Evet, miras kalan evde tek başına oturan kardeşinizden ecrimisil (haksız kullanım tazminatı) isteyebilirsiniz; ancak kural olarak önce evden yararlanmak istediğinizi ona bildirmiş olmanız, yani onu "intifadan men" etmiş olmanız gerekir. Her mirasçı ortak evi diğerlerinin haklarıyla bağdaştığı ölçüde kullanabildiği için (TMK m. 693), kardeşinizin evde oturması tek başına haksız değildir; haksızlık, sizin kullanma isteğinize rağmen evi tek başına kullanmayı sürdürmesiyle başlar. Ecrimisil bu bildirimden sonraki dönem için ve dava tarihinden geriye en çok beş yıl için istenir; en güvenli bildirim yolu noter ihtarnamesidir.
Bu yazı, mirasçılar arasında ecrimisilin ne zaman istenebileceğini, ihtarın neden önemli olduğunu ve hangi hâllerde aranmadığını, kaç yıl geriye gidilebileceğini, tutarın nasıl belirlendiğini, kardeşin ödediği vergi ve masrafların akıbetini, evin kiraya verilmesi ve evde annenin oturması gibi özel durumları, davanın nerede açılacağını ve 7589 sayılı Kanunla değişen usul kurallarını anlatır. Konunun içtihat ayrıntıları için Ecrimisil Davası makalesine de bakabilirsiniz.
Bu yazıda
- Mirasçı kardeş evde ücretsiz oturabilir mi?
- Ecrimisil nedir, kiradan farkı ne?
- Önce ihtar gerekir mi? İntifadan men ve istisnaları
- Ecrimisil kaç yıl geriye istenebilir?
- Tutar nasıl belirlenir, dava nasıl açılır?
- Kardeşin ödediği vergi ve masraflar ne olur?
- Kardeşim evi kiraya verdiyse
- Evde annem oturuyorsa
- Dava nerede açılır, arabuluculuk şart mı?
- Kalıcı çözüm: kullanım düzeni veya ortaklığın giderilmesi
- Sık yapılan hatalar
- Ne zaman avukata ihtiyaç duyulur?
Mirasçı kardeş evde ücretsiz oturabilir mi?
Diğer mirasçılar itiraz etmedikçe oturabilir; mirasçılardan her biri ortak evden, diğerlerinin haklarıyla bağdaştığı ölçüde yararlanma hakkına sahiptir.
Ev henüz paylaşılmadıysa mirasçılar ona elbirliğiyle maliktir: kimsenin belirli bir payı yoktur ve her mirasçının hakkı evin tamamına yayılır (TMK m. 640, 701). Mirasçılar paylı mülkiyete geçtiyse her biri tapuda belli bir paya sahiptir ve yine evin tamamından yararlanabilir (TMK m. 688, 693). Her iki durumda da kardeşinizin evde oturması kendi başına hukuka aykırı değildir.
Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 30/9/2020 tarihli, E. 2017/1256, K. 2020/706 sayılı kararında açıklandığı üzere, paydaşlardan biri diğerinin kullanma hakkını engellerse yararlanamayan paydaş, payına yönelik elatmanın önlenmesini ve ecrimisil isteyebilir. Ancak davacının payına karşılık çekişmesiz kullandığı veya kullanabileceği bir yer varsa, ecrimisil davası dinlenmez.
Ecrimisil nedir, kiradan farkı ne?
Ecrimisil bir kira bedeli değil, başkasının hakkını engelleyerek taşınmazı kullanan kişinin ödediği bir tazminattır. Ortada iki tarafın anlaştığı bir kira sözleşmesi yoktur; bu nedenle kira hukukundaki artış, tahliye ve fesih kuralları uygulanmaz.
- Dayanak: İyiniyetli olmayan zilyet, şeyi haksız alıkoyması yüzünden hak sahibine verdiği zararları ve elde ettiği veya elde etmeyi ihmal ettiği ürünleri tazmin etmekle yükümlüdür (TMK m. 995/1).
- Kapsam: Yargıtay'a göre bu zararın en azı, taşınmazın getirebileceği kira geliri kadardır; olağan veya özensiz kullanım nedeniyle oluşan yıpranma da ecrimisilin kapsamına girebilir.
- Kiradan farkı: Mirasçılar aralarında açık bir kira veya kullanım anlaşması yapmışsa ecrimisil değil, anlaşılan bedel istenir.
Önce ihtar gerekir mi? İntifadan men ve istisnaları
Kural olarak evet: paydaşlar arasında ecrimisil, davacının taşınmazdan veya gelirinden yararlanma isteğini davalıya bildirmesinden sonraki dönem için istenebilir. Yargıtay bu bildirime "intifadan men" der. Bildirim her türlü delille ispatlanabilir; ancak tarih ve içerik tartışmasını önleyen en güvenli yol noter ihtarnamesidir.
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, yerleşik uygulamayla kabul edilen istisnaları şöyle sıralar; bu hâllerde ayrıca intifadan men aranmaz:
- taşınmazın kamu malı olması,
- taşınmazın bağ ve bahçe gibi doğal ürün veren ya da işyeri ve konut gibi kiraya verilerek gelir elde edilen bir yer olması,
- evi kullanan paydaşın evin tamamında hak iddia edip diğerlerinin paydaşlığını inkâr etmesi,
- paydaşlar arasında her birinin kullanacağı bölümü belirleyen bir kullanım anlaşmasının bulunması,
- davacının daha önce aynı taşınmaz için diğer paydaşlara karşı elatmanın önlenmesi, ortaklığın giderilmesi veya ecrimisil davası açmış ya da icra takibi yapmış olması.
Kardeşiniz evde kendisi oturuyorsa, ikinci istisnadaki kiraya verme durumu söz konusu değildir; bu nedenle ihtar kural olarak gereklidir. Kardeşiniz "bu ev benim, siz mirasçı değilsiniz" diyorsa ya da daha önce ortaklığın giderilmesi davası açtıysanız durum farklıdır.
İhtarnameyi hazırlarken şu adımları izleyin:
- Mirasçılık belgesini ve tapu kaydını edinin; ihtarnamede taşınmazın ada, parsel ve bağımsız bölüm bilgilerini yazın.
- Evden yararlanmak istediğinizi açıkça belirtin: ya evi dönemsel olarak kullanmak ya da payınıza düşen kullanım bedelini almak istediğinizi yazın.
- Makul bir süre verin ve bu süre sonunda talebiniz karşılanmazsa ecrimisil isteyeceğinizi bildirin.
- İhtarnameyi noter aracılığıyla, kardeşinizin bilinen adresine gönderin ve tebliğ şerhini saklayın.
- Evde birden fazla mirasçı oturuyorsa her birine ayrı ihtarname gönderin.
Ecrimisil kaç yıl geriye istenebilir?
Ecrimisil davaları beş yıllık zamanaşımına tabidir ve bu süre dava tarihinden geriye doğru hesaplanır. Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 22/11/2023 tarihli, E. 2022/301, K. 2023/1139 sayılı kararı, bu kuralı Yargıtay'ın 25/5/1938 tarihli ve 29/10 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararına ve yerleşik içtihada dayandırır. Kanunda da kira bedelleri gibi dönemsel edimler için beş yıllık zamanaşımı öngörülmüştür (TBK m. 147).
Bu kural ihtar şartıyla birlikte uygulanır:
- İhtar şart olan durumlarda, ihtardan önceki dönem için ecrimisil istenemez.
- İhtardan sonra uzun süre dava açmazsanız, dava tarihinden geriye beş yılı aşan kısım zamanaşımına uğrayabilir.
- Zamanaşımını hâkim kendiliğinden dikkate almaz; davalının bunu ileri sürmesi gerekir (TBK m. 161).
Örnek: Kardeşinize ihtarname gönderdiniz ve iki yıl sonra dava açtınız. Bu durumda kural olarak ihtardaki sürenin dolmasından dava tarihine kadar geçen dönem için ecrimisil istenebilir; mirasbırakanın ölümünden ihtara kadar geçen dönem için istenemez.
Tutar nasıl belirlenir, dava nasıl açılır?
Tutarı mahkeme, keşif yaparak ve bilirkişiden ecrimisil istenen dönemdeki emsal kira değerini gösteren rapor alarak belirler; size payınız oranında bir miktar hükmedilir. Dava açarken tam tutarı bilmeniz gerekmez, ama 7589 sayılı Kanunla dava açma yöntemi değişti:
- Belirsiz alacak davası kaldırıldı: HMK m. 107, 7589 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırıldı ve bu değişiklik 31/7/2026'da yürürlüğe girdi. Bu tarihten önce açılmış davalarda eski hüküm uygulanmaya devam eder.
- Kısmi dava ve bir defalık artırım: Artık alacağın bir kısmı dava edilerek, bilirkişi raporundan sonra talep aynı davada bir defaya mahsus olmak üzere tahkikat sona erinceye kadar artırılabilir; artırılan kısım için de zamanaşımı dava tarihinden itibaren kesilmiş sayılır (HMK m. 109/4).
- Harç: Ecrimisil bir para alacağı olduğundan dava değeri üzerinden harç alınır; güncel tarifeyi dava açmadan önce kontrol edin.
Değişikliğin genel etkisi için belirsiz alacak davası kaldırıldı yazımıza bakabilirsiniz.
Kardeşin ödediği vergi ve masraflar ne olur?
Evin vergileri ve yönetim giderleri, aksine bir anlaşma yoksa paydaşlar arasında payları oranında paylaşılır; payından fazlasını ödeyen paydaş diğerlerine rücu edebilir (TMK m. 694).
- Emlak vergisi gibi yükümlülükler: Kardeşiniz bunların tamamını ödediyse sizin payınıza düşen kısmı sizden isteyebilir.
- Zorunlu onarımlar: İyiniyetli olmayan zilyet, yaptığı giderlerden yalnızca hak sahibi için de zorunlu olanların karşılanmasını isteyebilir (TMK m. 995/2). Çatı veya tesisat gibi evin korunması için şart olan onarımlar bu kapsamda düşünülebilir.
- Konfor amaçlı tadilat: İntifadan menden sonra kendi zevkine göre yapılan tadilatlar için genellikle karşılık istenemez.
- Takas: Kardeşinizin sizden muaccel bir para alacağı varsa, ecrimisil borcuyla takas edilmesini isteyebilir (TBK m. 139).
Elektrik, su ve doğalgaz gibi evi kullanan kişinin kendi tüketiminden doğan giderler ise kullanana aittir. Hangi giderin hangi gruba girdiği somut olaya göre değerlendirilir; ödemelerin dekontlarını saklamak her iki taraf için de önemlidir.
Kardeşim evi kiraya verdiyse
Ev üçüncü bir kişiye kiraya verildiyse, kiranın geçerli olup olmamasına göre ya kira gelirinden payınız ya da intifadan men aranmaksızın ecrimisil istenir.
- Miras paylaşılmadıysa: Elbirliği mülkiyetinde, kanunda veya sözleşmede aksine hüküm yoksa yönetim işleri için oybirliği gerekir (TMK m. 702). Tek bir mirasçının diğerlerinin onayı olmadan yaptığı kira sözleşmesi diğer mirasçıları bağlamaz.
- Paylı mülkiyette: Adi kira sözleşmesinin yapılması pay ve paydaş çoğunluğunu gerektiren önemli bir yönetim işidir (TMK m. 691). Bu çoğunlukla yapılmış veya sonradan onaylanmış bir kirada, paydaşlar ecrimisil değil kira bedelinden payına düşen tutarı isteyebilir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 2023 tarihli yukarıdaki kararında bu ayrımı yaparak ecrimisil davasının reddi gerektiğini kabul etmiştir.
- Geçerli bir kira yoksa: Kiraya verilerek gelir elde edilen yerlerde intifadan men aranmadığından, kiralayan kardeşten ihtar olmadan da ecrimisil istenebilir. Kira sözleşmesinin tarafı olmayan paydaşlar kiracıya karşı da haksız işgal nedeniyle tahliye isteyebilir.
Miras ortaklığında mirasçılardan birinin istemi üzerine sulh mahkemesi paylaşmaya kadar bir temsilci atayabilir (TMK m. 640). Temsilci, evin kiraya verilmesi ve gelirin mirasçılar arasında dağıtılması gibi konularda düzen sağlayabilir.
Evde annem oturuyorsa
Sağ kalan eş de mirasçıdır ve evden diğer mirasçılar gibi yararlanma hakkına sahiptir; ayrıca kanun ona birlikte yaşadıkları konut üzerinde özel talep hakları tanır.
- Paylaşmada sağ kalan eş, birlikte yaşadıkları konut üzerinde miras hakkına mahsuben mülkiyet hakkı tanınmasını isteyebilir; haklı sebeplerin varlığında mülkiyet yerine intifa veya oturma hakkı tanınmasına da karar verilebilir (TMK m. 652).
- Edinilmiş mallara katılma rejiminde sağ kalan eş, katılma alacağına mahsup edilmek, yetmezse bedel eklenmek suretiyle konut üzerinde intifa veya oturma hakkı isteyebilir (TMK m. 240).
Annenizden ecrimisil istemek hukuken intifadan men kurallarına tabidir; ancak bu haklar talep edildiğinde ve tanındığında evin kullanımı yeniden düzenlenir. Önce annenizin bu taleplerinin kapsamını değerlendirmeniz gerekir. Ayrıntı için sağ kalan eşin miras payı ve evde kalma yazımıza bakabilirsiniz.
Dava nerede açılır, arabuluculuk şart mı?
Ecrimisil davası, genel görevli asliye hukuk mahkemesinde açılır (HMK m. 2); ortaklığın giderilmesi ise sulh hukuk mahkemesinin görevindedir (HMK m. 4/1-b).
- Yetki: Genel yetkili mahkeme davalının yerleşim yeri mahkemesidir (HMK m. 6). Haksız işgal Yargıtay'a göre haksız eylem niteliğinde olduğundan, haksız fiilin işlendiği yer olan taşınmazın bulunduğu yer mahkemesi de yetkili olabilir (HMK m. 16).
- Arabuluculuk: Dava şartı arabuluculuk listesinde kira ilişkisinden doğan uyuşmazlıklar, ortaklığın giderilmesi, kat mülkiyeti ve komşu hakkı sayılır; paydaşlar arasındaki ecrimisil ayrıca sayılmamıştır (6325 sayılı Kanun m. 18/B). Talebin kira ilişkisine veya ortaklığın giderilmesine bağlandığı durumlarda tartışma çıkabileceğinden, dava açmadan önce bir hukukçuyla bu noktayı netleştirmek yararlıdır.
- Kim açabilir: Yargıtay uygulamasında elbirliği mülkiyetinde de mirasçılardan biri, diğer mirasçıların onayını almadan veya miras ortaklığına temsilci atanmadan, kendi yararlanmasını engelleyen mirasçıya karşı ecrimisil davası açabilir. Kanun da her mirasçıya terekedeki hakların korunmasını isteme yetkisi verir (TMK m. 640, 702).
Kalıcı çözüm: kullanım düzeni veya ortaklığın giderilmesi
Ecrimisil yalnızca geçmiş kullanım için para alınmasını sağlar; evin kimde kalacağı sorununu çözmez. Kalıcı çözüm için şu yollar vardır:
- Anlaşma: Mirasçılar oybirliğiyle yararlanma ve kullanma konusunda kanundan farklı bir düzen kurabilir; taşınmazlarda bu anlaşma, imzalar noterce onaylanırsa tapuya şerh verilebilir (TMK m. 689).
- Hâkimin kullanım düzeni belirlemesi: Uyuşmazlık hâlinde yararlanma ve kullanma şeklini hâkim belirler; bu, kullanımın zaman veya yer itibarıyla bölünmesi biçiminde de olabilir (TMK m. 693).
- Ortaklığın giderilmesi: Paylı mülkiyeti devam ettirme yükümlülüğü yoksa her paydaş paylaşma isteyebilir (TMK m. 698). Mirasçılar da sözleşme veya kanun gereği ortaklığın devamı gerekmedikçe her zaman mirasın paylaşılmasını isteyebilir (TMK m. 642). Bu dava için önce arabulucuya başvurmak zorunludur (6325 sayılı Kanun m. 18/B). Daha önce açılmış bir ortaklığın giderilmesi davası, intifadan men şartının aranmadığı istisnalar arasında da sayılır.
Ortaklığın giderilmesinde satış yoluna gidilirse, 7589 sayılı Kanunla getirilen ve yalnızca mirasçıların katılabildiği ilk artırma kuralları uygulanır. Bu konu miras evinde ilk artırma ve miras kalan evin ortaklığının giderilmesi yazılarımızda anlatılır. Kardeşinizi evden tamamen çıkarmak için açılabilecek elatmanın önlenmesi davası, paydaşlar arasında payınıza yönelik sonuç doğurur; bunun için elatmanın önlenmesi ve elbirliği mülkiyeti yazımıza bakabilirsiniz.
Sık yapılan hatalar
- İhtar göndermeden, mirasbırakanın ölümünden itibaren ecrimisil istemek.
- İhtardan sonra yıllarca bekleyip dava tarihinden geriye beş yılı aşan dönemi kaybetmek.
- Ecrimisili ortaklığın giderilmesi davasının içinde istemeye çalışmak; iki dava farklı mahkemelerin görevindedir.
- Evin bir bölümünü veya başka bir miras taşınmazını çekişmesiz kullanırken ecrimisil istemek.
- 31/7/2026'dan sonra açılan davada belirsiz alacak davası yoluna gitmek.
- Kardeşin ödediği vergi ve zorunlu onarım masraflarını hesaba katmamak.
Ne zaman avukata ihtiyaç duyulur?
Aile içi bu uyuşmazlıklarda ihtarnamenin içeriği ve tarihi, istisnaların bulunup bulunmadığı, dava değerinin belirlenmesi, kira sözleşmesinin geçerliliği ve sağ kalan eşin hakları sonucu doğrudan etkiler. Ecrimisil ile ortaklığın giderilmesinin birlikte planlanması gerekiyorsa veya kardeşiniz paydaşlığınızı inkâr ediyorsa bir avukattan destek almak hak kaybı riskini azaltır. Avukata ulaşmanın yollarını avukata ulaşma yolları sayfasında bulabilirsiniz.
Kaynaklar
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, m. 240, 640, 642, 652, 683, 688, 689, 691, 693, 694, 698, 701, 702, 995
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, m. 139, 147, 161
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, m. 2, 4, 6, 16, 109
- 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu, m. 18/B
- 7589 sayılı Kanun (Resmî Gazete, 31/7/2026, sayı 33326)
- Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 30/9/2020, E. 2017/1256, K. 2020/706
- Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 22/11/2023, E. 2022/301, K. 2023/1139