteyebilirsiniz (TMK m. 241).
- Süre: Dava hakkı, haklarınızın zedelendiğini öğrendiğiniz tarihten itibaren bir yıl ve her hâlde mal rejiminin sona ermesinin üzerinden beş yıl geçmekle düşer. Bu süreler hak düşürücüdür.
- Kapsam: Üçüncü kişiye karşı istem karşılıksız kazandırmalarla sınırlıdır ve bir para istemidir. Piyasa değerine yakın bir bedel ödenerek yapılan gerçek bir satışta, bedel eşinizin malvarlığında kaldığı için hesap ona göre yapılır.
- Tenkis kuralları: Bu davaya, süre ve yetki kuralları dışında, mirastaki tenkis davasına ilişkin hükümler kıyas yoluyla uygulanır.
- Davanın ihbarı: Eklenecek değerlere ilişkin uyuşmazlıkta verilen karar, dava kendilerine ihbar edilmişse kazandırmadan yararlanan üçüncü kişilere karşı da ileri sürülebilir (TMK m. 229). Bu nedenle katılma alacağı davasını malı alan kişiye ihbar ettirmek önemlidir.
Mal rejiminin tasfiyesine ilişkin davalarda, boşanma hâlinde boşanma davasında yetkili olan mahkeme yetkilidir (TMK m. 214). Tasfiye talebi boşanma davasıyla birlikte veya sonradan ileri sürülebilir; uygulamada mal rejimi hesabı için boşanma hükmünün kesinleşmesi beklenir.
Tapu iptali istenebilir mi?
Kısa cevap: Kural olarak hayır; katılma alacağı bir para alacağıdır ve eşinizin kendi adına kayıtlı malı devretmesi, size o mal üzerinde tapu iptali hakkı vermez. Kanunun sağladığı koruma, devredilen değerin hesaba eklenmesi ve gerekirse üçüncü kişiden para istenmesidir.
Bunun bazı istisnaları vardır:
- Aile konutu: Bir eş, diğerinin açık rızası olmadan aile konutunu devredemez (TMK m. 194). Rızanız olmadan yapılan devre karşı tapu iptali ve tescil davası gündeme gelir; alıcının iyiniyeti (TMK m. 1023) bu davalarda tartışılan bir konudur ve tapuda aile konutu şerhi bulunması bu savunmayı zayıflatır.
- Paylı mülkiyet: Aksine anlaşma yoksa bir eş, diğerinin rızası olmadan paylı mülkiyetteki payı üzerinde tasarrufta bulunamaz (TMK m. 223).
- Parası sizce ödenen mal: Evin bedelini siz ödediğiniz hâlde tapu eşinizin adına alındıysa, talebiniz değer artış payı veya denkleştirme gibi alacak istemleridir (TMK m. 227, 230).
Muvazaa, yani tarafların gerçek iradesini gizleyen görünüşte işlem (TBK m. 19), çoğu zaman bu davalarda kastın ispatında kullanılır. Muvazaa nedeniyle doğrudan tapu iptali istenip istenemeyeceği, dava açanın o mal üzerinde bir hakkı bulunup bulunmadığına göre değişir. Tapu iptali davalarının genel işleyişi için Tapu İptal Davası Nasıl Açılır? yazımıza bakın.
Mal kaçırmaya karşı tedbir: şerh, ihtiyati tedbir ve aile konutu
Kısa cevap: Mal henüz devredilmediyse en etkili yol, hâkimden belirli mallar üzerindeki tasarrufların ancak sizin rızanızla yapılabileceğine karar verilmesini istemektir; taşınmazlarda hâkim bu kısıtlamayı kendiliğinden tapuya şerh ettirir (TMK m. 199).
- Birliğin korunması kapsamında tasarruf kısıtlaması: Ailenin ekonomik varlığının korunması veya evlilikten doğan mali bir yükümlülüğün yerine getirilmesi gerektiriyorsa istenebilir. Bunun için boşanma davası açmış olmanız gerekmez; yetkili mahkeme eşlerden birinin yerleşim yeri mahkemesidir (TMK m. 199, 201).
- Boşanma davasında geçici önlem: Dava açılınca hâkim, dava süresince eşlerin mallarının yönetimine ilişkin geçici önlemleri kendiliğinden alır (TMK m. 169). Dilekçenizde hangi mal için hangi önlemi istediğinizi açıkça yazın.
- İhtiyati tedbir: Mevcut durumda bir değişiklik nedeniyle hakkın elde edilmesi önemli ölçüde zorlaşacaksa ihtiyati tedbir istenebilir (HMK m. 389). Dava açılmadan önce esas hakkında görevli ve yetkili mahkemeden istenebilir (HMK m. 390). Katılma alacağı bir para alacağı olduğundan belirli bir mal üzerinde tedbir talepleri uygulamada her zaman kabul görmez; talebi somut tehlike ve belgelerle destekleyin.
- Aile konutu şerhi: Aile konutu olarak kullanılan taşınmazın maliki değilseniz, tapu müdürlüğünden konutla ilgili şerh verilmesini isteyebilirsiniz (TMK m. 194). Ayrıntı için Aile Konutu Eşin Rızası Olmadan Satılabilir mi? yazımıza bakın.
İhtiyati tedbir dava açılmadan alındıysa, uygulanmasını istediğiniz tarihten itibaren iki hafta içinde esas davayı açmanız gerekir; aksi hâlde tedbir kendiliğinden kalkar (HMK m. 397). Tedbir kararının uygulanması da kararın tefhim veya tebliğinden itibaren bir hafta içinde istenmelidir (HMK m. 393). Mahkeme, talep eden taraftan karşı tarafın muhtemel zararlarına karşı teminat isteyebilir (HMK m. 392). Tedbir kararına aykırı davranan kişi, şikâyet üzerine altı aya kadar disiplin hapsiyle cezalandırılır (HMK m. 398).
Banka hesabı, araç, şirket hissesi ve ziynet
Kısa cevap: Hangi malvarlığı değeri olursa olsun kural aynıdır: rejim süresince karşılığı verilerek elde edilen değerler ve bunların yerine geçen değerler edinilmiş maldır (TMK m. 219); kaçırılan değerler TMK m. 229 şartlarıyla hesaba eklenir.
- Banka hesabındaki para: Eşiniz parayı çekip başka bir hesaba aktardıysa veya nakit olarak tutuyorsa, paranın yerine geçen değerler hâlâ onun edinilmiş malıdır. Paranın bir yakına karşılıksız geçirildiği ispatlanırsa eklenecek değerler arasına girer. Hesap hareketlerini dava tarihinden geriye doğru isteyin.
- Araç: Aracın yakın birine devri, bedel ödenmediyse karşılıksız kazandırma olarak değerlendirilebilir. Devir tarihi ve tescil kayıtları noter ve trafik kayıtlarından getirtilir.
- Şirket hissesi: Hissenin değeri, devrin yapıldığı tarihe göre hesaplanır (TMK m. 235). Şirketin değerinin belirlenmesi bilirkişi incelemesi gerektirir.
- Ziynet eşyası: Yalnızca bir eşin kişisel kullanımına yarayan eşya kişisel maldır (TMK m. 220). Ziynetlerin iadesi istemi mal rejimi hesabından ayrı yürür. Bu konudaki güncel uygulama için Boşanma Kesinleşmeden Düğün Altınları İçin İcra Takibi yazımıza bakın.
Mahkeme kararından sonra mal kaçırılırsa
Kısa cevap: Katılma alacağınızı alan bir karar sonrasında icra takibine rağmen alacağınızı tahsil edemezseniz, İcra ve İflas Kanununun tasarrufun iptali hükümleri ve ceza hükümleri gündeme gelir.
- Tasarrufun iptali: Bu davayı geçici veya kesin aciz belgesi alan alacaklı açabilir (İİK m. 277). 7571 sayılı Kanunla 25 Aralık 2025'ten itibaren, aciz belgesinden önceki bir yıl içinde borçlunun üçüncü dereceye kadar kan ve kayın hısımlarına, eşine ve ortak konutta yaşadığı kişilere yaptığı devirler, gerçek değerine uygun bir karşılık ispatlanmadıkça bağış sayılır (İİK m. 278). Dava hakkı, tasarruftan itibaren beş yıl geçmekle düşer (İİK m. 284).
- Ceza hükmü: Haciz yoluyla takip talebinden sonra veya bu talepten önceki iki yıl içinde alacaklısını zarara sokmak amacıyla mallarını muvazaalı biçimde başkasına geçiren borçlu, alacaklı aciz belgesi aldığını veya alacağını alamadığını ispat ederse altı aydan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır (İİK m. 331).
Adım adım ne yapmalısınız?
- Eşinizin bildiğiniz bütün mallarını, hesaplarını, araçlarını, şirket paylarını ve son iki yıldaki şüpheli işlemleri tarihleriyle listeleyin.
- Devir henüz yapılmadıysa hemen tasarruf kısıtlaması ve tapu şerhi isteyin; aile konutu için tapu müdürlüğünden şerh talep edin.
- Boşanma davasını açarken dilekçeye malların yönetimine ilişkin geçici önlem talebini ekleyin ve dava tarihinin bir yıllık süre bakımından önemini dikkate alın.
- Devir yapıldıysa tapu işlem dosyası, banka kayıtları ve araç sicili gibi delillerin mahkemece getirtilmesini isteyin.
- Katılma alacağı davasını malı alan üçüncü kişiye ihbar ettirin.
- Üçüncü kişiye karşı dava hakkınızın öğrenmeden itibaren bir yıllık süresini takvime işleyin.
Sık yapılan hatalar
- Tapuyu geri almayı beklemek; çoğu durumda kanunun sağladığı sonuç para alacağıdır.
- Boşanma davasını açmayı geciktirip bir yıllık süreyi kaçırmak.
- Devre yazılı rıza vermek veya rızayı gösterir belge imzalamak.
- Katılma alacağı davasını malı alan kişiye ihbar ettirmemek.
- Üçüncü kişiye karşı dava süresinin öğrenmeden itibaren bir yıl olduğunu bilmemek.
- Dava öncesi alınan ihtiyati tedbirden sonra esas davayı iki hafta içinde açmamak.
Ne zaman avukata ihtiyaç duyulur?
Mal kaçırma iddiası, hak düşürücü süreler, tedbir talepleri, üçüncü kişiye ihbar ve bilirkişi hesabı gibi teknik adımlar içerir. Hangi malın edinilmiş mal sayılacağı, kastın nasıl ispatlanacağı ve tedbirin hangi yolla isteneceği dosyanın sonucunu doğrudan etkiler. Bir avukatla çalışmak isterseniz başvurabileceğiniz resmî yollar Avukata Ulaşma Yolları sayfasında anlatılmıştır.
Kaynaklar
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, m. 169, 194, 199, 201, 206, 214, 219, 220, 222, 223, 225, 227, 229, 230, 235, 236, 241, 1023
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, m. 389, 390, 392, 393, 397, 398
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, m. 19
- 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu, m. 277, 278, 284, 331
- 7571 sayılı Kanun, Resmî Gazete 25 Aralık 2025