Sosyal Medya Paylaşımı Yüzünden İfadeye Çağrıldım: 2026'da TCK 217/A Dezenformasyon, 216, 299 Cezası, Gözaltı, Telefona El Koyma ve Susma Hakkı

Bir sosyal medya paylaşımı nedeniyle ifadeye çağrılmanız, suçlu olduğunuz anlamına gelmez; şüpheli sıfatıyla avukat bulundurma ve kimlik soruları dışında susma hakkınız vardır (CMK m. 147, 149). Bu dosyalarda en sık görülen suçlamalar halkı yanıltıcı bilgiyi alenen yayma (TCK m. 217/A, bir yıldan üç yıla kadar hapis), halkı kin ve düşmanlığa tahrik veya aşağılama (TCK m. 216), Cumhurbaşkanına hakaret (TCK m. 299, bir yıldan dört yıla kadar hapis; kovuşturma Adalet Bakanının iznine bağlı) ve kamu görevlisine görevinden dolayı hakarettir (TCK m. 125/3-a). Hangi suçun oluştuğu paylaşımın içeriğine, amacına ve yayılma biçimine göre belirlenir.

Bu yazı paylaşım soruşturmalarında hangi suçların gündeme geldiğini, dezenformasyon suçunun unsurlarını, retweet, alıntı ve silmenin sonuçlarını, ifade, gözaltı ve tutuklama kurallarını, telefona el konulmasını ve şifre sorusunu, erişim engeline itirazı ve davanın olası sonuçlarını anlatır. Yazı siyasi bir değerlendirme yapmaz; yalnızca suçların kanuni unsurlarını ve usul kurallarını açıklar. İfade sürecinin genel kuralları için ifadeye çağrıldım yazısına bakabilirsiniz.

Bu yazıda

• Paylaşım yüzünden hangi suçlar gündeme gelir?
• Dezenformasyon suçu (TCK 217/A) ne zaman oluşur?
• Halkı kin ve düşmanlığa tahrik ve aşağılama (TCK 216)
• Cumhurbaşkanına ve kamu görevlisine hakaret
• Retweet, alıntı, beğeni ve paylaşımı silmek
• İfadeye çağrıldıysanız: avukat ve susma hakkı
• Gözaltı, tutuklama ve yurt dışı çıkış yasağı
• Telefona el koyma ve şifre sorusu
• Erişim engeli kararına itiraz
• Sahte hesap ve yurt dışından paylaşım
• Dava sonunda ne olabilir?
• Sık yapılan hatalar
• Ne zaman avukata ihtiyaç duyulur?

Paylaşım yüzünden hangi suçlar gündeme gelir?

Aynı paylaşım içeriğine göre farklı suçlar kapsamında değerlendirilebilir; ifade tutanağında size yöneltilen suçun hangi madde olduğunu mutlaka öğrenin. Şüpheliye kendisine yüklenen suç anlatılır (CMK m. 147).

• Halkı yanıltıcı bilgiyi alenen yayma (TCK m. 217/A): Kamuoyunda "dezenformasyon suçu" olarak bilinir. Bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası öngörülür.
• Halkı kin ve düşmanlığa tahrik (TCK m. 216/1): Bir yıldan üç yıla kadar hapis. Halkın bir kesimini aşağılamada ve dini değerleri aşağılamada altı aydan bir yıla kadar hapis öngörülür (m. 216/2-3).
• Cumhurbaşkanına hakaret (TCK m. 299): Bir yıldan dört yıla kadar hapis; alenen işlenirse ceza altıda biri oranında artırılır.
• Kamu görevlisine görevinden dolayı hakaret (TCK m. 125/3-a): Cezanın alt sınırı bir yıldan az olamaz; alenen işlenirse ceza altıda biri oranında artırılır.
• Kişilere yönelik hakaret: Şikâyete bağlıdır ve 7571 sayılı Kanunla önödeme kapsamına alınmıştır. Ayrıntı için hakaret davası yazısına ve internette hakaret yazısına bakabilirsiniz.

Bu suçların "basın ve yayın yoluyla" işlenmesi ayrıca artırım sebebidir (TCK m. 218). Kanun basın ve yayın yolunu her türlü yazılı, görsel, işitsel ve elektronik kitle iletişim aracıyla yapılan yayınlar olarak tanımlar (TCK m. 6). Aynı madde, haber verme sınırlarını aşmayan ve eleştiri amacıyla yapılan düşünce açıklamalarının suç oluşturmadığını da açıkça söyler. Anayasa da düşünceyi açıklama ve yayma hürriyetini güvence altına alır ve sınırlamaların ancak sayılan sebeplerle yapılabileceğini düzenler (Anayasa m. 26).

Dezenformasyon suçu (TCK 217/A) ne zaman oluşur?

Suçun oluşması için beş unsurun birlikte bulunması gerekir; bunlardan biri eksikse TCK 217/A uygulanamaz. Madde 2022'de 7418 sayılı Kanunla eklendi. Unsurlar şunlardır:

1. Gerçeğe aykırı bir bilgi: Kişisel görüş, yorum veya değer yargısı değil, doğruluğu sınanabilir bir olgu iddiası.
2. Belirli konular: Bilgi ülkenin iç ve dış güvenliği, kamu düzeni veya genel sağlıkla ilgili olmalıdır.
3. Kamu barışını bozmaya elverişlilik: Bilginin içeriği ve yayılma biçimi kamu barışını bozmaya uygun olmalıdır.
4. Alenen yayma: Bilgi belirsiz sayıda kişinin öğrenebileceği şekilde yayılmalıdır. Herkese açık bir hesap bu şartı genellikle karşılar.
5. Özel saik: Fail bunu "sırf halk arasında endişe, korku veya panik yaratmak saikiyle" yapmış olmalıdır.

Fail suçu gerçek kimliğini gizleyerek, örneğin anonim veya başkası adına açılmış bir hesaptan ya da bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlerse, ceza yarı oranında artırılır (TCK m. 217/A-2). Savunmada çoğunlukla tartışılan noktalar; paylaşılan içeriğin bilgi mi yoksa görüş mü olduğu, gerçeğe aykırılığın paylaşım anında bilinip bilinmediği ve özel saikin somut delillerle gösterilip gösterilemediğidir. Bu nedenle paylaşımın kaynağını, paylaşım tarihini ve o tarihte kamuoyunda bilinenleri gösteren kayıtları saklamak önemlidir.

Halkı kin ve düşmanlığa tahrik ve aşağılama (TCK 216)

TCK 216'nın birinci fıkrası, sosyal sınıf, ırk, din, mezhep veya bölge farkına dayanarak halkın bir kesimini diğerine karşı alenen kin ve düşmanlığa tahrik etmeyi, ancak bu nedenle kamu güvenliği açısından açık ve yakın bir tehlike ortaya çıkarsa cezalandırır. Sert veya kırıcı bir ifade tek başına yeterli değildir; somut ve yakın bir tehlike aranır.

• İkinci fıkra, halkın bir kesimini sosyal sınıf, ırk, din, mezhep, cinsiyet veya bölge farklılığına dayanarak alenen aşağılamayı ayrıca suç sayar.
• Üçüncü fıkra, halkın bir kesiminin benimsediği dini değerleri alenen aşağılamayı, fiil kamu barışını bozmaya elverişliyse cezalandırır.

Cumhurbaşkanına ve kamu görevlisine hakaret

Cumhurbaşkanına hakaret bir yıldan dört yıla kadar hapis cezası gerektirir ve bu suçtan kovuşturma yapılması Adalet Bakanının iznine bağlıdır (TCK m. 299). İzin olmadan kamu davası açılamaz; izin istenmeden düzenlenen iddianame mahkemece iade edilir (CMK m. 174). Kanun izni kovuşturma için aradığından, soruşturma evresindeki ifade alma gibi işlemler izin beklenmeden yapılabilmektedir.

Kamu görevlisine görevinden dolayı hakaret ayrı bir durumdur: şikâyete bağlı değildir (TCK m. 131) ve 7571 sayılı Kanunla hakaret önödeme kapsamına alınırken bu hâl kapsam dışında bırakılmıştır (TCK m. 75/6). Yani kişiler arasındaki hakarette mümkün olan önödeme, kamu görevlisine görevinden dolayı hakarette uygulanmaz.

Retweet, alıntı, beğeni ve paylaşımı silmek

Kanun bu suçlarda "yayma", "alenen tahrik" veya "hakaret etme" fiillerini arar; başkasının içeriğini kendi hesabınızdan yeniden yaymak da bu fiillerden biri sayılabilir. Retweet veya alıntıyla içeriği kendi takipçilerinize ulaştırdığınızda, içeriği benimseyip benimsemediğiniz, yanına eklediğiniz açıklama ve içeriğin ne ölçüde yayıldığı değerlendirilir. Beğeni için kanunda açık bir kural yoktur; içeriğin yayılmasına katkı ve kastın varlığı somut olayda ayrıca değerlendirilir.

Paylaşımı silmek, tamamlanmış bir suçu ortadan kaldırmaz; içerik yayıldığı anda fiil tamamlanmıştır. Silme, içeriğin daha fazla yayılmasını durdurur ve yargılamada tutumunuzu gösterebilir. Ancak soruşturma başladıktan sonra hesabı kapatmak veya içerikleri topluca silmek, delilleri yok etme şüphesi olarak yorumlanabilir; bu şüphe kanunda tutuklama nedenleri arasında sayılır (CMK m. 100). Silmeden önce içeriğin ekran görüntüsünü, bağlantısını ve tarihini saklayın ve bunu avukatınızla değerlendirin.

İfadeye çağrıldıysanız: avukat ve susma hakkı

İfadede müdafi bulundurma hakkınız her zaman vardır; avukat tutacak durumda değilseniz ve isterseniz baro tarafından bir müdafi görevlendirilir (CMK m. 147, 150). Bu yazıdaki suçların alt sınırı beş yıldan fazla olmadığından, şüpheli çocuk değilse avukat kendiliğinden atanmaz; istemeniz gerekir.

1. Çağrıyı teyit edin. Davetiyede veya kolluğun aramasında hangi suç ve hangi soruşturma numarası için çağrıldığınızı öğrenin.
2. Paylaşımları önceden gözden geçirin. Hangi içeriğin sorulduğunu, kaynağını ve paylaşım bağlamını bir avukatla konuşun.
3. İfadede haklarınız size okunur. Suçlama anlatılır, müdafi hakkı ve susma hakkı hatırlatılır, lehinize delillerin toplanmasını isteyebileceğiniz söylenir (CMK m. 147).
4. Kimlik dışındaki sorularda susabilirsiniz. Susmanız aleyhinize yorumlanamaz; kimlik sorularına ise doğru cevap vermek zorundasınız.
5. Tutanağı okuyun. Söylemediğiniz bir ifadenin yazılmadığından emin olmadan imzalamayın.

Gözaltı, tutuklama ve yurt dışı çıkış yasağı

Gözaltı süresi yakalama anından itibaren yirmi dört saati geçemez; toplu olarak işlenen suçlarda savcı bu süreyi her defasında bir günü geçmemek üzere üç gün süreyle uzatabilir (CMK m. 91). Gözaltı, tedbirin soruşturma için zorunlu olmasına ve somut delillere bağlıdır.

• Tutuklama: Kuvvetli suç şüphesini gösteren somut deliller ve kaçma ya da delil karartma gibi bir tutuklama nedeni gerekir; ölçülü olmayan tutuklama yasaktır (CMK m. 100).
• Tutuklama yasağı: Sadece adli para cezası gerektiren suçlarda ve vücut dokunulmazlığına karşı kasten işlenenler hariç hapis cezasının üst sınırı iki yılı aşmayan suçlarda tutuklama kararı verilemez. TCK 216/2 ve 216/3 bu sınırın altında kalır; 217/A, 216/1 ve 299 ise kalmaz.
• Adli kontrol: Tutuklama yerine yurt dışına çıkamama, belirli yerlere düzenli imza verme gibi yükümlülükler getirilebilir (CMK m. 109). Ayrıntı için adli kontrol yazısına bakabilirsiniz.
• İtiraz: Hâkim kararlarına, kararın öğrenildiği günden itibaren iki hafta içinde itiraz edilir (CMK m. 268). Gözaltı ve tutuklamada haklarınız için yakalama, gözaltı ve tutuklama yazısına bakabilirsiniz.

Telefona el koyma ve şifre sorusu

Telefonunuzda arama yapılması ve kopya alınması için somut delillere dayanan kuvvetli şüphe ve başka surette delil elde etme imkânının bulunmaması gerekir; kararı hâkim, gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde savcı verir ve savcının kararı yirmi dört saat içinde hâkim onayına sunulur (CMK m. 134).

• Şifre çözülemediği için cihaza girilemezse, çözüm yapılıp kopya alınabilmesi için cihaza el konulabilir; işlem tamamlanınca cihaz gecikmeden iade edilir.
• El koyma sırasında sistemdeki verilerin yedeği alınır ve bu yedekten bir kopya şüpheliye veya vekiline verilir.
• Şifreyi vermek zorunda mısınız? Kanun şüpheliyi şifre vermeye zorlayan bir hüküm içermez; hiç kimse kendisini suçlayan bir beyanda bulunmaya veya bu yolda delil göstermeye zorlanamaz (Anayasa m. 38). Bunun sonucu, cihaza el konulup çözümün teknik yollarla yapılmasıdır.
• Güncel gelişme: Anayasa Mahkemesi, 12/2/2026 tarihli ve E. 2023/128, K. 2026/36 sayılı kararıyla CMK m. 134'ün bilgisayarlarda arama, kopyalama ve el koymaya ilişkin hükümlerini iptal etti. Karar 25 Mayıs 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlandı ve iptal 25 Şubat 2027'de yürürlüğe girecek. O tarihe kadar mevcut hüküm uygulanır; yerine yeni bir düzenleme yapılıp yapılmadığını takip edin.

El koyma ve dijital delil için arama ve el koyma yazısına bakabilirsiniz.

Erişim engeli kararına itiraz

Paylaşımınıza erişim engeli veya içeriğin çıkarılması kararı, hâkim tarafından ya da gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde ilgili makamların talebiyle Siber Güvenlik Başkanı tarafından verilebilir; Başkanın kararı yirmi dört saat içinde sulh ceza hâkiminin onayına sunulur ve hâkim kırk sekiz saat içinde karar vermezse karar kendiliğinden kalkar (5651 sayılı Kanun m. 8/A). 7590 sayılı Kanunla bu yetki 31 Temmuz 2026'dan itibaren Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumundan Siber Güvenlik Başkanlığına geçmiştir.

1. Engellenen içeriğin bağlantısını ve size gelen bildirimi saklayın.
2. Kararı veren veya onaylayan sulh ceza hâkimliğini öğrenin.
3. Kararın öğrenildiği günden itibaren iki hafta içinde, kararı veren hâkimliğe dilekçeyle itiraz edin (CMK m. 268).
4. Dilekçede içeriğin neden ifade özgürlüğü kapsamında kaldığını ve engellemenin neden ölçüsüz olduğunu somut olarak açıklayın.

Sahte hesap ve yurt dışından paylaşım

Başkasının sizin adınızla açtığı bir hesaptaki paylaşımdan sorumlu tutulamazsınız; ceza sorumluluğu şahsidir (TCK m. 20). Bu durumda hesabın size ait olmadığını gösteren bilgileri toplayın ve savcılığa yazılı olarak bildirin. Savcı, şüphelinin lehine ve aleyhine olan delilleri toplamakla yükümlüdür (CMK m. 160); giriş kayıtlarının ve hesap bilgilerinin araştırılmasını talep edebilirsiniz.

Yurt dışından yapılan paylaşımlarda ilk soru, suçun Türkiye'de işlenmiş sayılıp sayılmayacağıdır. Fiilin kısmen veya tamamen Türkiye'de işlenmesi ya da neticenin Türkiye'de gerçekleşmesi hâlinde suç Türkiye'de işlenmiş sayılır (TCK m. 8). Ayrıca yabancı ülkede işlenen ve alt sınırı bir yıldan az olmayan hapis gerektiren suçlarda, Türk vatandaşı Türkiye'de bulunuyorsa kanundaki şartlarla Türk kanunlarına göre cezalandırılabilir (TCK m. 11). Hakkınızda yakalama kararı olup olmadığını Türkiye'ye dönmeden önce öğrenmeniz önemlidir.

Dava sonunda ne olabilir?

Kovuşturmaya yer olmadığı kararı, beraat, hükmün açıklanmasının geri bırakılması veya mahkûmiyet mümkündür; sonuç delillere ve suçun unsurlarının ispatına bağlıdır.

• HAGB: Hükmolunan ceza iki yıl veya daha az süreli hapis ya da adli para cezasıysa, kanundaki şartlarla hükmün açıklanması geri bırakılabilir; bu durumda beş yıl süreyle denetim süresi uygulanır (CMK m. 231). Kamu görevi ve sicil etkileri için HAGB yazısına bakabilirsiniz.
• Zamanaşımı: Beş yıldan fazla olmamak üzere hapis gerektiren suçlarda dava zamanaşımı sekiz yıldır (TCK m. 66).
• İfade özgürlüğü güvencesi: İfade özgürlüğüne ilişkin anayasal haklar ve bireysel başvuru için ifade özgürlüğü yazısına bakabilirsiniz.

Sık yapılan hatalar

• Kolluk telefonla aradığında, hangi suçla çağrıldığını öğrenmeden "bir paylaşım için konuşacağız" diyerek hazırlıksız gitmek.
• İfade sırasında yeni paylaşım yapmak, soruşturmayı sosyal medyada anlatmak veya tanıkları yorumlarla etkilemeye çalışmak.
• Soruşturma başladıktan sonra hesabı kapatıp tüm içerikleri silmek.
• Görüş ile olgu iddiasını ayırmadan "sadece fikrimi söyledim" demekle yetinmek; savunmanın bu farkı somut olarak göstermesi gerekir.
• Tutanağı okumadan imzalamak veya şifre sorusunda haklarını bilmeden beyan vermek.
• Kamu görevlisine görevinden dolayı hakarette de önödeme yapılacağını sanmak.

Ne zaman avukata ihtiyaç duyulur?

Gözaltına alındıysanız, telefonunuza el konulduysa, suçlama 217/A, 216/1 veya 299 gibi tutuklamanın mümkün olduğu bir suçsa ya da kamu görevinde çalışıyorsanız ifadeden önce bir avukatla görüşmeniz yararlı olur. Avukat, ifade öncesinde dosyadaki suçlamayı ve delilleri değerlendirmenize yardım eder. Avukata nasıl ulaşabileceğinizi avukata ulaşma yolları sayfasında bulabilirsiniz.

Kaynaklar

1. 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu
2. 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu
3. 5651 sayılı İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanun
4. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası
5. Anayasa Mahkemesinin 12/2/2026 tarihli ve E. 2023/128, K. 2026/36 sayılı Kararı (Resmî Gazete, 25.05.2026)