İmar Barışı 2026 Var mı? Yeni İmar Barışı Çıkacak mı, Süresi Uzatıldı mı, Yapı Kayıt Belgesi Sorgulama, İptal ve Başvurmayanlara Ne Olur

28 Ekim 2026 itibarıyla yürürlükte yeni bir imar barışı yoktur. Son imar barışı 2018'de İmar Kanunu'na eklenen geçici 16. maddeyle getirildi, yalnızca 31/12/2017'den önce yapılmış yapıları kapsadı ve başvurular 15/6/2019'da kapandı. Bugün yapı kayıt belgesi olmayan ruhsatsız veya ruhsata aykırı yapılara mühürleme, yıkım ve idari para cezası hükümleri uygulanır (İmar Kanunu m. 32 ve 42). 2026'daki tek yenilik, Hazine arazisi üzerindeki yapı kayıt belgeli yapıların sahiplerine arsayı satın alma başvurusu ve geciken taksitleri ödeme için 31/12/2026'ya kadar süre tanınmasıdır (7579 sayılı Kanun geçici m. 1).

Bu yazı yeni bir imar barışı olup olmadığını, eski imar barışının ne zaman başlayıp bittiğini ve kimleri kapsadığını, başvuruyu kaçıranların bugün karşılaşacağı süreci, yapı kayıt belgesinin nasıl sorgulanıp doğrulanacağını, belgenin ne sağladığını ve ne sağlamadığını, belgenin hangi hâllerde iptal edildiğini ve kentsel dönüşüm ile deprem riskine karşı belgenin yerini anlatır.

Bu yazıda

• 2026'da yeni bir imar barışı var mı?
• İmar barışı ne zaman çıktı, ne zaman bitti?
• İmar barışı kaç yılını kapsıyordu, kimler yararlanamadı?
• Başvurmadım: ruhsatsız yapıya bugün ne olur?
• Yapı kayıt belgesi nasıl sorgulanır ve doğrulanır?
• Yapı kayıt belgesi ne sağlar, ne sağlamaz?
• Hazine arazisindeki yapılar: 31 Aralık 2026 süresi
• Yapı kayıt belgesi hangi hâllerde iptal edilir?
• Kentsel dönüşüm, riskli yapı ve deprem sorumluluğu
• "İmar barışı müjdesi" haberlerini nasıl doğrularsınız?
• Sık yapılan hatalar
• Ne zaman avukata ihtiyaç duyulur?
• Kaynaklar

2026'da yeni bir imar barışı var mı?

Hayır; bugün yeni başvuru alan bir imar barışı yoktur ve 2018'deki düzenlemenin başvuru süresi de yeniden açılmamıştır. İmar Kanunu'nun güncel metninde geçici 16. maddeden sonra yapı kayıt belgesi için yeni bir başvuru dönemi açan bir hüküm bulunmamaktadır. 2026'da İmar Kanunu'nda değişiklik yapan 7579 sayılı Kanun da yeni bir af getirmedi; bu Kanun imar para cezası, yangın güvenliği ve denetim kurallarını değiştirdi ve yalnızca daha önce belge almış kişilerin Hazine arazisini satın alma süresini uzattı.

Sosyal medyada ve bazı haberlerde "imar barışı geliyor", "yeni imar affı Meclis'te" gibi başlıklar sık görülür. Bir kanun teklifinin Meclis'e sunulması, tartışılması ya da bir açıklama yapılması hiçbir hak doğurmaz. Yeni bir imar barışı ancak kanunla getirilebilir ve kanunun Resmî Gazete'de yayımlanmasıyla yürürlüğe girer. Bu tarihe kadar ruhsatsız yapılar hakkında İmar Kanunu'nun genel hükümleri uygulanmaya devam eder.

Sonuç olarak "imar barışı çıkacak mı" sorusuna verilebilecek doğru cevap şudur: yürürlükte bir düzenleme yoktur; ileride çıkıp çıkmayacağı bir tahmin konusudur. Kararlarınızı bir af beklentisine göre değil, bugünkü kurallara göre verin.

İmar barışı ne zaman çıktı, ne zaman bitti?

İmar barışı Mayıs 2018'de kanunlaştı; başvurular 15/6/2019'da, bedel ödemeleri ise en geç 31/12/2019'da sona erdi. Takvim şöyle işledi:

1. Kanun: 3194 sayılı İmar Kanunu'na geçici 16. madde, 11/5/2018 tarihli ve 7143 sayılı Kanunla eklendi. Maddeye göre başvurular 31/10/2018'e kadar yapılacak, kayıt bedeli 31/12/2018'e kadar ödenecekti. Kanun, başvuru ve ödeme süresini en fazla bir yıl uzatma yetkisi verdi.
2. Uygulama esasları: Başvuru, bedel ve iptal kurallarını gösteren "Yapı Kayıt Belgesi Verilmesine İlişkin Usul ve Esaslar" 6/6/2018 tarihli Resmî Gazete'de yayımlandı.
3. Son başvuru tarihi: Süre Cumhurbaşkanı kararlarıyla uzatıldı. Son uzatmayı yapan 538 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı (Resmî Gazete, 31/12/2018, mükerrer) başvuru süresini 15/6/2019'a, ödeme süresini 30/6/2019'a uzattı.
4. Son ödeme tarihi: 1267 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı (Resmî Gazete, 1/7/2019) 15/6/2019'a kadar başvurmuş olanlar için ödeme süresini, bedelin bir kısmının peşin ödenmesi ve kalanın aylık artışla taksitlendirilmesi şartıyla 31/12/2019'a kadar uzattı.

Kanunun verdiği uzatma yetkisi bir yılla sınırlı olduğundan, geçici 16. madde kapsamında yeni başvuru alınabilmesi için kanun değişikliği gerekir. Bu yüzden "imar barışı süresi uzatıldı mı" sorusunun bugünkü cevabı hayırdır.

İmar barışı kaç yılını kapsıyordu, kimler yararlanamadı?

Yalnızca 31/12/2017 tarihinden önce yapılmış ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı yapılar kapsamdaydı; bu tarihten sonra yapılan bölümler hiçbir zaman kapsama girmedi. Başvuru, yapı sahibinin beyanına göre Bakanlığın Yapı Kayıt Sistemi'ne kaydedildi; idare başvuru sırasında yapının imar mevzuatına veya deprem güvenliğine uygun olup olmadığını denetlemedi.

• Kayıt bedeli: Arsanın emlak vergi değeri ile yapının yaklaşık maliyet bedelinin toplamı üzerinden konutlarda yüzde üç, ticari kullanımlarda yüzde beş oranında alındı. Bugün ödenecek bir imar barışı bedeli yoktur; "imar barışı ne kadar, kaç para" sorusunun cevabı ancak 2018-2019 başvuruları için anlamlıdır.
• Kapsam dışı yapılar: Üçüncü kişilere ait özel mülkiyetteki taşınmazlar üzerindeki yapılar ve Hazineye ait, sosyal donatı için tahsisli araziler üzerindeki yapılar yararlanamadı. Boğaziçi sahil şeridi ve öngörünüm bölgesindeki, İstanbul Tarihi Yarımada'daki belirli alanlar ile Gelibolu Tarihi Alanı'ndaki yapılara da madde uygulanmadı.
• Her yapı için tek belge: Belge yapı bazında düzenlendi. Ruhsatı veya iskânı olmayan yapılarda bedelin tamamı ödenmeden belge verilmedi; bedeli ödeyen malik diğer maliklerden paylarını genel hükümlere göre isteyebilir.

Örnek: Bir müstakil ev 2016'da ruhsatsız yapılmış, üst katı ise 2019'da eklenmişse, sahibinin 2018'de aldığı belge yalnızca o tarihte mevcut olan kısmı kapsar. Sonradan eklenen kat, belgeli bir yapıda bile ruhsatsız inşaat hükmündedir.

Başvurmadım: ruhsatsız yapıya bugün ne olur?

Yapı kayıt belgesi olmayan ruhsatsız veya ruhsata aykırı yapıda idare tespit, mühürleme, uygun hâle getirme süresi ve ardından yıkım sürecini işletir; buna ayrıca idari para cezası eklenir (İmar Kanunu m. 32 ve 42). Süreç kanunda şu sırayla düzenlenmiştir:

1. Tespit ve mühür: Belediye veya valilik inşaatın o anki durumunu tespit eder, yapıyı mühürler ve inşaatı durdurur. Durdurma, yapı tatil zaptının yapıya asılmasıyla yapı sahibine tebliğ edilmiş sayılır (m. 32).
2. Tapuya işleme: Yapının imar mevzuatına aykırı olduğu bilgisi, tapu kütüğünün beyanlar hanesine yazılmak üzere idarece en geç yedi gün içinde tapu müdürlüğüne bildirilir; aykırılığın giderildiği bildirilmeden bu kayıt kaldırılamaz (m. 32).
3. Uygun hâle getirme süresi: Tebliğden itibaren en çok bir ay içinde yapıyı ruhsata uygun hâle getirip veya ruhsat alıp mührün kaldırılmasını isteyebilirsiniz (m. 32).
4. Yıkım: Aksi hâlde ruhsat iptal edilir ve yapı, belediye encümeni veya il idare kurulu kararından sonra yıktırılır; masraf yapı sahibinden alınır. İdare iki ay içinde yıkım kararı almaz ya da karar aldığı hâlde altı ay içinde yıkmazsa Bakanlık yıkımı kendisi yapabilir (m. 32). Bakanlığın bu yetkisi, 7221 sayılı Kanunla yapılan Şubat 2020 değişikliğinden önce yıkım kararı alınmış yapılara uygulanmaz (geçici m. 22).
5. İdari para cezası: Aykırılığın tespitinden itibaren on iş günü içinde ilgili idarenin encümeni yapı sahibine, müteahhide ve sorumlu fenni mesullere ayrı ayrı idari para cezası verir. Ceza, yapı sınıfı ve aykırılığın metrekaresi üzerinden hesaplanır ve ruhsatsızlık, başkasının parseli gibi hâllerde artar; tutarlar her yıl güncellenir (m. 42).
6. Dava: Yıkım ve ceza kararlarına karşı, özel bir süre öngörülmediği için, yazılı bildirimi izleyen günden itibaren altmış gün içinde idare mahkemesinde dava açılabilir; dava açmak yıkımı kendiliğinden durdurmaz, yürütmenin durdurulması ayrıca istenmelidir (İYUK m. 7 ve 27).

Ceza yönü de vardır: Belediye sınırları içinde veya özel imar rejimine tabi yerlerde ruhsatsız ya da ruhsata aykırı bina yapan veya yaptıran kişi bir yıldan beş yıla kadar hapis cezasıyla yargılanabilir; yapıyı imar planına ve ruhsatına uygun hâle getirirseniz dava açılmaz, açılmışsa düşer (TCK m. 184). Ayrıntılar için yıkım kararı ve yapı tatil tutanağı, imar para cezası ve dava süresi ve imar kirliliği suçu yazılarına bakabilirsiniz.

Örnek: 2020'de bahçesine ruhsatsız bir ek bina yapan kişi imar barışından yararlanamaz, çünkü yapı 31/12/2017'den sonradır. Belediyenin tespitinden sonra bu kişinin önündeki gerçekçi yollar, imar planı izin veriyorsa ruhsat almak, vermiyorsa aykırılığı kendisi gidermek ya da kararın hukuka aykırı olduğunu düşünüyorsa süresinde dava açmaktır.

Yapı kayıt belgesi nasıl sorgulanır ve doğrulanır?

Belgeye ilişkin işlemler e-Devlet'te Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı hizmetleriyle yapılır: kendi kaydınızı "İmar Barışı Kayıt Başvurusu ve Sorgulaması", size gösterilen bir belgenin gerçekliğini ise "İmar Barışı Yapı Kayıt Belgesi Doğrulaması" ekranında kontrol edersiniz.

1. İmar Barışı Kayıt Başvurusu ve Sorgulaması hizmetine e-Devlet şifrenizle girerek adınıza yapılmış başvuruları görün.
2. Satın almayı düşündüğünüz bir yapının belgesi size verildiyse, belge üzerindeki bilgilerle belge doğrulama hizmetini kullanın. Ekrandaki adres, yapı alanı, kat ve kullanım bilgisinin elinizdeki belgeyle ve yapının bugünkü hâliyle aynı olup olmadığını karşılaştırın.
3. Belgeli yapı Hazine arazisi üzerindeyse satın alma talebi için Hazine taşınmazlarının satışı hizmetini kontrol edin.
4. Tapu kaydında imar aykırılığına ilişkin bir beyan olup olmadığını tapu müdürlüğünden veya e-Devlet tapu hizmetlerinden öğrenin; belediyeden yapı hakkında yıkım veya ceza kararı bulunup bulunmadığını yazılı olarak sorun.

Belgenin bulunması, yapının bugün belgede yazan hâliyle durduğunu göstermez. Sonradan eklenen bölümler için belediye işlem yapabilir; bu yüzden doğrulamayı yerinde ölçümle birlikte değerlendirin.

Yapı kayıt belgesi ne sağlar, ne sağlamaz?

Belge yapının kullanılmasına imkân verir ve belgeye konu yapı hakkında İmar Kanunu'na göre alınmış yıkım kararlarını ve tahsil edilemeyen idari para cezalarını ortadan kaldırır; ancak ruhsat, iskân ya da deprem güvenliği belgesi değildir.

• Abonelik: Belgeli yapıya talep hâlinde geçici olarak su, elektrik ve doğalgaz bağlanabilir.
• Yıkım ve ceza: Belgeye konu yapıyla ilgili 3194 sayılı Kanun uyarınca alınmış yıkım kararları ve tahsil edilemeyen idari para cezaları iptal edilir. Kanun yalnızca tahsil edilemeyen cezaların iptalinden söz eder; belgeden önce ödenmiş cezaların iadesine ilişkin bir hüküm içermez.
• Tapuda cins değişikliği ve kat mülkiyeti: Yapı kullanma izni olmayan yapılarda, maliklerin tamamının muvafakati ve imar planında umumi hizmet alanına denk gelen kısımların terki şartıyla, iskân aranmadan cins değişikliği ve kat mülkiyeti kurulabilir; bunun için kayıt bedelinin iki katı ödenir. Başvuru proje, zemin tespit tutanağı ve yönetim planıyla tapu müdürlüğüne yapılır.
• İşyeri ve onarım: Usul ve Esaslar'a göre belgeli yapıda işyeri açma ve çalışma ruhsatı iskân aranmadan verilir; ruhsat gerektirmeyen basit onarım ve tadilat yapılabilir.

Belge şunları sağlamaz: yeni kat, ek bina veya genişletme için izin vermez; 31/12/2017'den sonraki inşaatı kapsamaz; yapının yıkılıp yeniden yapılması hâlinde eski hâliyle yeniden yapma hakkı vermez, çünkü yenilemede yürürlükteki imar mevzuatı uygulanır. Ruhsat ve iskân süreci için yapı ruhsatı ve iskân rehberine bakabilirsiniz.

Hazine arazisindeki yapılar: 31 Aralık 2026 süresi

Hazine arazisi üzerindeki yapı için belge almış olup arsayı süresinde satın almak için başvurmayanlar ile taksitli satışta ikiden fazla taksiti vadesinde ödemeyenler, 31/12/2026'ya kadar başvurabilir veya ödeme yapabilir (7579 sayılı Kanun geçici m. 1).

Geçici 16. maddeye göre belgeli yapının bulunduğu Hazine taşınmazı Bakanlığa tahsis edilir ve belge sahibine veya onun kanuni ya da akdi haleflerine rayiç bedel üzerinden doğrudan satılır. Kanuna göre peşin ödemede indirim uygulanır, taksitli satışta bedelin bir kısmı peşin alınır ve kalan kısım kanunda yazılı süreye kadar taksitlendirilir. Kanundaki satın alma başvuru süresi 31/12/2022'de dolmuştu; 22/5/2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan 7579 sayılı Kanun bu süreyi yayım tarihinden geçerli olarak yeniden açtı.

Belediyeye ait taşınmazlar üzerindeki belgeli yapılarda satış belediyece rayiç bedel üzerinden yapılır ve bedel belediyeye ödenir; bu hâl 7579 sayılı Kanunun uzatma hükmünde sayılmamıştır, belediyeye ayrıca başvurun.

Örnek: 2019'da Hazine arazisindeki evi için belge alan, ancak arsayı satın almak için hiç başvurmayan kişi, 31/12/2026'ya kadar e-Devlet'teki satış talebi hizmetinden veya il müdürlüğünden başvurabilir. Bu tarih geçerse kanunda yeni bir uzatma yapılmadıkça başvuru hakkı yeniden kapanır.

Yapı kayıt belgesi hangi hâllerde iptal edilir?

Belge, kapsam dışındaki bir yapıya verildiği, bedelin yanlış beyanla eksik hesaplandığı ve eksik kısım ödenmediği ya da bir mahkeme kararıyla iptal edildiği hâllerde ortadan kalkar.

• Kapsam dışı yapı: Üçüncü kişiye ait özel mülkiyet, sosyal donatı için tahsisli Hazine arazisi veya yasak bölge gibi belge verilemeyecek bir yapıya belge düzenlendiği anlaşılırsa belge iptal edilir, sağladığı haklar geri alınır ve yatırılan bedel iade edilmez.
• Eksik bedel: Yanlış beyan bedelin eksik hesaplanmasına yol açmışsa eksik kısım istenir; ödenmezse belge iptal edilir ve önceki ödeme iade edilmez.
• Yalan beyan: Başvuruda yalan veya yanlış beyanda bulunan hakkında suç duyurusunda bulunulur; resmî belgenin düzenlenmesinde yalan beyan suçunun cezası üç aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezasıdır (TCK m. 206).
• Mahkeme kararı: Belgeden zarar gördüğünü ileri süren kat malikleri, komşular veya idareler belgenin iptali için idari yargıda dava açabilir. Belge iptal edilirse yapı yeniden ruhsatsız yapı hükmüne girer ve İmar Kanunu m. 32 ve 42 uygulanabilir.

Belge iptal davaları belgeyi veren idareye karşı açıldığından belge sahibi davadan haberdar olmayabilir. Anayasa Mahkemesi, belge sahibine ihbar edilmeden sonuçlanan bazı iptal davalarında mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiğine karar vermiştir; ayrıntı için yapı kayıt belgesi iptali ve AYM kararları yazısına bakabilirsiniz. Belgenizin iptal edildiğini belediye yazısından öğrendiyseniz, iptal işleminin size bildirildiği tarihi not edin ve dava süresini bu tarihten itibaren hesaplayın (İYUK m. 7).

Kentsel dönüşüm, riskli yapı ve deprem sorumluluğu

Yapı kayıt belgesi, yapının yeniden yapılmasına veya kentsel dönüşüm uygulamasına kadar geçerlidir; riskli yapı tespitinden muaf tutmaz.

• Kentsel dönüşüm: Belgeyle kat mülkiyetine geçilmiş olması 6306 sayılı Kanun'daki dönüşüm uygulamasına engel değildir. Yapı yenilendiğinde yürürlükteki imar mevzuatı uygulanır; yani eski aykırılık yeni binaya taşınamaz.
• Riskli yapı: Riskli yapı tespiti belgeli yapılarda da yapılabilir. Tespite karşı malikler on beş gün içinde itiraz edebilir; riskli yapı bilgisi tespitten itibaren en geç on iş günü içinde tapu müdürlüğüne bildirilir (6306 m. 3). Süreç için riskli yapı tespiti ve itiraz ile kentsel dönüşümde çoğunluk kararı yazılarına bakabilirsiniz.
• Güçlendirme: Belgeli yapılarda, ilave inşaat alanı oluşturmamak şartıyla Kat Mülkiyeti Kanunu'na göre güçlendirme kararı alınarak güçlendirme yapılabilir; izin güçlendirme projesine göre ilgili idarece verilir ve işler yapı denetim kuruluşunun denetimine tabidir. Yapının bulunduğu taşınmaz Hazineye veya belediyeye aitse taşınmaz satın alınmadıkça güçlendirme yapılamaz (İmar Kanunu geçici m. 21). Bu nedenle Hazine arazisindeki belgeli yapılar için 31/12/2026 süresi ayrıca önemlidir.
• Deprem güvenliği: Geçici 16. maddedeki "yapının depreme dayanıklılığı malikin sorumluluğundadır" cümlesi Anayasa Mahkemesinin 23/7/2024 tarihli, E.2023/74, K.2024/141 sayılı kararıyla iptal edildi ve iptal 3/12/2024'te yürürlüğe girdi. Bu karar idarenin denetim sorumluluğunu kanunla dışlayan cümleyi kaldırdı; malikin ve yapıyı yapanların genel hükümlere göre sorumluluğu devam eder.

Pratik sonuç şudur: Belgeli ama eski ve bakımsız bir yapıda yaşıyorsanız belgeyi güvenlik raporu gibi görmeyin; lisanslı bir kuruluşa riskli yapı tespiti yaptırmayı değerlendirin.

"İmar barışı müjdesi" haberlerini nasıl doğrularsınız?

Bir düzenlemenin yürürlükte olup olmadığını haber başlığı değil, Resmî Gazete'de yayımlanmış kanun metni gösterir. Şu kontrolleri yapın:

1. Haberde bir kanun numarası ve Resmî Gazete tarihi var mı? Yoksa söz konusu olan büyük olasılıkla bir teklif, açıklama ya da tahmindir.
2. Numarayı resmigazete.gov.tr ve mevzuat.gov.tr'deki İmar Kanunu metninde arayın; yeni bir geçici madde eklenmiş mi bakın.
3. Başvuru iddia edilen bir hizmet varsa e-Devlet'te Bakanlık hizmetleri arasında yer alıp almadığını kontrol edin. Başvuru için sizden ücret, "dosya masrafı" veya kimlik bilgisi isteyen kişi ve sitelere itibar etmeyin.
4. "İmar barışı mağdurlarına müjde" başlıklı haberlerin bir kısmı, 7579 sayılı Kanundaki Hazine arazisi satın alma süresi uzatımı gibi dar bir düzenlemeyi anlatır; bu düzenleme yeni belge başvurusu açmaz.

Sık yapılan hatalar

• Yeni bir af beklentisiyle yapı tatil tutanağından sonraki bir aylık süreyi ve dava süresini kaçırmak.
• 2018'de belge alınan yapıya sonradan kat veya ek bina eklemek ve bunu da belgenin kapsamında sanmak.
• Yapı kayıt belgesini iskân, ruhsat veya deprem güvenliği belgesi gibi kabul etmek.
• Belgeli bir ev alırken belgeyi doğrulamamak ve yapının bugünkü hâliyle belgeyi karşılaştırmamak.
• Hazine arazisi üzerindeki yapı için 31/12/2026'ya kadar satın alma başvurusu yapmamak.
• Yanlış beyanla düşük bedel ödemenin sadece eksik bedelle sonuçlanacağını düşünmek; belge iptal edilebilir ve suç duyurusu yapılır.
• Yıkım kararına karşı dava açınca yıkımın kendiliğinden duracağını sanmak.

Ne zaman avukata ihtiyaç duyulur?

Yapınız hakkında yıkım kararı veya imar para cezası tebliğ edildiyse, yapı kayıt belgeniz iptal edildiyse ya da belge nedeniyle kat malikleri veya komşularla uyuşmazlık yaşıyorsanız dava süresi kısa olduğundan bir avukattan destek almak yararlı olabilir. Hazine arazisi satışında bedel veya taksit konusunda idareyle anlaşmazlık çıkması da hukuki değerlendirme gerektirebilir.

Kaynaklar

1. 3194 sayılı İmar Kanunu (m. 32, 42 ve geçici m. 16, 21, 22)
2. Yapı Kayıt Belgesi Verilmesine İlişkin Usul ve Esaslar (Resmî Gazete, 6/6/2018, sayı 30443)
3. 538 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı (Resmî Gazete, 31/12/2018, sayı 30642, 4. mükerrer)
4. 1267 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı (Resmî Gazete, 1/7/2019, sayı 30818)
5. 7579 sayılı Kanun (Resmî Gazete, 22/5/2026, sayı 33261), geçici m. 1
6. 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu (m. 184 ve 206)
7. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu (m. 7 ve 27)
8. 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun (m. 3)